II SA/Sz 62/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz.U z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej zwanej "ustawą budowlaną" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", nakazał Z. G. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), jak ustalił Organ, sprawcy samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu rozbiórki i przebudowy budynku gospodarczego (stodoły), na działce nr [...] bezpośrednio przy granicy działki nr [...] w miejscowości R., w gminie K. , wykonanie we wspomnianym budynku pod nadzorem osoby uprawnionej określonych robót. Odpis decyzji wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia został doręczony Stronie w dniu [...] września 2020 r. 2. Pismem z dnia 30 września 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej dnia 2 października 2020 r.) Skarżący, działając przez adwokata złożył odwołanie od decyzji Powiatowego organu nadzoru budowlanego wnosząc o jej uchylenie. W ocenie Skarżącego Organ I instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. co skutkowało brakiem ustaleń w zakresie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości w dacie dokonywania przebudowy, a w konsekwencji doprowadziło to do naruszenia § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego zastosowanie. Strona zarzuciła również obrazę przepisu art. 9 ust. 1 u.p.b., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie, Jej zdaniem, występuje przypadek szczególnie uzasadniony. 3. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem wydanym w dniu [...] grudnia 2020 r., nr [...] na podstawie art. 134 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 u.p.b. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., o czym Skarżący został poinformowany w prawidłowym pouczeniu zawartym w decyzji pierwszoinstancyjnej, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu 17 września 2020 r. W związku z czym ostatnim dniem do wniesienia odwołania dla Strony był dzień 1 października 2020 r. Tymczasem Skarżący złożył je dopiero w dniu 2 października 2020 r., tj. z uchybieniem przewidzianego czternastodniowego terminu. 4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia, Skarżący, działając przez adwokata, zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Rozstrzygnięciu zarzucił wydanie z obrazą przepisów postępowania - art. 9 K.p.a. w zw. z art. 8 § 1 K.p.a., poprzez błędne i niewyczerpujące pouczenie strony o przysługujących jej prawach, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że decyzja Organu pierwszej instancji zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania oraz obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. Zarzucił także naruszenie art. 112 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, pomimo że decyzja, zdaniem Strony, zawierała błędne pouczenie o terminie wniesienia odwołania. W ocenie Skarżącego w pouczeniu decyzji Organu I instancji nie wskazano jednak, że dla każdej ze stron postępowania biegnie osobny termin na wniesienie odwołania od dnia kiedy tej stronie doręczono decyzję. Tym samym, zdaniem Strony, pouczenie zawarte w decyzji Organu I instancji nie jest więc należyte i wyczerpujące. Pozostawia pole do interpretacji i nie wyjaśnia dostatecznie jasno, w jakim terminie strona może złożyć odwołanie od decyzji. Nie wyjaśnia od którego doręczenia należy liczyć czternastodniowy termin. Według Strony odwołanie Skarżącego zostało złożone przed upływem 14 dni od dnia, kiedy A. G. odebrał decyzję z dnia [...] września 2020 r., a więc zostało złożone kiedy jedna ze stron postępowania miała jeszcze "otwarty" termin na złożenie odwołania. A. G. odebrał decyzję z dnia [...] września 2020 roku w dniu 18 września 2020 roku. Zdaniem Skarżącego z pouczenia nie wynika od dnia doręczenia komu zaczyna biec czternastodniowy termin na wniesienie odwołania. Pouczenie jest skierowane zbiorczo do stron, więc, w ocenie Skarżącego, nie powinno ulegać wątpliwości, że Strona mogła zrozumieć, iż termin na wniesienie odwołania dotyczy wszystkich stron zbiorczo. Odwołanie zostało złożone w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji A. G.. Według Skarżącego powyższe jest tym bardziej istotne, że A. G. i Skarżący są rodziną, a ich interesy w niniejszej sprawie są tożsame, a w świadomości Skarżącego funkcjonują oni jako jedna strona postępowania. Według Skarżącego nie zdawał on sobie sprawy z tego, że każdy z nich (Z.G i A.G) ma inny termin na wniesienie odwołania. Powyższe jest, zdaniem Skarżącego o tyle istotne, że w momencie otrzymania decyzji Z. G. nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. 5. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znajdując przesłanek do uznania, że wydane rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: 6. Stosownie do treści art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (w składzie 3 sędziów) jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w trybie administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. 7. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia podkreślenia wymaga, że przedmiotem złożonej do Sądu skargi była wyłącznie zgodność z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tej sprawie Sąd nie badał prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie nakazów i zobowiązań nałożonych na podstawie uregulowań ustawy budowlanej, ani nie rozstrzygał o prawidłowości ich nałożenia. Jedyną okolicznością, która podlegała badaniu w sprawie, było ustalenie, czy Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że odwołanie od decyzji Organu I instancji z dnia [...] września 2020 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. 8. Podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 134 K.p.a., który nakłada na organ odwoławczy, przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, obowiązek stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacjach dostrzeżenia, że do takiego uchybienia doszło. Norma z art. 134 K.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, ponieważ z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu i jest on zobligowany do jego wydania w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. teza wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 439/14, orzeczenie dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Terminy do wnoszenia środków odwoławczych mają charakter ustawowy. Przepisy K.p.a. wprost określają długość ustawowego terminu do wniesienia odwołania i zażalenia oraz początek biegu takiego terminu. Przepis art. 129 § 2 K.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni, od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W postępowaniu administracyjnym uchylenie się od skutków prawnych uchybienia terminu następuje poprzez żądanie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, przy czym o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Z kolei rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza to bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. 9. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzję Organu I instancji z dnia [...] września 2020 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia doręczono Skarżącemu w dniu 17 września 2020 r. Zatem termin do złożenia odwołania upływał dnia 1 października 2020 r. Tymczasem Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, odwołanie od rzeczonej decyzji złożył w dniu 2 października 2020 r. (data nadania). Nie ulega zatem wątpliwości, że odwołanie Skarżącego zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia przepisem art. 129 § 2 K.p.a. Taka sytuacja obligowała Organ do wydania w oparciu o przepis art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe stwierdzone zostało zaskarżonym postanowieniem, które musiało być wydane, ponieważ Skarżący nie złożył przed Organem odwoławczym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto wyjaśnić należy, że pouczenie zgodnie z treścią art. 107 § 1 K.p.a. stanowi obligatoryjny element decyzji (postanowienia), informujący, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Zawarte w zaskarżonym postanowieniu pouczenie było prawidłowe. Skarżący został poinformowany o prawie do wniesienia odwołania do Organu wyższego stopnia oraz o terminie wykonania tej czynności. Nie mogły również odnieść zamierzonego skutku jakiekolwiek zawarte w skardze twierdzenia pełnomocnika Strony co do omyłkowego zrozumienia pouczenia przez Skarżącego, powiązane z okolicznością braku reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, skoro data udzielonego w dniu 27 września 2020 r. pełnomocnictwa wskazuje, że na cztery dni przed upływem terminu do złożenia odwołania taki pełnomocnik przez Skarżącego został ustanowiony, zatem od tego dnia Strona nie działała w sprawie samodzielnie. Już sama osoba biorąca udział w postępowaniu administracyjnym winna dołożyć należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Natomiast w przypadku gdy działa przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to miało miejsce w sprawie, to pełnomocnik miał obowiązek zachowania należytej staranności i dbałości o interesy swojego mandanta poprzez ewentualne wyjaśnienie Stronie w jakim terminie należy złożyć odwołanie, a przede wszystkim dokonanie wskazanej czynności w postępowaniu z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Profesjonalny pełnomocnik winien w swoich działaniach wykorzystywać posiadaną wiedzę prawniczą i doświadczenie, co powinno znajdować odzwierciedlenie w jego działaniach na rzecz zastępowanej strony. Twierdzenia o wspólnym terminie do złożenia odwołania nie mogły być wzięte pod uwagę także z tego względu, że termin do wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym biegnie odrębnie dla każdego podmiotu uprawnionego do wniesienia odwołania, któremu decyzję doręczono bądź ogłoszono, o czym profesjonalny pełnomocnik z pewnością wie. Organ I instancji prawidłowo wysłał decyzję z pouczeniem oddzielnie do Z. G. jak i A. G., każdemu w oddzielnej korespondencji. Natomiast przyjmując wykładnię przedstawioną przez pełnomocnika Skarżącego co do "zbiorczego pouczenia" o terminie wniesienia odwołania, z jednej strony taka wykładnia omawianego przepisu w sposób niedopuszczalny różnicowałaby w trakcie postępowania administracyjnego sytuację osób pozostających w więzach rodzinnych lub mieszkających pod jednym adresem z osobami, które nie są ze sobą spokrewnione i nie zamieszkują wspólnie, a z drugiej strony prowadziłaby do absurdalnych sytuacji, nie do przyjęcia w państwie prawa, w których Strony by skutecznie złożyć odwołanie musiałyby dowiadywać się między sobą, której z nich doręczono decyzję jako ostatniej. Mało tego, forsowana przez pełnomocnika Strony wykładnia prowadzi do fikcji w postaci niezwiązania skutku doręczenia rozstrzygnięcia Skarżącemu z rozpoczęciem biegu i upływem terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie zauważenia wymaga, że brak jest w aktach jakichkolwiek śladów aktywności pełnomocnika Strony zmierzającej do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, która zapobiegłaby powstaniu po stronie Organu odwoławczego obowiązku wydania zaskarżonego postanowienia. 10. W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd rozpatrując skargę, nie dostrzegł również z urzędu żadnej innej wadliwości zaskarżonego postanowienia w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. 11. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.