II SA/Sz 605/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2011r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata Z. K. kwotę [...], zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "Kpa", oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn.zm.) Prezydent Miasta [...] orzekł o cofnięciu J.F. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi wg kategorii B prawa jazdy. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...]. Nie zgadzając się z treścią opisanego rozstrzygnięcia J.F. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w oparciu o art. 134 Kpa stwierdziło, że odwołanie J.F. od decyzji z dnia [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podało, że zgodnie z art. 129 Kpa odwołanie od decyzji administracyjnej należy wnieść do organu odwoławczego za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni, od daty doręczenia decyzji stronie postępowania. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji została wysłana na adres zamieszkania strony i w dniu [...] odebrana przez dorosłego domownika – ojca, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Podstawową zasadą wynikającą z działu I, rozdziału VIII Kpa jest zasada, że pisma doręcza się stronie lub ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi lub przedstawicielowi strony (art. 40 § 1 Kpa). W przypadku gdy stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się w jej mieszkaniu (art. 42 § 1 Kpa). Od opisanej zasady przewidziane są odstępstwa, a jednym z nich jest możliwość doręczenia pisma nie do rąk strony, lecz dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba podjęła się oddania pisma adresatowi. Sytuacja taka jest możliwa podczas nieobecności adresata pisma w miejscu zamieszkania. Decyzję z dnia [...] odebrał ojciec J.F., zobowiązując się do oddania jej adresatowi. W związku z powyższym należy uznać, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...]. Natomiast odwołanie od ww. decyzji wpłynęło do organu w dniu [...], czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, przewidzianego w art. 125 Kpa. Zgodnie z tym przepisem termin do wniesienia odwołania upłynął bowiem w dniu [...]. Na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] J.F. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. W skardze podniósł, że nie miał możliwości terminowego złożenia odwołania, ponieważ przez cały czas przebywa w Areszcie Śledczym w [...]. O fakcie odebrania korespondencji przez ojca dowiedział się podczas widzenia z nim. Jednocześnie skarżący wniósł o wyznaczenie przez Sąd ponownego terminu dla przeprowadzenia badań, wskazując, że od [...] lat posiada prawo jazdy i nigdy nie spowodował wypadku ani kolizji pod wpływem alkoholu, również w trakcie wielokrotnych badań nie stwierdzono, że prowadził pojazd pod wpływem alkoholu czy też środków odurzających. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie znajdując podstaw do zmiany swego rozstrzygnięcia, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Na wstępie wobec zawartego w skardze wniosku o wyznaczenie przez Sąd dodatkowego terminu na przeprowadzenie badań lekarskich, koniecznym jest wyjaśnienie skarżącemu, że sąd administracyjny nie jest władny wydać takiego rozstrzygnięcia, ponieważ nie należy ono do kompetencji tego sądu. Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje też orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty ( art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Kryterium legalności, przewidziane w art. 1 § 2 ww. ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z drugiej strony, w wypadku stwierdzenia, że kontrolowane orzeczenie nie narusza prawa, sąd zobowiązany jest do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], stwierdzające na podstawie art. 134 Kpa uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji orzekającej o cofnięciu J.F. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii B prawa jazdy. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzja organu I instancji została doręczona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru dorosłemu domownikowi– ojcu skarżącego, który podjął się oddania przesyłki adresatowi, w dniu [...], w trybie art. 43 Kpa. Stosownie do treści tego artykułu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania. Wówczas datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego mu przez te osoby. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 27/96 (OSNAP Nr 11/1997, s. 187) status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet, gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy) chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że organ II instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie doszło do doręczenia zastępczego, w trybie art. 43 Kpa, w dniu [...] i od tej właśnie daty należy liczyć 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Stosownie bowiem do treści art. 129 Kpa. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia ogłoszenia lub od dnia doręczenia stronie decyzji w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie J.F. sporządził odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu [...] i w dniu [...] wpłynęło ono do organu, czyli jak ustalił organ [...] –go dnia od daty doręczenia decyzji. Wniesienie odwołania po terminie może powodować różne skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wraz z odwołaniem skarżący złożył taki wniosek to wówczas organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niemniej przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą domniemania , że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący w odwołaniu wniosku takiego nie zawarł, podniósł jedynie zarzuty dotyczące celowości przeprowadzenia badań lekarskich oraz zażądał wyznaczenia dodatkowego terminu na ich przeprowadzenie. W tym stanie rzeczy, prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do oddalenia skargi na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego w ramach prawa pomocy, Sąd orzekł w oparciu o treść art. 250 powołanej wyżej ustawy.