II SA/Sz 616/13

Dnia 18 listopada 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzja z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty w sprawie zatrzymania A.B. prawa jazdy kategorii A i B, ponieważ nie przedłożył orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. [...] A.B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem który jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jedynym dochodem rodziny jest emerytura wnioskodawcy wynosząca [...] zł miesięcznie. Natomiast comiesięczne wydatki wynoszą: czynsz za mieszkanie [...] zł, spłata długu wobec Agencji Mieszkaniowej [...] zł miesięcznie, spłata kredytu bankowego [...] zł. Zarządzeniem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, tj: - dowodu potwierdzającego wysokość dochodów wnioskodawcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania (poza czynszem), z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych skarżącego i jego syna z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że syn jest osobą bezrobotną. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący oświadczył, że od [...] do chwili obecnej syn przebywa w Areszcie Śledczym. Natomiast skarżący z emerytury wynoszącej [...] zł netto miesięcznie uiszcza czynsz za mieszkanie w kwocie [...] zł, spłaca dług do AM w kwocie [...] zł miesięcznie, spłaca kredyt bankowy którego rata wynosi [...] zł miesięcznie, ok. [...] zł miesięcznie przesyła synowi na wypiskę do Aresztu Śledczego, [...] zł płaci bankowi za przelewy i prowadzenie konta, [...]zł wydaje na bilety PKP żeby odwiedzić syna, a [...] zł na przesyłki polecone. Na utrzymanie pozostaje więc kwota [...] zł. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych swoich ani syna, ani dowodów potwierdzających ponoszenie innych wydatków na utrzymanie mieszkania, poza czynszem. Przedłożył natomiast zaświadczenie z Banku dotyczące wysokości emerytury oraz dowody potwierdzające wpłaty na konto Aresztu Śledczego (sierpień 2013 r. - [...]zł, wrzesień 2013 r. - [...]zł, październik 2013 r. -[...]zł). Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.). Dane zawarte we wniosku A.B. nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Z informacji zawartej w urzędowym formularzu wynika, że w dniu [...] skarżący pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, który był osobą bezrobotną bez żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] skarżący oświadczył, że jego syn od [...] przebywa w Areszcie Śledczym, a skarżący wysyła mu ok. miesięcznie [...] zł do Aresztu, uiszcza opłaty sądowe w sprawach w których syn jest stroną, ponosi koszty podróży żeby odwiedzić syna. Oceniając informacje zawarte w złożonym wniosku oraz dowody zgromadzone w sprawie w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. Skarżący uzyskuje stały dochód wynoszący [...] zł miesięcznie netto, w chwili obecnej nie ma nikogo na utrzymaniu, i mimo tego że płaci stosunkowo wysoki czynsz za mieszkanie, jest w stanie uiścić wpis sądowy od sprawy zainicjowanej jego skargę. Ponadto, przesyłanie środków finansowych na tzw. wypiskę na syna w kwocie [...] zł miesięcznie świadczy o tym, że skarżący posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na wpis sądowy. Skarżący tylko częściowo wypełnił ciążący na nim obowiązek do przedłożenia dokumentów źródłowych, nie przedłożył bowiem wyciągów z konta bankowego, które posiada. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym Jego skargą. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.