II SA/Sz 619/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie D. P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. opisane w sentencji postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. ustalające dla niego opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. Do skargi załączył kserokopię formularza PPF, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podał, że od kilku miesięcy nie ma stałego zatrudnienia i pracuje dorywczo w branży budowlanej aby utrzymać rodzinę i spłacić kredyty. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną K. J. i dwójką dzieci w wieku szkolnym. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni ok. 60 m2, wartości ok. [...] zł. Czteroosobowa rodzina dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości [...] zł uzyskiwaną z prac dorywczych wykonywanych przez skarżącego. Przy czym skarżący spłaca kredyt hipoteczny na dom w miesięcznych ratach w wysokości [...] zł oraz kredyt konsumpcyjny z ratą do spłaty wynoszącą [...] zł miesięcznie. Do formularza skarżący dołączył zaświadczenie Naczelnika US w P. podające, że w PIT-36 za rok 2015 wykazał dochód [...] zł podobnie K. J. Zarządzeniem Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni, od daty otrzymana wezwania, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania poprzez podpisanie wniosku dołączonego do skargi lub nadesłanie podpisanego własnoręcznie przez skarżącego odpisu wniosku. W wykonaniu powyższego zobowiązania D. P. nadesłał wypełniony i podpisany formularz PPF. Następnie w wykonaniu zobowiązania starszego referendarza sądowego, wnioskodawca przesłał zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w L. podające, że K. J. od dnia 01.01.2016 r. do dnia wystawienia zaświadczenia, tj. 14.07.2017 r. nie pobiera świadczeń rodzinnych, ponieważ nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci, zaświadczenie z Banku [...] w M. z którego wynika, że skarżący posiada w tym Banku kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł spłacany w równych ratach kapitałowo-odsetkowych w wysokości [...] zł oraz pożyczkę ekspresową w wysokości [...] zł, gdzie wysokość raty wynosi [...] zł, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P., o posiadaniu przez K. J. statusu osoby bezrobotnej, aktualnie bez prawa do zasiłku z tego tytułu, oświadczenie sporządzone przez skarżącego, że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług transportowych, zaświadczenie Urzędu Miejskiego w L., że skarżący wraz z konkubiną i dziećmi zameldowani są w L., ul. [...]. Pozostałych dokumentów, tj. dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu i innych niezbędnych wydatków, wyciągów z zestawieniem operacji z posiadanych kont bankowych skarżącego oraz K. J. skarżący nie nadesłał. W piśmie z dnia 14 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania. Ponadto oświadczył, że informacje dotyczące wyjaśnienia z jakich środków skarżący opłaca świadczoną przez niego pomoc prawną i przedłożenie zawartej w tym zakresie umowy objęte są tajemnicą adwokacką. W odpowiedzi na powyższy wniosek, starszy referendarz sądowy przedłużył termin do złożenia dokumentów do dnia 7 sierpnia 2017 r. Jednakże dokumenty te nie zostały złożone. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Zgodnie z regulacją art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można również jednoznacznie stwierdzić, że jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej, oraz są niespójne i wzajemnie sprzeczne. Z jednej strony skarżący przedstawia bowiem, że nie ma dochodu pozwalającego na opłacenie kosztów sądowych, ponieważ utrzymuje siebie i rodzinę z prac dorywczych z których uzyskuje kwotę [...] zł, a musi jeszcze spłacać raty kredytów w łącznej wysokości [...] zł, przy czym przedkłada zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z którego wynika, że K. J. nie pobiera żadnych świadczeń rodzinnych, bowiem nie wystąpiła ze stosownymi wnioskami. Dalej wskazać należy, że pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie przedłożył żadnych informacji ani wyjaśnień dotyczących ponoszenia we wskazywanej przez niego trudnej sytuacji opłat z tytułu utrzymania domu, nie przedłożył także wyciągów z posiadanych kont bankowych. Brak odpowiedzi na wezwanie w powyższym zakresie oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06). Skarżący nie udzielił również informacji z jakich środków opłaca pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast powołanie się przez adwokata na tajemnicę adwokacką w tym zakresie jest bezpodstawne, ponieważ adwokat nie może ujawniać poufnych informacji, jeżeli miałoby to odbyć się ze szkodą dla klienta. W tym przypadku nie ma natomiast mowy o szkodzie, a o korzyści zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wskazać należy, że zarzut naruszenia tajemnicy adwokackiej jest uzasadniony, w sytuacji gdy adwokat dokumenty i wiadomości pozyskane przy wykonywaniu obowiązków zawodowych wykorzysta w innym celu niż związanym z prowadzeniem powierzonej mu sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie skarżący znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Podsumowując, skoro w niniejszej sprawie D. P. nie wykonał należycie obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące jego możliwości płatniczych. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.