II SA/Sz 617/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat K. H. kwotę [...] zawierającą należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 3a i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz §1 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji z dnia [...] r., znak: [...] , wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Społecznej w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego, orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] , organ I instancji przyznał K. R. zasiłek stały w wysokości [...] zł. na okres od [...] r. Dochód strony stanowiła renta w wysokości miesięcznej [...] zł. Z uwagi na to, że w [...] r., w związku z rewaloryzacją świadczenia rentowego, K. R. otrzymał rentę z ZUS w wysokości [...] zł, decyzją z dnia[...] . organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że przyznał K. R. od [...] . zasiłek stały w kwocie miesięcznej [...] zł. W dniu [...] r. K. R. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, iż wzrosły koszty utrzymania, zobowiązania podatkowe i ceny żywności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących zasad przyznawania zasiłku stałego wskazując, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 świadczenie to przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] ł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych wart. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy społecznej. Na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z §1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium, organ instancji, działając w oparciu o przywołane powyżej przepisy prawne, w dniu [...] r. prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego dla K. R.. Różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem K. R. (rentą w kwocie 298,73 zł) wynosiła bowiem 178,30 zł (477 zł - 298,73 zł) i w takiej też wysokości przyznano wnioskowane świadczenie pomocy społecznej. W kwietniu 2008 r. K. R. otrzymał zwaloryzowane świadczenie rentowe w kwocie [...] zł. Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia (przesłanki obligatoryjne), a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5, tj. w sytuacji marnotrawienia przyznanych świadczeń lub własnych zasobów, braku współdziałania osoby zainteresowanej w poprawie swojej sytuacji życiowej, odmowy zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywania jego postanowień, nieuzasadnionej odmowy podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadnionej odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, a także w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną a rzeczywistą sytuacją osoby lub rodziny oraz odmowy złożenia oświadczenie o dochodach i stanie majątkowym przez osobę zainteresowaną uzyskaniem świadczenia (przesłanki fakultatywne). Co do zasady - wobec zmiany sytuacji dochodowej strony, organ I instancji zobligowany był do zmiany decyzji administracyjnej przyznającej K. R. zasiłek stały. Jednakże, każdorazowo przed wydaniem decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, organ właściwy winien zbadać, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 106 ust. 3a cyt. ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kwota zmiany dochodu K. R. nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, nie przenosząc kwoty tj. [...] zł (10% x [...] zł). Świadczenie rentowe wypłacone stronie przez ZUS uległo wszak zwiększeniu o [...] zł, z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. W związku z powyższym, Kolegium stwierdziło iż kwota zmiany dochodu nie przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a co za tym idzie, organ I instancji w sposób nieuprawniony nie skorzystał z dyspozycji przepisu art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej. W wyniku ponownego przeliczenia dochodu brak było bowiem podstaw prawnych do zmiany dotychczas obowiązującej decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego. Reasumując Kolegium stwierdziło, że decyzji organu I instancji należy zarzucić naruszenie obowiązującego prawa. Jednocześnie uznało, iż postępowanie administracyjne wszczęte w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały, jako pozbawione podstaw prawnych i naruszające art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej, jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. K. R. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] . Zarzuty skargi sprecyzował ustanowiony pełnomocnik skarżącego, który wskazał na naruszenie art. 7 Kpa przez nieuwzględnienie istotnych potrzeb życiowych i określenie zasiłku stałego w kwocie niewystarczającej na utrzymanie K R.. Podniósł również naruszenie art. 67 Konstytucji RP polegające na niewłaściwej interpretacji i braku zabezpieczenia społecznego skarżącego pozostającego bez pracy nie z własnej woli i nie mającego innych środków utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) (P.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw Ma rację organ II instancji, że w świetle art. 106 ust. 3a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.)który stanowi, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, sytuacja dochodowa skarżącego, spowodowana zwiększeniem świadczenia rentowego, nie stanowiła podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. Kolegium prawidłowo wskazało, że zwiększenie dochodu K. R. o [...] zł, czyli o kwotę niższą aniżeli 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącą [...] 0 zł, nie spowoduje z mocy powołanego wyżej przepisu zmiany wysokości przyznanego skarżącemu decyzją z dnia 11 stycznia 2008 r. zasiłku stałego. Skutkiem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji z dnia [...] r. obniżającej skarżącemu wysokość zasiłku stałego i zachowanie prawa skarżącego do otrzymywania tego świadczenia w dotychczasowej wysokości, czyli w kwocie [...] zł. Nie budzi wątpliwości Sądu, że decyzję organu I instancji należało uchylić, a postępowanie przed tym organem jako bezprzedmiotowe umorzyć, bowiem nie było podstaw do jego wszczęcia. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące zasiłku stałego mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, natomiast decyzja o przyznaniu tego świadczenia nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania lub nie przyznania, jak i co do jego wysokości. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, którego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarujące łącznie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jego wysokość uzależniona jest natomiast od faktycznie uzyskiwanego dochodu i stanowi uzupełnienie dochodu osób uprawnionych, do określonego w przepisach kryterium. Nawet obiektywne kryteria ubóstwa, na które powołuje się pełnomocnik skarżącego, nie stanowią podstawy do przyznania świadczenia w wysokości innej aniżeli ta, którą przewiduje ustawa. Skoro legalność zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) oraz na podstawie art. 250 P.p.s.a.