II SA/Sz 617/06
WyrokWSA w Szczecinie2006-09-14
Skład orzekający: Henryk Dolecki, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, wszczynając postępowanie na wniosek strony o zalegalizowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, może w ramach tego postępowania wydać decyzję nakazującą rozbiórkę tego obiektu?Ratio decidendi
Organ administracji, wszczynając postępowanie na wniosek strony, jest związany treścią tego wniosku, która wyznacza zakres i granice postępowania oraz stosowne normy prawa. W sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek o zalegalizowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, organ nadzoru budowlanego powinien rozpatrzyć ten wniosek w oparciu o przepisy dotyczące legalizacji i pozwolenia na użytkowanie, a nie wydawać w ramach tego samego postępowania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu, która stanowi odrębną sprawę i wymagałaby odrębnego postępowania wszczętego z urzędu.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego (altany/domku campingowego) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na dzierżawionej od gminy działce. Organ I instancji, zamiast rozpatrzyć wniosek o legalizację, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu, uznając go za samowolę budowlaną niezgodną z planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując argumentację o braku wymaganego pozwolenia na budowę w czasie budowy oraz o tym, że obiekt służy celom ogrodniczym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski/spr./ Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Po rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia [...] o pozwolenie na użytkowanie [...] przy ul. [...] w – [...], ( część działki nr [...] z obr. [...]- wł. Gmina Miasto ), Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 37ust.1 pkt.1 i 5 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U.Nr 38, poz.229 ze zm.) oraz § 59 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. ( Dz.U. Nr 8, poz. 48 z późn.zm. ) w związku z art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U.z 2003r Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 104 kpa:, nakazał A. S. rozbiórkę w/w obiektu – [...] jako wybudowanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę
W uzasadnieniu tejże decyzji organ I instancji wskazał, iż w dniu
[...] A. S. wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie obiektu – [...] wybudowanej na terenie [...], znajdującego się na w/w nieruchomości. W czasie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że :
-. przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach [...]
- inwestor wybudował obiekt bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę
- obiekt ten zgodnie z opinią urbanistyczną z dnia [...] znak: [...] i opinią z dnia [...] znak: [...] nie był zgodny z planem zagospodarowania miasta obowiązującym w czasie jego budowy .Plan ogólny dla wnioskowanego terenu ustalał: "Teren [...] - po uzdatnieniu i zmeliorowaniu terenu. Teren lokalizacji zastępczych". Nie był tez zgodny z planem późniejszym, który przewidywał na przedmiotowym terenie: "ogrodnictwo i ogródki działkowe. Adaptacja stała ogrodów działkowych, likwidacja zabudowy istniejącej. W okresie przejściowym adaptacja i remont zabudowy mieszkaniowej w granicach opłacalności. Teren zalewowy, wymaga ochrony przeciwpowodziowej".
Zgodnie z art. 37 ust. 1 w/w ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r- obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i wstanie wolnym od zobowiązań, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę
Zgodnie z art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazuje zastosowanie w tym przypadku przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, a więc także przepisów wykonawczych tej ustawy.
Od powyższej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego A. S. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz o odstąpienie od nakazu rozbiórki altany przynajmniej do momentu zatwierdzenia planu zagospodarowania [...] lub ewentualnego zapotrzebowania przez miasto tego terenu na inwestycje. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podnosi, iż w czasie budowy [...] planu zagospodarowania tego terenu nie było, a zezwolenie na postawienie domku na działce ogrodniczo-rolniczej nie było wymagane, gdyż nie jest on budynkiem trwale związanym z gruntem. Jego powierzchnia wynosi [...]. Skarżąca stwierdza, iż umowa dzierżawna między nią a Zarządem Gospodarki Terenami przewidywała rozwiązanie umowy w razie "zapotrzebowania terenu na cele przewidziane planem zagospodarowania przestrzennego miasta".
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że Inspektor Nadzoru Budowlanego , wszczął postępowanie w związku z wnioskiem A. S. o zalegalizowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie domku campingowego. W jego trakcie ustalono, iż obiekt o konstrukcji drewnianej z przyłączem elektrycznym, posadowiony na podkładach kolejowych, z dachem, krytym papą, powstał w latach [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Budowa przedmiotowego obiektu nie była zgodna z planem zagospodarowania
miasta obowiązującym w czasie jego realizacji, co wynika z przytoczonych opinii urbanistycznych.
W takim przypadku zastosowanie ma przytoczony przez organ I instancji przepis - art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, INB zgodnie z tym przepisem wydał zaskarżoną decyzję nakazującą rozbiórkę tego obiektu.
Prośba skarżącej zawarta w odwołaniu o odstąpienie od nakazu rozbiórki altany przynajmniej do momentu zatwierdzenia planu zagospodarowania [...] lub ewentualnego zapotrzebowania tego terenu na inwestycje, nie może zostać uwzględniona, gdyż przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują takiej możliwości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając, iż wybudowania przez nią [...] jest częścią ogrodu warzywno-rolnego o powierzchni [...], który uprawia na wskazanym w decyzji gruncie. Służy ona do przechowywania narzędzi ogrodniczych oraz płodów.
Ogród ten uprawia od [...] na podstawie umowy dzierżawcy gruntu, zawartej z jego właścicielem – Gminą .
Miasto zawarło także umowy również z wieloma innymi osobami, którzy uprawiają tam ogrody. Również oni wystawili [...], jednakże decyzję nakazującą rozbiórkę wydano tylko jej, gdyż chcąc być w zgodzie z prawem zwróciła się o wydanie pozwolenia na użytkowanie wybudowanej [...].
Ostatnią umowę z miastem zawarła [...] na okres do dnia
[...]. Podkreślając, iż chciałaby móc użytkować [...] do czasu przeznaczenia i wykorzystania tego terenu przez gminę na inne cele.
Odpowiadając na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę uznać należy za zasadną.
Na wstępie zauważyć należy, iż –jak wynika z treści decyzji organów obu instancji - postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek skarżącej, która pismem z dnia [...] zwróciła się do Inspektora Nadzoru Budowlanego "o zalegalizowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie [...] postawionego na (...) dzierżawionej od miasta działce warzywnej.".
Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W razie wszczęcia postępowania na żądanie (wniosek) strony, obowiązkiem organu administracji jest dokładne określenie treści żądania, która wyznacza rodzaj sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Treścią tą organ jest związany – wyznacza ona bowiem zakres i granice postępowania wszczętego na wniosek strony, czyli danej sprawy, a także stosowne normy prawa zarówno materialnego jak i procesowego w oparciu , o które dana sprawa powinna być rozstrzygnięta.
Skoro postępowanie w danej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącej o zalegalizowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie postawionej bez pozwolenia na budowę [...], które to kwestie uregulowane są stosownymi przepisami prawa budowlanego, to organ nadzoru budowlanego winien był załatwić ten wniosek w oparciu o przepisy odnoszące się do legalizacji i pozwolenia na użytkowanie. Nie mógł natomiast w ramach tego postępowania wydać decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Decyzja w sprawie rozbiórki jest bowiem inną sprawą i mogła być wydana w innym postępowaniu, wszczętym np. z urzędu .
Przedstawione wyżej postępowanie organu stanowiło naruszenie art. 61 § 1 kpa, także art. 8 Kpa, mające wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 141 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia
30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej ppsa./
Na marginesie zauważyć należy, iż także stanowisko organów obu instancji, iż przedmiotowa [...] postawiona została na terenie nie przeznaczonym pod tego typu zabudowę budzi wątpliwości, zważywszy, że - jak wynika z przytoczonej w zaskarżonej decyzji treści planu - jest to teren upraw ogrodniczych, a [...] o pow.
[...]związana jest ściśle z uprawą ogrodu /przechowywanie narzędzi, płodów itp./
Organ w zaskarżonej decyzji nie wykazał, iż na przedmiotowym terenie istnieje zakaz jakiejkolwiek zabudowy.
Kwestii tej organ nadzoru budowlanego w ogóle bowiem nie analizował i nie oceniał, co stanowi z kolei naruszenie art. 7 kpa.
Orzeczenie w pkt II wyroku oparte jest na art. 152 P.p.s.a. zaś w zakresie kosztów postępowania na art. 200 w związku z art. 210 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło