II SA/Sz 615/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2009r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego J. M. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania S. M. , postanowieniem z dnia [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji MOPS w Z. z dnia [...] , nr [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] Kierownik MOPS w Z., na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) uchylił własną decyzję z dnia [...] przyznającą pomoc w formie zasiłku stałego, w związku z odbywaniem przez S. M. kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W. Organ pouczył skarżącego o prawie i możliwości zaskarżenia wydanego orzeczenia. Opisaną decyzję S. M. odebrał w dniu [...]. W dniu [...] skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo zatytułowane "Prośba – zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego". W uzasadnieniu podniósł, że z żadnych przepisów prawa nie wynika możliwość zawieszenia wypłaty zasiłku stałego z powodu osadzenia w zakładzie karnym. Skarżący jest osobą niepełnosprawną nie posiadającą zatrudnienia ani w zakładzie karnym ani na wolności, dlatego zwraca się z prośbą do organu o wypłatę zasiłku Dodatkowo wskazał, że w czasie przebywania w zakładzie zalega z opłatami za czynsz oraz energię elektryczną, które mógłby uregulować z ww. zasiłku. Końcowo S. M. dodał, że prośbę i zażalenie składa "po takim czasie" , ponieważ nie ma pamięci i nie miał kto napisać mu ww. pisma. W czerwcu skarżący złożył kolejne pismo, w którym ponownie zawarł prośbę o zwrot zasiłku stałego, dodatkowo wskazał, że cierpi na zaburzenia osobowości i nie jest w stanie odpowiadać na urzędowe pisma. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania wniesionego po upływie 14 – dniowego terminu, mimo prawidłowego pouczenia i pozostawiło je bez rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M. przytoczył argumenty zawarte w pismach z maja i z czerwca. Dodatkowo w dniu [...] pismo procesowe złożył pełnomocnik ustanowiony z urzędu na zasadzie prawa pomocy, który wniósł o uchylenie kwestionowanego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pełnomocnik wskazał następujące uchybienia: - brak koperty w której nadesłano odwołanie skarżącego, co skutkuje niemożnością ustalenia dokładnej daty jego nadania, - naruszenie przez organ przepisów art. 7 i 58 K.p.a przez pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, który nie został wyraźnie wyodrębniony, jednakże w ocenie pełnomocnika użyte w odwołaniu sformułowania ( prośbę i zażalenie wysyłam po takim czasie ...) oraz wskazane schorzenia na które cierpi skarżący obligowały organ do potraktowania tych twierdzeń jako wniosku o przywrócenie terminu. W dalszej części pisma pełnomocnik odniósł się co do samej zasadności uchylenia decyzji o przyznaniu S. M. zasiłku stałego. Ustosunkowywując się do ww. zarzutów pełnomocnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż są one chybione, bowiem w aktach administracyjnych sprawy załączona jest koperta, w której nadane zostało odwołanie. Odnośnie nierozpatrzenia zawartego zdaniem pełnomocnika w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu, organ wskazał, iż stanowi on nadinterpretację art. 58 K.p.a., bowiem jeżeli skarżący składając odwołanie świadomy był uchybienia terminu, co było efektem zaników pamięci, to nie do przyjęcia jest teza aby prośba o zrozumienie i przychylne rozpoznanie odwołania była równoznaczna z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje : Skarga oraz podniesione w niej zarzuty okazały się nieuzasadnione. Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest prawna ocena prawidłowości działania organu II instancji, który postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika MOPS-u w Z. z dnia [...] i pozostawił odwołanie bez rozpoznania. Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika w pierwszej kolejności należy wskazać, że organ prawidłowo ustalił datę złożenia odwołania przez S. M. . Mianowicie odwołanie nadane zostało w placówce pocztowej w Ś. w dniu [...], co potwierdza załączona do akt sprawy koperta. Zatem mając na uwadze, że decyzję organu I instancji S. M. odebrał w dniu [...], 14 – dniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...]. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7 i 58 K.p.a., a polegającego w ocenie pełnomocnika na nierozpoznaniu przez organ II instancji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin. Organ administracji publicznej nie może działać w sprawie przywrócenia terminu z urzędu. Może to uczynić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sama prośba jest pismem procesowym do którego stosuje się przepisy o podaniach. Powinna zatem zawierać elementy wskazane w art. 63 § 2 i § 3 K.p.a. , a więc zawierać m.in. określone żądanie wynikające wprost z treści wniosku. Z kolei na podstawie art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika fakt złożenia odwołania przez S. M. z uchybieniem terminu, jak również fakt niezłożenia przez niego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do jego wniesienia. Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem, że zwroty zawarte w odwołaniu S. M. ("Prośbę i zażalenie wysyłam teraz po takim czasie..." , "...dlatego, że mam zaniki pamięci i wcześniej nie mogłem wysłać..." itp.) organ winien był potraktować jako wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie Sądu sformułowania te świadczą jedynie o świadomości złożenia odwołania po terminie i nie mogą być równoznaczne z wnioskiem o jego przywrócenie. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak też w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że organ nie może działać w sprawie przywrócenia terminu z urzędu. Należy podkreślić, że ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Oświadczenie woli zainteresowanego ( wnoszącego wniosek o przywrócenie terminu) musi być sformułowane w sposób wyraźny. Przykładowo można wskazać, że jako wniosek w rozumieniu art. 58 K.p.a. nie może być potraktowane zdanie; "przepraszam, że piszę po terminie, ale każdy mnie zwodził i sama nie wiedziałam co robić". Tak sformułowane zdanie, nie jest prośbą o przywrócenie terminu, a jedynie oświadczeniem, z którego wynika świadomość złożenia odwołania po terminie i brak przesłanek, uprawdopodobniających, że nastąpiło to bez winy strony ( wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 1611/00) Podobnie w przedmiotowej sprawie podnoszone przez skarżącego argumenty, że cierpi on na zaniki pamięci i umiarkowany stopień niepełnosprawności spowodowane chorobą alkoholową, świadczą o tym, iż miał on świadomość złożenia odwołania po terminie. Jednakże z treści pisma z dnia [...] nie wynika w żaden sposób żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia, a jedynie wielokrotnie powtarzane żądanie zwrotu zasiłku stałego. Nawet gdyby przyjąć, że wniosek taki był celem strony, to winien on wynikać wprost z pisma, a nie być ustalany przez organ w procesie interpretacji celu oświadczenia zawartego we wniosku. Zatem w świetle powyższego wywodu za niezasadny należy uznać zarzut pełnomocnika naruszenia przez organ art. 7 K.p.a. , polegający na stwierdzeniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy rzeczą organu administracji publicznej działającego w myśl zasady wyrażonej w art. 7 K.p.a. odnoszącej się do obowiązku uwzględnienia z urzędu słusznego interesu obywateli, było wyjaśnienie, czy skarżący w związku z uchybieniem terminu zwraca się o jego przywrócenie. Zdaniem Sądu obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący wnioskuje o przywrócenie terminu wywiedziony z art. 7 K.p.a. stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją określoną w art. 58 K.p.a. Reasumując w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2000 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. W przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a.