II SA/Sz 605/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K., Z. K., R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a: oddalić wniosek D. K., Z. K. i R. K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 5 czerwca 2018 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie załączonego do wezwania formularza PPF w terminie 7 dni, od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie Z. K. przesłał formularz PPF. Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] i [...] dzieci, jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 i wartości ok. [...] tys. zł oraz działki o numerze [...] o obszarze [...], nr [...] o obszarze [...] i nr [...] o obszarze [...] o wartości szacunkowej [...] zł położonej w obr. ewidencyjnym [...]_[...], gmina O., powiat G.. [...] wnioskodawcy – M. S. jest natomiast właścicielką mieszkania o powierzchni [...]m2 i wartości [...] tys. zł. Miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz M. S. w wysokości [...] zł. Miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków Z. K. nie podał. Mając na uwadze, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, starszy referendarz sądowy zobowiązał stronę do przedłożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania, dodatkowych dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - zaświadczenia z miejsca pracy skarżącego oraz M. S. w przedmiocie wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z zestawieniem operacji bankowych z posiadanych przez skarżącego oraz M. S. rachunków bankowych (lokat, kont oszczędnościowych) z okresu ostatnich 3 miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd, woda itp.) oraz innych niezbędnych wydatków z tego okresu, - oświadczenia dotyczącego mieszkania będącego własnością M. S., czy stanowi ono przedmiot najmu, jeżeli tak to przedłożenie umowy potwierdzającej powyższy fakt, - kopii decyzji w sprawie podatku od posiadanych nieruchomości za rok 2018. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 lipca 2018 r., w trybie doręczenia zastępczego wynikającego z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – 72 P.p.s.a. (np. adresatowi do rąk własnych), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 , które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe na okres siedmiu dni (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W konsekwencji doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1. Termin do wykonania zobowiązania sądowego upłynął bezskutecznie w dniu 20 lipca 2018 r. Skarżący żądanych dokumentów nie nadesłał. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej P.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu Państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy skarżącym wymienionych w art. 246 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którą, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. To strona ma wykazać sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem sądowym) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1474/13). Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Z. K. nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, z uwagi na podnoszone we wniosku okoliczności oraz brak podania wysokości miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jego rodziny. Powyższe miało na celu zestawienie miesięcznego dochodu z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania. Niewykonanie zobowiązania starszego referendarza sądowego uniemożliwiło dokonanie powyższego zestawienia, a tym samym ocenę, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r. , sygn. akt I OZ 51/13, LEX nr 1273885). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego, uniemożliwiając tym samym dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny swojej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania referendarza sądowego skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy również pamiętać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedstawionej sprawie starszy referendarz sądowy nie mógł dokonać takiej oceny, gdyż nie posiadał wystarczających informacji i dokumentów potwierdzających podnoszoną przez skarżącego sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie na które aktualnie składa się wpis od skargi w wysokości 479 zł, do którego poniesienia skarżący jest zobowiązany solidarnie z pozostałymi skarżącymi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.