II SA/Sz 605/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K., Z. K., R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a: oddalić wniosek D. K., Z. K. i R. K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 5 czerwca 2018 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie załączonego do wezwania formularza PPF w terminie 7 dni, od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie D. K. przesłała formularz PPF. Z uzasadnienia wniosku wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i [...] dzieci, jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 i wartości ok. [...] tys. zł, udziału w lokalu mieszkalnym w części [...] i wartości [...] tys. zł, działki o numerze [...] o pow. [...] i wartości [...] zł, nr [...] o pow. [...] i wartości [...] zł i nr [...] o obszarze [...] i wartości [...] zł, [...] udziału w lokalu położonym przy ul. [...] o wartości ok. [...] tys. zł. Nadto wnioskodawczyni posiada samochody: [...] rok produkcji [...] o wartości [...] zł, [...] rok produkcji [...] r, o wartości [...] zł, naczepa [...] rok produkcji [...], wartość [...] zł. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego dochód z własnej działalności gospodarczej wnioskodawczyni w wysokości [...] zł i wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości [...] zł. Mąż skarżącej nie uzyskuje dochodu. Miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków D. K. nie podała. Mając na uwadze, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, starszy referendarz sądowy zobowiązał stronę do przedłożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania, dodatkowych dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - zaświadczenia z miejsca pracy w przedmiocie wysokości wynagrodzenia oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w przedmiocie posiadania przez G. K. statusu osoby bezrobotnej, - wyciągów z zestawieniem operacji z posiadanych przez skarżącą oraz męża rachunków bankowych (lokat, kont oszczędnościowych) z okresu ostatnich 3 miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd, woda itp.) oraz innych niezbędnych wydatków z tego okresu, - oświadczenia, czy z tytułu posiadanych udziałów w lokalu mieszkalnym oraz w lokalu położonym przy ul. [...] skarżąca osiąga dochód wraz z podaniem jego wysokości z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kopii decyzji w sprawie podatku od posiadanych nieruchomości za rok 2018. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 29 czerwca 2018 r., Termin do wykonania zobowiązania sądowego upłynął bezskutecznie w dniu 6 lipca 2018 r. Skarżąca żądanych dokumentów nie nadesłała. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej P.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu Państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy skarżącym wymienionych w art. 246 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którą, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. To strona ma wykazać sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem sądowym) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1474/13). Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. D. K. nie wykazała bowiem, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, z uwagi na podnoszone we wniosku okoliczności oraz brak podania wysokości miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jej rodziny. Powyższe miało na celu zestawienie miesięcznego dochodu z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania. Niewykonanie zobowiązania starszego referendarza sądowego uniemożliwiło dokonanie powyższego zestawienia, a tym samym ocenę, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r. , sygn. akt I OZ 51/13, LEX nr 1273885). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego, uniemożliwiając tym samym dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania referendarza sądowego skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy również pamiętać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedstawionej sprawie starszy referendarz sądowy nie mógł dokonać takiej oceny, gdyż nie posiadał wystarczających informacji i dokumentów potwierdzających brak możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.