II SA/Sz 606/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić ustanowienia adwokata Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji nakładające na M. N. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu budowalnego o konstrukcji drewnianej, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w miejscowości. Skarżący w dniu 8 czerwca 2015 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku nie podał żadnych informacji dotyczących jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów, poza tym, że utrzymuje się z renty w kwocie [...]zł miesięcznie. Wskazał, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna jest taka sama jak opisana we wniosku złożonym w sprawie II SA/Sz 707/14, w której otrzymał prawo pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. zwolnił M.N. od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W dniu 26 listopada 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Także w tym wniosku nie zawarł informacji o swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, ani o dochodach poza wysokością renty, odsyłając do sprawy II SA/Sz 707/14 oraz do poprzedniego wniosku z dnia 8 czerwca 2015 r., nie zawierającego żadnych informacji. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 21 grudnia 2015 r. zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia następujących dowodów: - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody uzyskane w okresie ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia dotyczącego wszystkich posiadanych nieruchomości (rodzaj, powierzchnia, położenie, wartość szacunkowa), - kopii wszystkich decyzji za 2015 r. dotyczących podatku rolnego i podatku od nieruchomości, - kopii ostatniej decyzji dotyczącej dopłat do gruntów rolnych, - kopii wyroku zasądzającego alimenty oraz dowodów potwierdzających spełnienie obowiązku alimentacyjnego w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przedłożył m. in. zawiadomienie komornika sądowego o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego przez Bank z dnia [..]protokół sprzedaży domku z dnia [..] r. za [...] zł, informacje komornika sądowego z dnia [...] r. skierowaną do radcy prawnego R. M., pełnomocnika M. N., o dokonanych wpłatach w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku H. N., kserokpię e-maila z dnia 28 października 2013 r. od pełnomocnika H. N. do pełnomocnika wnioskodawcy dotyczącą propozycji zawarcia ugody dotyczącej zakończenia małżeństwa i podziału majątku wspólnego, przede wszystkim nieruchomości, kopię pisma wnioskodawcy z dnia 31 stycznia 2014 r. skierowaną do Ministerstwa Sprawiedliwości, z którego wynika, że żona skarżącego w dniu [...] wniosła pozew o rozwód i o zabezpieczenie na czas trwania procesu, a sąd ustalił alimenty na jej rzecz tytułem zabezpieczenia w kwocie [...] zł miesięcznie i [...]zł miesięcznie dla córki A., mimo tego, że skarżący otrzymywał rentę w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący wyjaśniał w tym piśmie, nie ma z czego płacić alimentów, utrzymują go znajomi i przyjaciele, dają jedzenie i pożyczają pieniądze na alimenty, ponieważ zaległości komornicze wynoszą już [...] zł. M. N. przedłożył też kserokopię apelacji z dnia [...] od wyroku Sądu Rejonowego z dnia [..] sygn. akt [...] ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy skarżącym i jego żoną. Apelacja została sporządzona przez pełnomocnika wnioskodawcy adwokata M.W., a z jej uzasadnienia wynika, że skarżący w trakcie trwania małżeństwa, dzięki swojej pracowitości i zaradności nabył i nadal posiada liczne nieruchomości, a także, że dokonał darowizny nieruchomości na rzecz swoich córek i pomagał im w wybudowaniu domów. Skarżący przedłożył pismo komornika z dnia [...]r. skierowane do jego pełnomocnika radcy prawnego R. M., dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości skarżącego, kilka wezwań do zapłaty należności skierowanych do pełnomocnika wnioskodawcy, a także zawiadomienie z [..] r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości położonej, stanowiącej współwłasność skarżącego. Skarżący przedłożył obwieszczenie z [...] o licytacji należącego do niego samochodu marki o wartości szacunkowej [...] zł, zawiadomienie z dnia [..] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych i innych wierzytelności, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...]r. w Banku, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od pozwu o ustalenie nieistnienia obowiązku alimentacyjnego wobec H. N., dowód wpłaty komornikowi sądowemu kwoty [...] zł w [...] r., kopię pisma z dnia [...] skierowanego do T P redakcji " ", z którego wynika, że żona skarżącego jest bardzo pazerna i rozrzutna i po raz pierwszy wniosła o rozwód w [...]r., żądając [...] zł. Wycofała jednak pozew po tym jak otrzymała od skarżącego [...] zł, pochodzących ze zlikwidowanej książeczki oszczędnościowej córki A. Jak roztrwoniła te pieniądze ponownie wniosła pozew o rozwód i o zabezpieczenie w wysokości [...] zł. Skarżący wyjaśnił w tym piśmie, że dom w którym mieszka i który wybudował dla swojej rodziny jest jak mały pałacyk, piękny i pięknie urządzony, ma trzy wejścia, dziesięć pokoi i trzy kuchnie, ale jego córka A. i żona wyprowadziły się z niego aby mu dokuczyć. Ponadto żona, bez wiedzy skarżącego, wypłaciła pieniądze na kupno domu – szeregowca, tzw. apartamentowca. Skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank za ostatnie trzy miesiące oraz wyciąg z rachunku bankowego w Banku za ostatnie trzy miesiące z którego wynika, że na rachunku tym znajduje się kwota [...] zł. Przedłożył także zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej z którego wynika, że w okresie ostatnich dwóch lat nie korzystał z pomocy finansowej uznając, że świadczenia z pomocy społecznej powinny być kierowane do osób znajdujących się w znacznie trudniejszej sytuacji. Wnioskodawca korzystał natomiast z poradnictwa i wsparcia psychologicznego, w związku z trudną sytuacją życiową. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. takich które nie uzyskują dochodów albo których dochody pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ w kolejnym wniosku zażądał ustanowienia adwokata, tym samym ubiega się o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazano powyżej, pomoc taka może być przyznana osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący w złożonym wniosku, ani w odpowiedzi na wezwanie, nie przedłożył wykazu dotyczącego posiadanych nieruchomości ani ich wartości rynkowej. Przedłożył natomiast liczne dowody mające potwierdzać jego dramatyczne położenie, w szczególności spowodowane niską rentą i postępowaniem egzekucyjnym. W tej sytuacji należało posłużyć się jego oświadczeniem wnioskodawcy złożonym w sprawie II SA/Sz 707/14 oraz poddać ocenie przedłożone dokumenty. Z dowodów tych wynika, że M.N. posiada wiele nieruchomości, w tym dom o pow. [..] m2, który jak sam określił w piśmie do T P jest piękny i pięknie urządzony, dwa domy letniskowe, grunty rolne o pow. ponad [..]ha i sześć działek budowlanych. Ponieważ wnioskodawca nie płaci alimentów ustalonych tytułem zabezpieczenia, komornik sądowy zlicytował należące do niego luksusowe samochody, domek, zbiory monet i wszczął postępowanie w stosunku do jednej z licznych nieruchomości, co nie oznacza jeszcze, że skarżący stał się osobą ubogą, nie będącą w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie dotyczącej jednego z jego domów letniskowych. Skarżący w pismach kierowanych do różnych instytucji podkreśla, że jest osobą majętną, która ciężką pracą, zapobiegliwością i zaradnością dorobiła się znacznego majątku, który żona chce zagrabić, natomiast we wnioskach o prawo pomocy składanych przed sądem administracyjnym twierdzi, że jest w dramatycznej sytuacji majątkowej, praktycznie bez środków do życia. Jednocześnie nie korzysta z pomocy finansowej opieki społecznej, a na nie zajęte przez komornika konto bankowe wpłaca kwoty znacznie przekraczające wysokość renty, pozwalające na dokonywanie opłat. Wnioskodawca, mimo tego, że toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne które ze swej istoty prowadzą do uszczuplenia majątku dłużnika, nie podał, jakim obecnie dysponuje majątkiem. Powołał się na oświadczenie [..] r. złożone w sprawie II SA/Sz 707/14 w którym podał, że jego sytuacja jest dramatyczna, ponieważ pozostaje w separacji z żoną, utrzymuje się z renty w kwocie [...]zł miesięcznie, z której część jest zajęta przez komornika. Wyjaśnił w tej sprawie, że jego zadłużenie wynosi ok. [...] zł, ale nie może go spłacić bo jego nieruchomości stanowią współwłasność małżeńską i są zajęte przez komornika. Oświadczył, że mieszka sam, a jego majątek składa się z domu o powierzchni [...], a także działki o pow. ha, działki o pow. ha, działki w o pow. ha, ziemi rolnej o powierzchni ha, ziemi rolnej o pow. ha, ziemi rolnej o pow. ha, oraz sześciu działek budowlanych o pow. po ha. Skarżący podał, że jego miesięczne koszty wynoszą: zł wyżywienie, prąd – ok. zł, gaz zł, alimenty dla żony zł, alimenty na córkę –zł, paliwo –zł, telefon –zł. Z przedłożonych w niniejszej sprawie dowodów wynika, że i w skarżący posiada domy letnie, a w stosunku do nieruchomości położonej w kwietniu. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Oprócz tych nieruchomości skarżący posiada dom o pow. m2, ponad ha ziemi rolnej i sześć działek budowlanych. Ponieważ skarżący nie płacił zasądzonych przez sąd alimentów na rzecz żony i najmłodszej córki, wszczęto wobec niego egzekucję komorniczą. Z pism skarżącego wynika, że w dacie wydania postanowienia ustalającego wysokość alimentów, otrzymywał już rentę, a mimo tego sąd ustalił alimenty w kwocie [..] zł miesięcznie. Mimo deklarowanej dramatycznej sytuacji, skarżący w okresie ostatnich dwóch lat nie korzystał z finansowej pomocy opieki społecznej, a z przedłożonego wyciągu z jego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank wynika, że [...] r. wydał [..] zł na energię elektryczną, ubezpieczenie samochodu i czynsz dzierżawy gruntu od gminy (dz. nr [...]). W. wydatki te wyniosły [..] zł ( [..] zł, PGNIG [...] zł, E H [..]zł, Enea [..] zł i [..] zł, ZWiK [..] zł). Wydatki te przekraczają wysokość renty ( zł), co świadczy o posiadaniu także innych źródeł dochodu, poza rentą. Ponadto, na rachunku bankowym skarżącego prowadzonym przez Bank znajduje się kwota [...] zł, pozwalająca na ustanowienie pełnomocnika. Co istotne, z przedłożonych dokumentów wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym oraz w postępowaniach przed sądem cywilnym skarżący był reprezentowany przez co najmniej dwóch profesjonalnych pełnomocników, co uniemożliwia ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie do art. 246 § 3 P.p.s.a. adwokata lub radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Nie dotyczy to adwokata lub radcy prawnego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przedłożonych dowodów nie wynika, by skarżący korzystał z pomocy pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy w postępowaniach cywilnych. Należy także zwrócić uwagę, że Sąd Rejonowy przed wydaniem w [...]. postanowienia o zabezpieczeniu sygn. akt [..], przeanalizował sytuację finansową wnioskodawcy i uznał, że pozwala mu ona płacić alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie. Oceniając złożony wniosek należało stwierdzić, że M.N. nie wykazał w sposób przekonujący, iż rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Skarżący, w zależności od doraźnych potrzeb raz twierdzi, że jest osobą majętną, a gdy chce uzyskać pomoc z budżetu państwa podaje, że jest w dramatycznej sytuacji majątkowej. Mimo deklarowanego dochodu w kwocie [..] zł miesięcznie nie korzysta z finansowej pomocy opieki społecznej, a z wyciągu z jego rachunku bankowego wynika, że ponosi koszty dzierżawy ziemi, ubezpieczenia samochodu, a na same tylko usługi telekomunikacyjne wydaje nieprzerwanie ponad [...]zł miesięcznie, co jest kwotą znaczącą. Wnioskodawca dokonuje wpłat gotówkowych na konto w Banku w wysokości pozwalającej na dokonywanie opłat (w [...] r. [...] zł), wpłaty przewyższają kwotę renty. Posiada wiele nieruchomości, które także z pewnością generują wydatki. Osoba posiadająca tak znaczny majątek nie może otrzymać prawa pomocy w zakresie całkowitym tylko z tego względu, że toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. Także okoliczność pozostawania na rencie nie jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wnioskodawca posiada własne zasoby i możliwości pozwalające na skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawej. Ponieważ skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.