II SA/Sz 61/14
WyrokWSA w Szczecinie2014-06-12
Skład orzekający: NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, WSA Marzena Iwankiewicz, WSA Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja kasacyjna uchylająca postanowienie organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania w przedmiocie legalizacji samowolnie wybudowanej napowietrznej linii elektroenergetycznej, która została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Decyzja kasacyjna uchylająca postanowienie organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania jest zasadna, jeśli organ I instancji niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego, a materiał dowodowy nie pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie. W przypadku samowoli budowlanej zakończonej przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., należy stosować przepisy ustawy z 1974 r., a skutki samowoli likwidować środkami prawnymi przewidzianymi w przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 1995 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanej napowietrznej linii elektroenergetycznej 15 kV na działce nr [...], zakończonej w 1984 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia linii do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błędy organu I instancji. Skarżący J.S. i R.T. domagali się uchylenia decyzji organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. S. i R. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał E. w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych (wykonanie napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV na działce nr [...]), do stanu zgodnego z prawemu i uzyskania pozwolenia na użytkowanie, przedłożenie w terminie do dnia 31 maja 2013 r. następujących dokumentów:
1- zaświadczenia organu właściwego o zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub aktualną decyzję o warunkach zabudowy,
2- oświadczenia osoby uprawnionej o wykonaniu przedmiotowej linii zgodnie ze sztuką budowlaną, Polskimi Normami Budowlanymi oraz, że linia nadaje się do użytkowania,
3- oświadczenia, że linia napowietrzna jest własnością inwestorów.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu 27.07.2012 r. J.S. i R.T. złożyli wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania napowietrznej linii średniego napięcia 15 kV podpartej słupem rozkraczonym, przelotowym, sprowadzającym zasilanie do kabla ziemnego na działce nr [...].
Po przeprowadzeniu w dniu 25.01.2013 r. wizji lokalnej organ ustalił, że Rejon Energetyczny w dniu 31.05.1984 r. zakończył budowę napowietrznej linii 15kV o długości całkowitej [...] m (długość linii na działce nr [...] wynosi ok. [...] m). Po miesiącu czerwcu 2001 r. przy północnej granicy działki [...] postawiony został słup wirowy, wpięty w w/w linie 15 kV. Z tego słupa kablem wzdłuż północnej granicy działki [...] na długości ok. 2 - 3 m zostało wykonane zasilanie przepompowni P - 3 w [...]. Sieć kanalizacyjna z zasilaniem kablowym poszczególnych przepompowni oraz wsi [...], wykonana była na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...]. Budowa została zakończona 06.01.2000 r. Według przedłożonych przez E. dokumentów, na budowę linii 15 kV na działce nr [...] nie było wymaganego pozwolenia. Brak jest również informacji o wyrażeniu zgody na wykonanie linii napowietrznej przez uprzedniego właściciela działki nr [...] J.Z.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością, a udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tych spraw. Do udzielenia pozwolenia na użytkowanie w przypadku legalizacji samowoli budowlanej powstałej przed 1995 r. należy stosować art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a nie art. 55 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Pozwolenie na użytkowanie wydawane na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. różni się od obecnego tym, że nie można ograniczyć stron postępowania jedynie do inwestora. W tym czasie przepisy nie zawierały specjalnych uregulowań. Z tego powodu strony postępowania o wydanie pozwolenia na podstawie przepisów z 1974 r. będą ustalane na zasadach ogólnych z art. 28 K.p.a. Nadto legalizacji samowoli budowlanej może dokonać sprawca niezależnie od tego, czy prawo do terenu posiada czy nie.
Zdaniem organu należy uwzględnić, że przedmiotowa linia 15 kV zasila "całą" miejscowość [...], a co za tym idzie zastosowanie przepisów art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazujących rozbiórkę linii, o które wnioskują obecni współwłaściciele działki J.S. oraz R.T., jest rozstrzygnięciem ostatecznym, niosącym za sobą ewentualne nieodwracalne skutki nie tylko prawne i jest sprzeczne z przyjętym orzecznictwem w sprawach legalizacji samowolnie wykonanych obiektów budowlanych, w oparciu o ustawę z 1974 r. Prawo budowlane.
Wykonanie nakazanych niniejszym postanowieniem czynności, umożliwi ustalenie czy wykonana przedmiotowa linia 15 kV na działce nr [...], nadaje się do dalszej eksploatacji, a tym samym umożliwi ewentualne wydanie decyzji o pozwoleniu na jej użytkowanie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał E. w celu doprowadzenia napowietrznej linii kablowej 15 kV długości całkowitej [...]m, relacji [...] do stanu zgodnego z prawem, wykonanie pod kierunkiem osoby uprawnionej następujących czynności:
1-rozbiórkę odcinka napowietrznej linii kablowej 15 kV znajdującego się na terenie
działki [...],
2 - wykonanie zastępczego odcinka rozebranej sieci 15 kV poza terenem działki nr [...] na podstawie sporządzonego przez osobę uprawnioną projektu budowlanego, w terminie do dnia 31 października 2013 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że napowietrzna linia 15 kV długości [...] m stanowi samowolę budowlaną. Pomimo złożenia przez E. niezbędnych dokumentów stwierdzających, że przedmiotowa linia jest w odpowiednim stanie technicznym i nadaje się do użytkowania organ ustalił, że linia przebiegając przez prywatną działkę nr [...] jest postawiona i przechodzi bezpośrednio przy istniejącym obiekcie budowlanym zlokalizowanym na przedmiotowej działce, tj. wiatraku [...]. Właściciele działki nr [...] J.S. i R.T. uzyskali w dniu 02.05.2013r. decyzję nr [...] wydaną przez Gminę [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na odbudowie przedmiotowego wiatraka [...] i jego adaptację na funkcję mieszkalną.
Przedmiotowa linia uniemożliwi realizację wskazanej inwestycji i tym samym narusza dobra osobiste właścicieli działki nr [...]. Po likwidacji odcinka sieci 15 kV znajdującej się na terenie działki nr [...] oraz po zakończeniu postępowania legalizacyjnego i stwierdzeniu przez osobę uprawnioną, że linia 15 kV wraz z przebudowanym odcinkiem nadaje się do użytkowania, możliwe będzie wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie całości sieci 15 kV na odcinku [...] o łącznej dł. [...] m.
W odwołaniu od powyższej decyzji, E. podniosła zarzut naruszenia:
-art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przedmiotowa infrastruktura elektroenergetyczna została wybudowana niezgodnie z przepisami, a w konsekwencji nakazanie jej rozbiórki i wykonanie zastępczego odcinka rozebranej linii, a także poprzez wyznaczenie zbyt krótkiego okresu do przebudowy przedmiotowego urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej,
-art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie istnieją przesłanki do udzielenia pozwolenia na użytkowanie,
- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przy sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która nie zawiera wymaganych ustawą elementów,
- art. 7, 77, oraz 80 K.p.a., tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie,
-art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie,
-art. 8 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ się kierował wydając zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 139 oraz art. 142 K.p.a., art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania E. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie PINB z dnia [...] nakazujące E. przedłożenie wskazanych dokumentów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ po przytoczeniu treści przepisu art. 40 i art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, stwierdził, że na obecnym etapie kwestią wymagającą załatwienia jest konieczność wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Orzekając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, organ powiatowy powinien wskazać jakie zmiany lub przeróbki należy wykonać, tak aby wykonanie orzeczonej decyzji skutkowało załatwieniem przedmiotowej sprawy w tej części. Tymczasem decyzja PINB nie zmierza bezpośrednio do załatwienia sprawy w omawianej części, bowiem, jak wynika z samego rozstrzygnięcia, do załatwienia tej kwestii konieczne będzie jeszcze uprzednie sporządzenie przez osobę uprawnioną projektu budowlanego. Ponadto wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji, wydanej na podstawie art. 40 ww. ustawy, na konieczność sporządzenia stosownego projektu budowlanego oznacza nałożenie obowiązku sporządzenia takiego projektu, co z kolei rażąco wykracza poza ustawowe ramy upoważnienia decyzyjnego, zawartego w dyspozycji ww. przepisu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie narusza również przepis art. 104 § 2 K.p.a., zgodnie z którym decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, organ powiatowy powinien pozyskać brakującą dokumentację, np. poprzez wydanie właściwego postanowienia na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego oraz od wykonawcy robót budowlanych lub producenta materiałów budowlanych informacji i udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, oraz określić termin ich dostarczenia. Z ustaleń organu I instancji, poczynionych w aktualnym stanie sprawy, bez dysponowania ww. dokumentacją, wynika bowiem, iż przedmiotowa napowietrzna linia elektro-energetyczna zlokalizowana jest zbyt blisko innego obiektu budowlanego tj. wiatraka holenderskiego, uniemożliwiając jego odbudowę i inne, związane z nim zamierzenia inwestycyjne. Zgodnie zaś z ww. art. 37 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy, obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie lub wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, podlega przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt ten lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ podkreślił, że zgodnie z Polską Normą PN-75/E-05100 Elektroenergetyczne linie napowietrzne -Projektowanie i budowa, linie elektroenergetyczne na skrzyżowaniach i zbliżeniach z budynkami należy tak prowadzić i wykonać, aby ich budowa i eksploatacja nie powodowała trudności w użytkowaniu i należytym utrzymaniu budynków.
Wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy należy zbadać łącznie z przesłankami, o których mowa w art. 40 tej ustawy. Dopiero w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, iż brak jest możliwości usunięcia ww. niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia przedmiotowej inwestycji w drodze wydania nakazu na podstawie art. 40 omawianej ustawy, zastosowanie znajdzie norma wyrażona w art. 37 ust. 1 pkt 2.
Organ II instancji wyjaśnił, iż uchylił postanowienie z dnia 20 lutego 2013 r. gdyż zawarte w nim rozstrzygnięcie było niezgodne z dyspozycją przepisu art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Nadto organ I instancji powinien zbadać niewyjaśnioną dotychczas kwestię zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym, a więc zbadać przesłanki, o których mowa w pkt 1 ww. art. 37 ust. 1. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że ocena skutków samowoli budowlanej popełnionej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawo budowlane z 1974 r. powinna być dokonywana według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec braku w niniejszej sprawie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rozpatrzenie sprawy uzależnione jest nie tylko od uprzedniego wyjaśnienia kwestii dotyczącej możliwości doprowadzenia inwestycji do stanu zgodności z przepisami budowlanymi, ale również od rozstrzygnięcia przez właściwy organ samorządu zagadnienia wstępnego, poprzez wydanie stosownej decyzji o warunkach zabudowy dla analizowanej inwestycji.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji powinien mieć na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Natomiast zgodnie z art. 100 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.
Organ wyjaśnił, iż orzeka na niekorzyść strony skarżącej, jednakże zaskarżona decyzja organu powiatowego naruszała rażąco przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zgodnie zaś z przepisem art. 139 K.p.a. organ drugiej instancji nie może wydać decyzji na niekorzyść strony skarżącej się, chyba że zaskarżone rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję organu II instancji wnieśli J.S. i R.T. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art.10 K.p.a. poprzez nie zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie oraz błędną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało zastosowaniem w sprawie niewłaściwych przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. zamiast ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
W ocenie skarżących, przedmiotowego obiektu budowlanego - linii elektroenergetycznej SN 15kV podpartej dwoma słupami, wybudowanej na działce nr [...], nie można dzielić na części wybudowane przed 1 stycznia 1995 r. (kiedy to weszła w życie obecnie ustawa Prawo budowlane z 1994 r.) tj. na linię i jeden słup podpierający tą linię wybudowane w 1984 r. oraz część wybudowaną po 1 stycznia 1995 r. tj. drugi słup podpierający tą linię, wybudowany w 2001 r. i sprowadzający zasilanie z linii 15 kV kablem ziemnym do przepompowni ścieków, lecz należy traktować ją jako całość, jeden obiekt budowlany. Tym bardziej, że część wybudowana w 2001 r. również została wybudowana niezgodnie z prawem, bowiem nie było pozwolenia na jej budowę na działce nr [...] i zgody właściciela na zabudowę tej działki.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Nadto organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie jest samowolna budowa napowietrznej linii kablowej 15 kV o długości całkowitej [...]m relacji [...], która została zakończona w 1984 r. Natomiast inwestycja, polegająca na budowie linii zasilającej pompownię P-3, jak wynika z ustaleń organu powiatowego, została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...]. Tym samym ewentualne zrealizowanie tej inwestycji niezgodnie z postanowieniami ww. decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Nie jest zatem możliwe zbadanie w jednej sprawie obu ww. inwestycji, bowiem do każdej z nich znajdują zastosowanie odrębne tryby postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2014 r. R.T. podtrzymał zarzuty zawarte w skardze podkreślając, że napowietrzna linia energetyczna stanowi całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, do których należy stosować przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Wskazał na rażące naruszenie art. 64 Konstytucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nie mogą spowodować wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny kontrolując legalność wydanego aktu zobowiązany jest, niezależnie od zarzutów skargi, z urzędu zbadać prawidłowość całego postępowania. Tak dokonana kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała zaistnienia naruszeń prawa procesowego lub materialnego.
Zaskarżona decyzja ma charakter decyzji kasacyjnej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nakazującą E. rozbiórkę odcinka napowietrznej linii kablowej i wykonanie zastępczego odcinka rozebranej sieci oraz uchylił postanowienie tego organu z dnia 20 lutego 2013 r. zobowiązujące do przedłożenia dokumentów.
W ocenie Sądu tak wydana decyzja jest trafna. Zasadnie organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.) w związku art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.). Wspomniany przepis intertemporalny przewiduje, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Stosownie zatem do przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisem art. 40, który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, a w zasadzie jego brak nie pozwalał na uzasadnione skorzystanie z wydania nakazu rozbiórki. Zasadnie więc organ II instancji przekazał sprawę organowi I instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty niezbędne do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia, wskazując szczegółowo w jakim zakresie materiał dowodowy należy uzupełnić.
Zarzut skarżących podważający w ogóle konieczność zastosowania w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. jest niezasadny.
Budowa napowietrznej linii kablowej 15 kV o długości całkowitej [...]m relacji [...] została zakończona w 1984 r. (dowód: znajdujący się w aktach sprawy protokół odbioru technicznego i przekazana do eksploatacji z dnia 31.05.1984r.). Z ustaleń organu wynika, że inwestycja ta stanowi samowolę budowlaną i została zrealizowana z pominięciem wówczas obowiązujących przepisów dotyczących pozwolenia na budowę tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Stosownie więc do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Jak wskazał organ, linia zasilająca przepompownię P-3 została wybudowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...]. Objęcie odrębną decyzją przedmiotowej inwestycji przesądza o tym, że stanowi ona samodzielną budowlę, której realizację oparto już na "nowych przepisach". Zarzuty skarżących względem tej decyzji, co do braku udziału w postępowaniu jak i niezgodności z prawem wskazanej inwestycji mogą być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że budowa napowietrznej linii kablowej 15 kV na działce [...] jest samowolą budowlaną zakończoną w 1984 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 czerwca 1996 r. sygn. akt OPS 3/96 (nr LEX 27842) w stosunku do budów zakończonych przed dniem wejścia w życie nowego prawa budowlanego skutki samowoli budowlanej należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach prawa budowlanego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 1995 r., w tym także stosując art. 37 ust. 1 tego poprzedniego prawa. Taka reguła dodatkowo wynika z postanowienia art. 107 ust. 1 nowej ustawy, który uchylając przepisy prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że następuje to z zastrzeżeniem art. 103 ust. 2. Z mocy zatem wyraźnego przepisu ustawy nadal muszą być stosowane przepisy prawa budowlanego z 1974 r. w takim zakresie, jaki jest niezbędny do realizacji zastrzeżenia wynikającego z art. 103 ust. 2 nowego prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu poprzez wydanie kwestionowanej decyzji nie został naruszony art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi cyt.: "Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Zaskarżona decyzja nie pozbawia skarżących prawa własności ani nie ogranicza tego prawa. Ma ona charakter kasacyjny i na obecnym etapie postępowania nie przesądza o merytorycznym rozstrzygnięciu i zakończeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej napowietrznej linii kablowej znajdującej się na działce skarżących.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a., Sąd wskazuje, że skarżący zostali powiadomieni o kontroli na przedmiotowej działce, w której brali udział w dniu 25 stycznia 2013 r. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji strony pismem z dnia 29 maja 2013 r. zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, stosownie do art. 10 i art. 32 K.p.a. Natomiast z uwagi na fakt, iż organ II instancji rozstrzygał jedynie w oparciu akta administracyjne organu I instancji, nie było potrzeby ponownego zawiadamiania strono możliwości zapoznania się z tymi samymi aktami sprawy.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również uchybienia w niniejszej sprawie przez organy administracji przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło