II SA/Sz 615/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Burmistrz na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu, orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego H.K. z lokalu mieszkalnego położonego w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu H.K. udzielił pełnomocnictwa bratu S.K., który podał do protokołu sporządzonego w dniu [...] że H.K. nie mieszka w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, ze względu na bardzo zły stan techniczny budynku. W mieszkaniu występuje wilgoć, jest ono zagrzybione, przecieka dach, brak jest energii elektrycznej, wody i łazienki. Ponadto, budynek jest nieocieplony i przewód kominowy jest nieszczelny oraz za niski, co powoduje, że lokal mieszkalny jest pozbawiony jedynego źródła ogrzewania. Pełnomocnik wyjaśnił również, że jego brat H.K. mieszka z nim w m. [...] tylko czasowo, ze względu na to, że budynek w którym jest zameldowany nie nadaje się do przebywania w nim. Nadto oświadczył do protokołu, że nie może mieszkać z bratem na stałe, gdyż on sam nie posiada własnego mieszkania, a jedynie prawo do, wspólnego z żoną, dożywotnego użytkowania jednego pokoju i kuchni oraz łazienki. Zdaniem Burmistrza, przeprowadzone postępowanie wykazało, że H.K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika S.K., przez zeznania sąsiadów, notatki służbowe pracowników UM, ZGKiM i Urząd Pocztowy. Ze względu na zły stan techniczny lokalu mieszkalnego H.K. przydzielono lokal socjalny. Poza tym H.K. swoje centrum życiowe ma zorganizowane w miejscowości [...] i tam przebywa. Pełnomocnik H.K. wniósł w jego imieniu odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że wymeldowanie brata z lokalu mieszkalnego położonego w [...]przy ul. [...] nastąpiło bez wcześniejszego przyznania mieszkania spełniającego odpowiednie warunki techniczne. Zarzucił także organowi brak zainteresowania się złą sytuacją mieszkaniową i materialną brata przez Ośrodek Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazał dodatkowo, że z uwagi na zły stan techniczny mieszkania w [...] i zły stan zdrowia H.K. zamieszkał z nim na okres zimowy. W tym czasie przebywa, od czasu do czasu, w swoim mieszkaniu, w którym znajdują się wszystkie jego rzeczy, takie jak: meble czy odzież. H.K. nie może przebywać w swoim mieszkaniu z uwagi na okres zimowy i brak ogrzewania, brak instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz brak energii elektrycznej. Pełnomocnik odwołującego się ponownie wyjaśnił, że mieszkanie, w którym mieszka z bratem, należy córki M.K., która nie wyraża zgody, aby H.K. w nim zamieszkiwał. Przyznane bratu miejsce w hotelu, w którym panują nieodpowiednie warunki, może przyczyniać się do pogorszenia jego stanu zdrowia. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz na poczynione w sprawie ustalenia, wskazał, że H.K. od [...] r. nie mieszka przy ul. [...] i że obecnie zamieszkuje on w lokalu nr [...], co potwierdzają zeznania S.P., protokoły z oględzin lokalu przy ul. [...] z dnia 14 stycznia 2013 r. i z dnia 14 lutego 2013 r., a nadto zeznania S.K., który podał do protokołu, że H.K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, ponieważ lokal ten jest w złym stanie technicznym. Według ustaleń Wojewody, H.K. nigdy nie podejmował działań mających na celu zmianę stanu technicznego przedmiotowego budynku i obecnie nie posiada już tytułu prawnego do tego mieszkania. W ocenie organu II instancji, z treści zeznań S.K. oraz okoliczności sprawy wynika, że H.K. nie zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu i że nie chce on dopełnić obowiązku meldunkowego tylko dlatego, że nie otrzymał nowego mieszkania. Bezsporne jest zatem, że w istniejącym stanie rzeczy H.K. nie może zakładać, że miejscem jego stałego pobytu jest przedmiotowy lokal, podczas gdy od kilku lat mieszka on w innym miejscu i nie uzewnętrznia zamiaru powrotu do tego lokalu. Mając na względzie całokształt okoliczności sprawy, a przede wszystkim cel jakiemu służy instytucja zameldowania organ stwierdził, że dalsze utrzymywanie zameldowanie H.K. w lokalu przy ul. [...] prowadzi do utrzymywania fikcji w ewidencji ludności. Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że bez znaczenia dla sposobu rozpoznania sprawy mają podane w odwołaniu fakty dotyczące stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz sytuacji socjalno-mieszkaniowej H.K. H.K., reprezentowany przez brata S.K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję Wojewody, zarzucając jej naruszenie: - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na uznaniu, że H.K. spełnił przesłankę opuszczenia lokalu w sposób trwały i dobrowolny, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy, - przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 8, art. 7, art. 77, art. 107 i art. 80 K.p.a. Skarżący podniósł w uzasadnieniu skargi, że bezzasadnie uznano, iż opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały, gdyż tylko w okresie zimowym przebywał u brata S.K. z powodu złego stanu technicznego lokalu oraz braku wody i energii elektrycznej. Pobyt u brata ma charakter tymczasowy, gdyż mieszkanie to należy do córki i zięcia brata. W ocenie skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał potraktowano wybiórczo, sprzecznie z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. Organ nie wziął pod uwagę, czy opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne. Z ustalonych faktów wynika, że opuszczenie lokalu miało charakter tymczasowy. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych skarżący podkreślił, że zgodnie z doktryną i judykaturą przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, przy jednoczesnym zerwaniu związków z dotychczasowym lokalem. Organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są do ustalenia czy występuje okoliczność faktycznego opuszczenia lokalu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia lokalu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu prawa. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie można było przyjąć, że brak zamieszkiwania w lokalu jest skutkiem przemyślanej i trwałej koncepcji ułożenia sobie życia w odmienny sposób. Nie można traktować jako docelowe, zamieszkiwanie grzecznościowe u brata S.K. Gdyby była taka możliwość i lokal przy ul. [...] nadawałby się do zamieszkania, to zamieszkiwałby w nim nadal. Opuszczenie tego lokalu nie było przejawem jego woli. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje również fakt, że nie ma tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 4 października 2013 r., pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że Zakład Komunalny i Mieszkaniowy przeznaczył budynek, w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny, do rozbiórki. Przedłożył również dokumenty z których, jego zdaniem, wynika, że skarżący cały czas zamieszkiwał pod spornym adresem, gdzie były kierowane pisma urzędowe i był opłacany czynsz za lokal z pieniędzy Ośrodka Pomocy Społecznej, a jedynym powodem wymeldowania był zły stan techniczny budynku. Na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że Gmina powinna zapewnić bratu należyty lokal do zamieszkania, zaś dotychczasowy, który został zburzony, nie spełniał warunków technicznych i dlatego brat nie mógł w nim stale przebywać. W lokalu tym nie było wody jak i energii elektrycznej. Pełnomocnik złożył także wniosek o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy okazały się zgodne z prawem. Przedmiotem sprawy jest wymeldowanie H.K. z pobytu stałego przy ul. [...], orzeczone na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 6 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od wystąpienia których uzależniono uznanie pobytu osoby w danym lokalu mieszkalnym za pobyt stały. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Tak więc o stałym charakterze pobytu w konkretnym lokalu, stanowi nie tylko wola przebywania w nim, ale i faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, a co za tym idzie koncentracja w nim swoich spraw życiowych, osobistych i majątkowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że za miejsce koncentracji życiowych interesów można uznać miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych. Istotną więc okolicznością dla ustalenia miejsca stałego pobytu danej osoby jest ustalenie, gdzie osoba ta posiada swoje tzw. centrum życiowe. Zdaniem Sądu, z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że lokal przy ul. [...] nie stanowił na dzień wydawania decyzji tzw. centrum życiowego skarżącego. Brat skarżącego zeznał do protokołu z dnia 6 lutego 2013 r., że ze względu na bardzo zły stan techniczny budynku w którym znajdował się sporny lokal (wilgoć, zagrzybienie, przeciekający dach, brak wody, brak energii elektrycznej, ogrzewania) oraz ze względu na stan zdrowia skarżącego, nie mógł on tam faktycznie przebywać i dlatego zamieszkał z nim, a w lokalu przy ul. [...] przebywa od czasu do czasu. Z powołanych przez organy zeznań S.P., zamieszkującego przy ul. [...], wynika, że H.K. pod spornym adresem nie mieszka od 2011 r., czasami przychodził do mieszkania, jednakże były to krótkotrwałe wizyty. Takich też ustaleń dokonali pracownicy ZGKiM w ramach przeprowadzonej przez nich kontroli tego lokalu. W niewadliwie ustalonym przez organy stanie faktycznym sprawy, dla przyjęcia braku owego centrum życiowego skarżącego w spornym lokalu, nie miał znaczenia, niczym nie poparty a sugerowany przez skarżącego zamiar przyszłego zamieszkania w nim, po doprowadzeniu budynku do stanu użyteczności, jak też argument pełnomocnika, że wskutek zaniedbań właściciela budynku przy ul. [...], stan techniczny lokalu nr [...]uniemożliwił skarżącemu faktyczne w nim przebywanie. Istotny był bowiem element aktualnego, faktycznego braku stałego pobytu skarżącego pod wskazanym adresem, przez okres znacznie dłuższy niż 3 miesiące. co oznacza opuszczenie dotychczas zajmowanego lokalu. W świetle obowiązujących przepisów nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczność podnoszona przez pełnomocnika, że w aktualnym miejscu pobytu, skarżący nie ma możliwości dłuższego zamieszkania ze względu na to, że jest to mieszkanie córki S.K. Poza zakresem zainteresowania organów meldunkowych prowadzącego sprawę o wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego pozostaje kwestia na jakich zasadach dana osoba zamieszkuje pod innym adresem. Z decyzją o wymeldowaniu obowiązujące przepisy prawa nie wiążą obowiązku zapewnienia mieszkania zastępczego. Z art. 15 ust. 2 ww. ustawy wynika, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek - faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w rozumieniu powyższej ustawy, będzie spełniona, jeśli opuszczenie lokalu nastąpi dobrowolnie i trwale. W świetle przedstawionych okoliczności, nie budzi wątpliwości Sądu, że H.K. trwale opuścił lokalu przy ul. [...] i przeniósł wszelkie funkcje życiowe w nowe miejsce. Odnośnie zarzutu strony co do braku dobrowolności w opuszczeniu spornego lokalu, wobec tego, że lokal ten nie nadawał się do zamieszkania ze względów technicznych, Sąd zauważa, że skarżący nie podjął, w odpowiednim czasie, skutecznych działań, jako najemca, do utrzymania takiego stanu technicznego lokalu, który umożliwiałby dalsze jego wykorzystywanie. Wyjaśnić należy, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie doprowadzeniu do zgodności z rzeczywistością zapisów ewidencji ludności, co jest obowiązkiem organów ewidencję tą prowadzących. Na marginesie Sąd zauważa, że z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego i z akt sprawy wynika, iż w momencie podejmowania niniejszego wyroku budynek w którym znajdował się lokal, stanowiący dotychczasowy adres pobytu stałego H.K. już nie istnieje, bowiem został rozebrany, a zatem skarżący i tak nie mógłby zrealizować ewentualnego zamiaru powrotu do tegoż lokalu. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, bowiem postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami procedury administracyjnej, zaś kwestionowane rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w prawidłowo zebranym materiale dowodowym przy właściwej wykładni obowiązujących przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. To skutkować musiało oddaleniem skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Wobec oddalenia skargi, stronie skarżącej nie przysługiwało prawo zwrotu kosztów postępowania (art. 200 ww. ustawy.).