II SA/Sz 610/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF G. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że przebywa w Zakładzie Karnym, jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i z tego tytułu ma przyznaną rentę w wysokości [...] zł. Aktualnie z uwagi na przebywanie w Zakładzie Karnym otrzymuje 50% jej wysokości tj. [...] zł. Do formularza skarżący dołączył kserokopię decyzji ZUS, z której wynika podana przez niego wysokość otrzymywanego świadczenia. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 29 m2. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. referendarz sądowy WSA w S. oddalił wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił adwokata. Pismem nadesłanym do Sądu w dniu 3 lipca 2015 r. G. P. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W piśmie tym skarżący podał, że przebywa w Zakładzie Karnym, nie jest tam zatrudniony, nie posiada żadnych środków pieniężnych, ani majątku. Opłaca lokal mieszkalny od Starostwa jako jego najemca i część kwoty przeznacza na tzw. Akumulację. Na okazjonalne zakupy w kantynie więziennej pozostaje mu niewiele. Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Ma trudną sytuację materialną, finansową, osobistą i zdrowotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje : Przedmiotem rozpoznania Sądu stał się wniosek skarżącego, złożony w skardze, o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia prawa pomocy przez sąd. Sąd nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego, lecz analizuje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku samodzielnie, jako nową sprawę. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 P.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Z akt wynika, że skarżący przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie odbywa wieloletnią karę pozbawienia wolności, nie pracuje i otrzymuje dochód w postaci renty socjalnej w wysokości [...] zł. Sprawa dotyczy wymeldowania go z lokalu Starostwa Powiatowego w Ś., który to lokal w 2011 r. został sprzedany Państwu D. Według skarżącego, dochód przeznacza na czynsz i tzw. Akumulację uzyskiwanych należności oraz na drobne zakupy. Zdaniem Sądu, sytuacja skarżącego pozwala na uznanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Przy czym Sąd zauważa, że skoro sporny lokal przejęli nowi właściciele to obowiązek płatności czynszu za ten lokal przeszedł na nowych właścicieli. Tak więc aktualnie skarżący nie jest obciążony tą płatnością. Jednakże nie zmienia to oceny Sądu, że sytuacja majątkowa, osobista, życiowa skarżącego przemawia za stwierdzeniem, iż skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej mu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślenia tu wymaga, że środki pieniężne przekazywane na tzw. Akumulację w więzieniu są wypłacane osadzonemu dopiero w dniu zakończenia kary pozbawienia wolności. Tym samym aktualnie skarżący może nie posiadać żadnych środków finansowych, poza niewielkimi kwotami na zakupy w kantynie więziennej. W sytuacji przebywania w Zakładzie Karnym możliwości płatnicze skarżącego z pewnością są znacznie ograniczone, pomimo tego, że wszelkie koszty utrzymania ponosi Skarb Państwa. Mając powyższe na względzie, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.