II SA/Sz 610/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk –Gawęcka (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant st. sekr. sąd Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. Ś., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. o nr [...]o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. o nr [...]i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. o nr [...]o pozbawieniu ww. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że uprawnienia kombatanckie zainteresowany uzyskał na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (zaświadczenie z dnia [...]r.) z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego, decyzją z dnia [...]r. o nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]r. nr [...], pozbawiono S. Ś. uprawnień kombatanckich. W dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji organ podał, że wyrokiem z dnia 12 lipca 2001 r. - sygn. akt SA/Sz 1592/2000 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę ww. na wskazaną powyżej decyzję. Następnie, decyzją z dnia [...]r. o nr [...]Kierownik Urzędu, w trybie art. 154 Kpa, odmówił S. Ś. uchylenia decyzji pozbawiającej go uprawnień kombatanckich. Pomimo tego, pismem z dnia [...]r. S. Ś. ponownie zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie tej sprawy. Po rozpoznaniu ww. wniosku oraz ponownej analizie zgromadzonych dokumentów Kierownik Urzędu uznał, że wniosek ten nie wskazuje, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji z dnia [...]r. Jednocześnie, argumentując swoje stanowisko, organ wskazał, że stosownie do art. 154 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym ważny interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Kierownika Urzędu, słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby obejście wskazanego powyżej przepisu, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), a w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich, zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Ponadto, Kierownik Urzędu podkreślił, że nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Ludowym Wojsku Polskim, a myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.", a S. Ś. w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści ww. przepisu, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich, którymi są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Nadto, w uzasadnieniu omawianej decyzji podkreślono, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że S. Ś. został powołany do służby w Wojsku Polskim dopiero od [...]r. i pełnił ją początkowo w [...], a od [...]r. do [...]r. w [...]. Natomiast z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z [...]z dnia [...]r. wynika, że ww. służył w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od [...]r. do [...]r. Z kolei zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. potwierdziło, że jednostki, w których S. Ś. pełnił służbę od [...]r. do [...]r. brały udział w walkach z NSZ, poakowskim zbrojnym podziemiem i bandami rabunkowymi, a nie z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii czy grupami Wherwolfu, co zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt.6 ustawy i kombatantach (...) stanowiłoby działalność kombatancką. Reasumując, Kierownik Urzędu podkreślił, że mając na uwadze powyższe, a także treść wskazanego powyżej art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) nie można uznać służby wojskowej S. Ś. za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, a co za tym idzie uwzględnić argumentów podnoszonych przez ww. w kolejnych wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy. Nie zgadzając się ze ww. stanowiskiem S. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc, że wskazana powyżej decyzja jest dla niego krzywdząca, a przy jej wydaniu został naruszony interes społeczny oraz słuszny interes strony. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że niesłusznie został pozbawiony uprawnień kombatanckich, które nabył z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej, a nie z tytułu wyłącznego utrwalacza władzy ludowej. Ponadto, skarżący podkreślił, że organ nie wziął pod uwagę pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] r., opierając swoje rozstrzygnięcie na dokumentach, które nie odzwierciedlały rzeczywistości. W odpowiedzi na skargę Kierownik Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują, w zakresie swojej właściwości, wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję, w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia, poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta odpowiada prawu. Jedną z ogólnych zasad ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) jest zasada trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 Kpa). Decyzje administracyjne ostateczne są trwałe i mogą być zmienione lub uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego bądź z przepisów szczególnych, do których Kodeks odsyła. Jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewiduje art. 154 § 1 Kpa. Zmiana lub uchylenie decyzji na tej podstawie prawnej może dotyczyć decyzji zarówno wadliwych, jak i prawidłowych. Z treści ww. art. 154 § 1 Kpa wynika, że wzruszenie (zmiana lub uchylenie) decyzji ostatecznej w tym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. A zatem, do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Z powyższych uwag wynika więc, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według, wynikającej z art. 7 Kpa, zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony. Analizując niniejszą sprawę zgodnie z przedstawionymi powyżej zasadami stwierdzić należy, że argumenty podnoszone przez S. Ś. w skardze i poprzedzających ją wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Niewątpliwie w interesie skarżącego leżałoby posiadanie uprawnień kombatanckich i korzystanie z przysługujących z tego tytułu przywilejów i świadczeń lecz okoliczność ta nie może być uznana za słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 Kpa, skoro w świetle obowiązujących przepisów zasadne było odebranie mu uprawnień kombatanckich. W kwestii zasadności i zgodności z prawem tej decyzji wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyroku z dnia 12 lipca 2001 r. – sygn. akt SA/Sz 1592/2000 (niepubl.), oddalając skargę S. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. A zatem wszelkie zarzuty skarżącego, dotyczące min. uwzględnienia przez organ administracji w toku prowadzonego postępowania rozpoznawczego niewiarygodnych dokumentów, które były już przedmiotem oceny w ostatecznie zakończonym postępowaniu głównym, co – w przekonaniu skarżącego - narusza jego słuszny interes i uzasadnia uchylenie tej decyzji, jako nie uwzględniające specyfiki, omówionych powyżej zasad weryfikacji decyzji na mocy art. 154 Kpa, nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie utraty prawa do uprawnień kombatanckich, co w rozpoznawanej sprawie, jak już to powyżej wyjaśniono, nie jest możliwe. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie zatem wydał decyzję odmawiającą uchylenia swojej decyzji z dnia [...]r., stwierdzając, że słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którym osoby, które pełniły służbę wojskową z poboru po 30 czerwca 1947 r., a uprawnienia kombatanckie uzyskały wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, pozbawia się tychże uprawnień. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).