II SA/Sz 615/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-09-21
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Jolanta Kwiecińska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, jest zgodna z prawem, w szczególności w kontekście braku notyfikacji przepisów technicznych i możliwości zastosowania sankcji wobec podmiotów nieposiadających koncesji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna nałożona na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry jest zgodna z prawem. Stwierdził, że przepisy ustawy o grach hazardowych, w tym art. 89 ust. 1 pkt 2, stanowią samodzielną podstawę do nałożenia kary, a brak notyfikacji art. 14 ustawy nie wyklucza ich stosowania. Podkreślił, że kara pieniężna ma charakter administracyjny, a nie karny, a jej celem jest ograniczenie negatywnych zjawisk społecznych związanych z grami hazardowymi. Sąd powołał się na uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt II GPS 1/16), która potwierdziła, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym i może stanowić podstawę nałożenia kary.Stan faktyczny
W dniu 9 października 2013 r. funkcjonariusze celni stwierdzili w lokalu przyjmowania zakładów bukmacherskich 5 automatów do gier losowych bez nazwy i numeru, spełniających kryteria definicji gier hazardowych. Ustalono, że K. M. wynajął powierzchnię pod ustawienie automatów. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Po włączeniu materiału z postępowania karnego skarbowego i przeprowadzeniu eksperymentów, organ I instancji wymierzył K. M. karę pieniężną. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję w mocy. K. M. zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie prawa UE i Konstytucji z powodu braku notyfikacji ustawy o grach hazardowych, a także kwestionując możliwość nałożenia kary na osobę fizyczną i stosowanie kar pieniężnych kumulatywnie z odpowiedzialnością karnoskarbową.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] roku, o nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Sz., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. nr [...] z dnia [...] r. określającą K. M. karę pieniężną w kwocie [..] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 9 października 2013 r. funkcjonariusze Referatu Dozoru Urzędu Celnego w Sz. przeprowadzili w punkcie przyjmowania zakładów bukmacherskich "M." Sp. z o.o., w G. przy ul. [...], kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących urządzania gier hazardowych poza ośrodkami gier. Działalność gospodarczą w ww. lokalu prowadził Z. W. pod nazwą Firma Handlowo-Usługowa Z. W..
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że w lokalu znajdowało się
5 automatów do gier losowych bez nazwy i numeru, spełniających kryteria definicji zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 z 2009 r., poz. 1540 ze zm.), dalej zwanej: "u.g.h.". Dokonano eksperymentów, których przebieg utrwalony został na płycie DVD-R. Ponadto ustalono, że osobą która wynajęła od Z. W. powierzchnię pod ustawienie automatów w przedmiotowym lokalu jest K. M., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą K. M. "M.".
W związku z powyższym kontrolujący dokonali pierwszych czynności procesowych zatrzymując przedmiotowe automaty. Zgromadzone w toku kontroli materiały przekazane zostały następnie do równoległego prowadzenia postępowania administracyjnego oraz postępowania karnego skarbowego.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. skierowanym do K. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. M. "M.O" (dalej zwanego: "Stroną", "Skarżącym"), Naczelnik Urzędu Celnego w Sz. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 2 marca 2015 r.
Następnie postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 180 w związku z art. 181 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, ze zm., dalej zwana "O.p.") włączono do akt niniejszej sprawy materiał dowodowy z akt sprawy karnej skarbowej prowadzonej przez Urząd Celny w Sz. Przy czym, zgodnie z zastrzeżeniem organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wyłączono z jawności materiał dowodowy w postaci protokołów przesłuchań świadków i podejrzanych.
Do akt sprawy włączono także protokół z przeprowadzenia czynności odtworzenia możliwości przeprowadzenia gry/gier: na automatach z dnia 27 maja
2015 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji wymierzył Stronie, karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Pismem z dnia 26 czerwca 2015 r. pełnomocnik Strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, w którym zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Przedmiotowej decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego w postaci:
- naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniających Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dniem 13 lutego 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569);
- naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji oraz jest niezgodna z Konstytucją,
2. naruszenie prawa procesowego w postaci: naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to 210 § 4 O.p., poprzez nierzetelne uzasadnienie decyzji polegające na nieodniesieniu się do wątpliwości związanych z brakiem notyfikacji przedmiotowych przepisów ustawy o grach hazardowych.
Dodatkowo w uzasadnieniu przedmiotowego odwołania pełnomocnik Strony podniósł, że podmiotem czynów określonych w art. 89 ust. 1 pkt. 1 pkt 1 2 u.g.h. mogą być tyko osoby prawne, a nie fizyczne prowadzące działalność gospodarczą; niedopuszczalne jest stosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn kar pieniężnych w kumulacji z odpowiedzialnością karnoskarbową, gdyż narusza to zasadę demokratycznego państwa prawa oraz proporcjonalności; Naczelnik Urzędu Celnego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał dowodów na urządzanie przez Skarżącego gier hazardowych; organ nie powołał w sprawie biegłego do oceny, czy zatrzymane urządzenia wyczerpują ustawowe znamiona odpowiedzialności; protokół z kontroli, w której przeprowadzono eksperyment nie może zastąpić rzetelnej opinii biegłego.
Dyrektor Izby Celnej w Sz., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych i w oparciu o zawarte w niej regulacje prawidłowo uznał, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki wydania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powołał treść przepisów ustawy o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.), regulujących zasady urządzania gier i prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, zdefiniował pojęcia "gry na automatach, "wygranej pieniężnej i rzeczowej", "gry losowej", "celu komercyjnego gry na automatach", "urządzającego grę na automatach poza kasynem gry, (art. 2 ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 3, art. 14 ust. 1, art. 23a, art. 89 u.g.h.).
Następnie organ odwoławczy powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół oględzin z dnia 9 października 2015 r. sporządzony przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w Sz., opinię z dnia 6 lipca 2014 r. biegłego sądowego z zakresu mechaniki technicznej, ogólnej budowy i eksploatacji maszyn, teorii maszyn i mechanizmów techniki komputerowej dr inż. A. C. z oględzin zabezpieczonych 5 automatów do gier bez numerów i bez nazwy identyfikowanych numerami od 1 do 5 oraz plombami od nr [...] do nr [...], opis przebiegu eksperymentu zawarty w protokole nr [...] z dnia [...] r. przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, umowę najmu zawartą pomiędzy dysponentem automatów firmą "M." K. M., a Firmą Handlowo Usługową Z. W. z siedzibą w G. przy ul. [...], stwierdził, że:
1) wygląd i działanie przedmiotowych automatów świadczy o tym, że są to urządzenia elektroniczne (komputerowe), co spełnia jedną z przesłanek określonych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.;
2) automaty wypłacają lub mają możliwość wypłaty wygranych pieniężnych (z automatu nr 4 wypłaty nie zrealizowano, aczkolwiek stwierdzono, iż wypłata taka jest możliwa), a także iż automaty dają możliwość rozgrywania gier za uzyskane wygrane w poprzednich grach;
3) gry mają charakter losowy, gdyż wyniki są nieprzewidywalne i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza, ale od przypadkowego "trafienia" na wygrywający układ symboli;
4) gry mają cel komercyjny, ze względu na występowanie w przedmiotowych automatach akceptora banknotów/wrzutnika monet, wyrzutnika monet (hoppera) oraz fakt, że rozpoczęcie gier może nastąpić po wcześniejszym zakredytowaniu automatu punktami kredytowymi uzyskanymi w zamian za wpłacone środki pieniężne, a także to, że dostęp do ww. lokalu w G. i możliwość udziału w grach miała nieograniczona ilość osób;
5) urządzającym gry na przedmiotowych automatach jest Strona, gdyż dysponuje ona i rozporządza niniejszymi urządzeniami, zapewnia warunki do korzystania z urządzeń poprzez zawarcie umowy, na mocy której ma możliwość fizycznego wstawienia automatów do lokalu i zapewnienie ich działania poprzez podłączenie do sieci elektrycznej, a w przypadku braku energii lub w innej sytuacji w której urządzenia do gry będą nieaktywne Strona zastrzegła sobie prawo do obniżki czynszu najmu, (zgodnie z § 2 pkt 3 umowy w takich sytuacjach czynsz najmu miał zostać obniżony o 1/30 za każdy rozpoczęty dzień); nadto Strona nie dysponowała stosownym zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach lub koncesją na prowadzenie kasyna gry, jak również ww. lokal w G. nie posiadał statusu ośrodka gier.
Konsekwencją powyższych ustaleń faktycznych było stwierdzenie, że podlegały one subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h, a zatem Stronie, słusznie została wymierzona kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy za całkowicie chybione uznał argumenty kwestionujące moc obowiązującą ustawy o grach hazardowych (brak notyfikacji), powołując się w tym zakresie na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 11 marca 2015r. sygn. akt P 4/14 ), TSUE oraz sądów administracyjnych. Organ nie dopatrzył się także naruszenia zasady z art. 2 Konstytucji w związku z art. 89 u.g.h. oraz art. 24 i art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego.
Dokonując oceny uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie stwierdził także zasadności zarzutu naruszenia art. 210 § 4 O.p.
Nie zgodził się również z zarzutami naruszenia postępowania procesowego, uznając, że w świetle art. 180 § 1 O.p. i wbrew stanowisku Strony dowodem w niniejszej sprawie może być przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment (gra kontrolna) jak również opinie biegłego sądowego sporządzone na potrzeby postępowania karnego skarbowego.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, stwierdzenie, że decyzje te nie podlegają wykonaniu oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego od Strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13.12.2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem z naruszeniem procedury ustawodawczej i jako taka nie obowiązuje;
2) art. 6 ust. 4 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. poprzez jego pominięcie, w sytuacji gdy do poniesienia kary pieniężnej może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w tym przepisie i nie jest nim osoba fizyczna;
3) art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 roku o zmianie ustawy o grach hazardowych, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ustawodawca wyznaczył termin do dostosowania się do wymogów wprowadzonych przez ustawę zmieniającą do dnia 1 lipca 2016 roku, co sprawia, iż brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł argumentację zmierzającą do wykazania, że brak jest podstawy prawnej do wymierzania kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Sz., wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji według wskazanego wyżej kryterium wykazała, że nie narusza ona prawa, a podniesione w skardze zarzuty okazały się nietrafne.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Sz. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Sz., nakładającą na Skarżącego karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach do gier poza kasynem gry.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń w przedmiocie stanu faktycznego, która doprowadziła do trafnej, w ocenie sądu, konkluzji, że gry urządzane na zabezpieczonym urządzeniu były grami hazardowymi w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Wynika to przede wszystkim z przeprowadzonych eksperymentów jak i opinii biegłego sądowego. Okoliczności te nie zostały, zdaniem Sądu, przez Skarżącego skutecznie zakwestionowane, podobnie jak fakt, iż był on dysponentem zabezpieczonych urządzeń.
W ocenie Sądu powyższe ustalenia poczynione przez organ, dawały podstawę do przyjęcia, że Skarżący był urządzającym gry na automatach poza kasynem gry. Pod pojęciem urządzania gier należy bowiem rozumieć wszelkie czynności, które prowadzą do tego, aby gracze mogli korzystać z automatu, w tym w szczególności jego wstawienie do lokalu i czerpanie korzyści z prowadzonych na automacie gier. Nie ma wątpliwości, ze K. M. zawarł umowę najmu na mocy której wstawiono sporne automaty do lokalu Z. W. Nie ma też wątpliwości, iż automaty te w powyższym lokalu działały, albowiem protokół kontroli z dnia [...] r. potwierdził, iż sporne automaty były aktywne. Dodatkowo wskazać należy, że K. M. uzależnił w § 2 pkt 3 umowy najmu wysokość czynszu od tego czy urządzenia są aktywne, zastrzegając, że za każdy dzień ich nieaktywności podstawowy czynsz w wysokości [...] zł/miesięcznie brutto będzie obniżany o 1/30 za każdy rozpoczęty dzień nieaktywności. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się faktury z tytułu ww. najmu wystawione przez FHU Z. W. na rzecz K. M. na pełną kwotę czynszu, co dodatkowo potwierdza fakt działania automatów.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
W myśl art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Jak stanowi art. 2 ust 4 u.g.h. "wygraną rzeczową" w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
W świetle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń nie ulega wątpliwości, że gry urządzane na kwestionowanych urządzeniach wypełniały definicję, o której mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Ich przebieg miał charakter losowy, gracz nie miał wpływu na przebieg i wynik rozgrywanych gier, które nie były uzależnione od jego zręczności, przede wszystkim jednak były to gry o wygrane pieniężne, które mogły być wypłacane za pomocą tzw. "hoppera". Powyższe wnioski wynikają z ekspertyzy sporządzonej przez biegłego sądowego, prawidłowo włączonej do niniejszego postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia [...] r., z którą Strona mogła się zapoznać i co do której mogła się również wypowiedzieć.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13.12.2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji. W ocenie Sądu brak notyfikacji art. 14 ustawy o grach hazardowych nie wyklucza możliwości zastosowania przez organy podatkowe art. 89 tej ustawy. Kwestia ta była badana przez Naczelny Sąd Administracyjny i skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego do wyroków tego Sądu z dnia 25 listopada 2015 r. (II GSK 183/14 oraz II GSK181/14), w których Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził istnienie w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. samodzielnej podstawy do nakładania na podmiot eksploatujący, poza kasynami, automaty do takich gier, kary pieniężnej w wysokości wynikającej z art. 89 ust. 2 pkt. 2, tj. bez powiązywania tego przepisu z zakazem wyprowadzonym z technicznej normy art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
W związku z rozbieżnościami na tle interpretacji art. 14 ust. 1 i 89 u.g.h.
w kontekście ich technicznego charakteru, a w konsekwencji dopuszczalności stosowania kar administracyjnych za naruszenie zakazu urządzania gier hazardowych poza kasynami gry, Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 16 maja 2016 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt II GPS 1/16), z której wynika po pierwsze: że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej - zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.
Nadto z powyższej uchwały NSA wynika, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie powiększonym,
za uzasadnione uznać należy to podejście interpretacyjne do spornej w sprawie kwestii, którego rezultat prowadzi do wniosku, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, a w konsekwencji, że nie podlegał obowiązkowi notyfikacji. Wymieniony przepis ustawy krajowej sam w sobie nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE.
Przepis ten, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie, w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej, odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego,
co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych.
Dokonując oceny korelacji art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w sytuacji, gdy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych penalizuje urządzanie gier na automatach w sposób niezgodny z prawem, a z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone w kasynach gry, co wymaga spełnienia szeregu szczegółowych warunków określonych ustawą ściśle reglamentującą tego rodzaju działalność, to za oczywiste uznać należy, że z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania tego przepisu, ustaleniem faktycznym o wiodącym i prawnie relewantnym znaczeniu jest ustalenie odnoszące się do następującej okoliczności. Mianowicie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą - w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził, pomimo że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie."
W ocenie NSA, nie jest więc, tak że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. pozostaje w tego rodzaju (funkcjonalnym) związku z technicznym przepisem art. 14 tej ustawy, który to związek, zawsze i bezwarunkowo - a więc, bez względu na elementy i okoliczności konkretnych stanów faktycznych obrazowanych przywołanymi powyżej przykładami - uzasadnia odmowę jego zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry na automatach czyni to poza kasynem gry. Niezależnie od powyższego wskazał również, że z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, wynika, że tryb notyfikacji nie jest elementem krajowej procedury ustawodawczej. Trybunał stwierdził, że przepisy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 w związku z art. 7, a także z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a zatem nie ma obecnie wątpliwości co do ich obowiązywania.
Z art. 269 § 1 P.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Powyższe nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie wykładnię zaprezentowaną w przedmiotowej uchwale w całej rozciągłości podziela.
Oznacza to, zdaniem sądu, że podlegająca kontroli podstawa materialnoprawna zaskarżonych decyzji jest w świetle krajowego porządku prawnego podstawą ważną i obowiązującą, a zatem nie zachodzi podstawa do odmowy stosowania tych przepisów.
Odnosząc się do naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 u.g.h. wskazać trzeba, że z treści art. 6 ust. 1 u.g.h. wynika, że warunkiem podstawowym prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach jest uzyskanie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. przewiduje natomiast,
że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.
W świetle przepisów powołanej ustawy zasadą jest więc prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach na podstawie koncesji
i wyłącznie w kasynach gry (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.). Pobocznie należy tylko zauważyć, że działalność ta może być kontynuowana na podstawie zezwoleń uzyskanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r.
o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), aż do czasu ich wygaśnięcia, stosownie do uregulowania z art. 129 ust. 1 u.g.h. Z uwagi jednak
na bezprzedmiotowość tego aspektu w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zagadnienie to nie wymaga omówienia.
W przypadku naruszenia powyższych zasad, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje nałożenie kary pieniężnej na urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. dotyczy zakazu określonego w art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Przepis art. 14 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy.
W niniejszej sprawie nie było sporne, że Skarżący nie legitymował się jakimkolwiek dokumentem legalizującym jego działanie. Jednocześnie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że na przedmiotowych automatach urządzane były gry
w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu, który co także jest bezsporne nie był kasynem. Zasadnie ustalono, że automaty eksploatowane w lokalu przy ul. [...] w G., których dysponentem jest Skarżący, są urządzeniami wyczerpującymi definicję gier na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h.
Nieuzasadnione jest również wyrażone w skardze stanowisko, według którego stroną postępowania i adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie może być podmiot niewymieniony w art. 6 ust. 4 u.g.h. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, działalność w zakresie, między innymi gier na automatach, może być prowadzona wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a działalność ta może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.). Nie oznacza to jednak, że podmioty, które ze względu na treść art. 6 ust. 4 u.g.h. nie mogą uzyskać koncesji, nie są objęte sankcją przewidzianą w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W świetle tego przepisu, urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest ten, kto dokonał opisanego naruszenia. Przepis ten nie ogranicza kręgu podmiotów, które podlegają karze pieniężnej za urządzanie gier hazardowych i gier na automatach, poza kasynem gry, a w szczególności nie wskazuje, aby kara ta dotyczyła tylko i wyłącznie podmiotów mających zdolność koncesyjną. Zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna powyższych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów ustawy nie podlegają podmioty prowadzące działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Karze podlega bowiem urządzający gry w warunkach określonych w art. 89 u.g.h., przez co należy rozumieć, że może nim być każdy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Przyjęcie poglądu zaprezentowanego w skardze prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotu, który w świetle przepisów ustawy o grach hazardowych, nie może uzyskać wymaganej koncesji na prowadzenie kasyna, a który jednocześnie wbrew ustawie podejmuje tego rodzaju działalność.
Nie zasługuje na aprobatę pogląd, że nałożenie kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. stanowi sankcję karną. O charakterze tej kary wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, wskazując, że kara administracyjna wymierzana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 nie ma charakteru odwetowego. W ocenie Sądu celem regulacji zawartej w art. 89 jest zastosowanie sankcji administracyjnej wobec wszystkich osób i podmiotów, które urządzają gry na automatach poza kasynem gry, a w konsekwencji ograniczenie zjawisk, mających szkodliwy wpływ na życie społeczne, zarówno w sferze możliwych uzależnień od hazardu, jak również ryzyka wystąpienia innych negatywnych konsekwencji w postaci chociażby prania brudnych pieniędzy czy oszustw.
W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 roku o zmianie ustawy o grach hazardowych, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ustawodawca wyznaczył termin do dostosowania się do wymogów wprowadzonych przez ustawę zmieniającą do dnia 1 lipca 2016 roku. Wskazać bowiem należy, że przywoływany przez Skarżącego, art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201) wprost odnosi się do podmiotów prowadzących działalność, o której mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2 tej ustawy, a więc podmiotów działających legalnie. Ustawodawca przewidział okres dostosowawczy, aby mogły one w taki sposób zorganizować swoja działalność, by sprostać wymaganiom stawianym nowymi regulacjami wprowadzonymi ustawą,
Skarżący nie mógł być adresatem tej normy, bowiem jego działalność jest w świetle przepisów nielegalna, mało tego, Skarżący jako osoba fizyczna nie może uzyskać ani zezwolenia ani koncesji na prowadzenie działalności w tym zakresie, co wynika wprost z przepisów ustawy o grach hazardowych, a zatem powoływanie się na art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. jest bezprzedmiotowe, skoro Skarżący nie ma możliwości dostosowania swojej działalności do rygorów nałożonych przepisami tej ustawy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło