II SA/Sz 609/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. L. na działanie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej postanawia: odrzucić skargę D. L., dalej jako "skarzaca",pismem z dnia 11 lipca 2024 r., doręczonym w dniu 15 lipca 2024 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na działanie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. Skarżąca obszernie opisała swoją sytuację, kwestionując ustalenia pracowników socjalnych, dotyczące sprawowania przez nią opieki nad dziećmi, utrzymywania czystości i porządku w mieszkaniu, przygotowywania posiłków, a także stanu mieszkania, których konsekwencją było wystąpienie do sądu rodzinnego i odebranie jej dzieci. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odniósł się do opisywanych przez skarżącą nieprawidłowości w działaniu pracowników OPS i wyjaśnił, że – w jego ocenie, podjęte działania były zgodne z prawem, a wystąpienie do sądu rodzinnego miało na celu dobro dzieci, które nie powinny przebywać w warunkach zagrażających ich zdrowiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd w pierwszej kolejności obowiązany był ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wówczas podlega ona odrzuceniu, rozpoznanie skargi w takim wypadku skutkowałoby nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 p.p.s.a.), a także rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 k.p.a.). Skarżąca nie wskazała konkretnego aktu, wydanego przez OPS w N., którego zgodność z prawem kwestionuje, dlatego Sąd uznał, że przedmiotowa skarga, w której w istocie zawarto tylko zarzuty dotyczące nienależytego wykonywania zadań przez pracowników socjalnych o wskazanych w skardze imionach i błędnej oceny jej sytuacji, na skutek czego doszło do umieszczenia jej dzieci w pieczy zastępczej, dotyczy tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym przybliżyć należy regulacje ustawowe odnoszące się do skarg wnoszonych przez obywateli, tzw. skarg społecznych na zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez organy administracji albo ich pracowników. Skargę taką, jako odformalizowany środek społecznej kontroli działania administracji publicznej podejmowanej w interesie jednostki lub interesie publicznym, regulują - jak już zasygnalizowano - przepisy działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanego: "Skargi i wnioski". Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wedle zaś art. 228 k.p.a., skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia, a właściwe do rozpatrywania skarg organy wylicza przepis art. 229 k.p.a. Po myśli tej regulacji, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 - rada gminy (pkt 3). Z przywołanych przepisów wywieść należy wniosek, że postępowanie skargowe normowane przepisami działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że objęta skargą ocena sposobu działania pracowników OPS w N., w świetle powyższych regulacji stanowi skargę powszechną, o której mowa w dziale VIII k.p.a., która powinna zostać rozpoznana w trybie przewidzianym w tym rozdziale, a o sposobie jej załatwienia skarżąca powinna zostać poinformowana – stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. Sprawy, o których mowa w rozdziale VIII k.p.a. nie należą natomiast do kognicji sądów administracyjnych, co wynika wprost z przywołanych wyżej art. 3 i 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.