II SA/Sz 606/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. – R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF M. T. – R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że dochody, które uzyskuje wraz z mężem przeznaczane są na bieżące utrzymanie oraz na utrzymanie studiującej córki, co powoduje brak wolnych środków na opłaty sądowe. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz [...] – letnią córką. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] oraz działka rekreacyjno-budowlana. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] euro i składa się na niego emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] euro, wynagrodzenie męża z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] euro oraz dodatek na dziecko w wysokości [...] euro. W celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. kierowanym do jej pełnomocnika Sąd zobowiązał m. T. – R. do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - decyzji w sprawie podatku za rok 2015 od wszystkich posiadanych nieruchomości - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd) oraz innych niezbędnych wydatków, - wyciągów z zestawieniem operacji z posiadanych przez skarżącą oraz dorosłych domowników kont bankowych (w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia o wysokości dochodu osiąganego z wynajmu domków letniskowych położonych w M. - dowodu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia męża skarżącej oraz dodatku na córkę z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego studiowanie przez córkę (np. kserokopia legitymacji studenckiej). Powyższego wezwania sądowego, skarżąca mimo upływu zakreślonego terminu nie wykonała. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że M. T. – R. nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) . Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego (referendarza sądowego) wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji musi liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentów dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że miesięczny dochód rodziny wynosi [...] euro, co zgodnie ze średnim kursem walut NPB z dnia [...] r. stanowi kwotę [...] zł, a więc na polskie realia niemałą. Pomimo stosunkowo wysokiego dochodu wnioskodawczyni twierdzi, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych w sprawie na które aktualnie składa się wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Dlatego konieczne stało się wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowe i materialnej. Skarżąca pomimo upływu zakreślonego terminu zobowiązania sądowego nie wykonała, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych poprzez zestawienie osiąganego dochodu z ponoszonymi wydatkami. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.