II SA/Sz 626/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. N. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 626/17 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 626/17 Wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 626/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającą na budowie ścieżki rowerowej na działkach nr [...] w obrębie geodezyjnym K. i na działkach nr [...] w obrębie geodezyjnym W. Odpis ww. wyroku z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2017 r. W dniu 20 września 2017 r. R. N. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że radca prawny jest mu niezbędny do wniesienia skargi kasacyjnej, co powoduje, że w tej sytuacji radcowie prawni oczekują bardzo dużej gratyfikacji za tę czynność. Skarżący wyjaśnił, że jego sytuacja finansowa jest złożona, ponieważ ponosi dużo kosztów związanych z użytkowaniem posiadanych nieruchomości, ponadto spłaca z żoną kredyt hipoteczny w CHF zaciągnięty przed laty na budowę domu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. [...] m2 z poddaszem, mieszkanie o pow. [...] m2 (obciążone hipoteką), grunt rolny o pow. [...] m2 (niezabudowany i nieużytkowany), parterowy budynek gospodarczy o pow. [...] m2, własnościowe prawo do garażu w spółdzielni mieszkaniowej o wartości ok. [...] zł, a na koncie bankowym [...] zł oszczędności. Natomiast żona wnioskodawcy posiada na koncie w banku kwotę [...] zł. Córka nie posiada majątku. Do wspólnego majątku skarżącego i jego żony należą także samochody, tj. [...] r. i [...] r., a także starsze pojazdy [...] r. i [...] r. Comiesięczne dochody skarżącego i jego rodziny wynoszą [...] zł netto (emerytura skarżącego [...] zł, dochód z działalności gospodarczej [...] zł, emerytura żony [...] zł, najem mieszkania [...] zł, [...] zł wynagrodzenie za pracę córki), a wydatki wynoszą: rata kredytu hipotecznego [...] zł miesięcznie, koszty utrzymania [...] zł miesięcznie. Ponadto czynsz za mieszkanie wynosi [...] zł miesięcznie, czynsz za garaż [...]zł miesięcznie, podatki różne [...] zł rocznie, ubezpieczenie nieruchomości [...]zł rocznie, a ruchomości [...] zł rocznie. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 626/17 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącego oraz posiadany majątek w zestawieniu z koniecznymi i niezbędnymi wydatkami na bieżące utrzymanie nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wniesionym sprzeciwie, skarżący podtrzymał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Polemizując z oceną jego aktualnych możliwości finansowych, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu starszego referendarza sądowego, R. N. wskazał na ogrom ponoszonych przez niego kosztów, w tym kosztów różnych form rehabilitacji. Podkreślił, że posiadany majątek jest efektem dorobku życia. Za nieuprawnione uznał twierdzenie, że w celu dochodzenia swoich racji winien pozbyć się nabytego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Generalną zasadą postępowania sądowego jest więc ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu, stąd każda osoba wszczynająca postępowanie winna się liczyć z wydatkami na ten cel. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W przypadku osoby fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 64/04, dostępne w Internecie) udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Przyznanie prawa pomocy ma bowiem na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając na uwadze przytoczone przepisy prawa oraz ich wykładnię dokonaną przez orzecznictwo sądowe, a także analizując wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciw skarżącego podzielić należy stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy prawidłowo ustalił, że skarżący posiada majątek nieruchomy i ruchomy o znacznej wartości, dlatego nie można przyjąć, że znajduje się w stanie ubóstwa. Istotne jest bowiem to, że skarżący uzyskuje dochód z kilku źródeł, mianowicie z tytułu emerytury, działalności gospodarczej i z najmu mieszkania. Ponadto, jego żona otrzymuje emeryturę, a córka wynagrodzenie za pracę. Z analizy przedłożonego Sądowi materiału wynika, że potencjał finansowy skarżącego umożliwia mu poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Świadczy o tym przede wszystkim fakt, że comiesięczne dochody netto trzyosobowej rodziny skarżącego wynoszą [...] zł. W ocenie Sądu aczkolwiek, jak podniósł w sprzeciwie skarżący ponosi wysokie koszty utrzymania ([...] zł), to jednak koszty te nie przekraczają wysokości osiąganych dochodów. Zatem po ich odliczeniu skarżącemu pozostają wolne środki finansowe. Podkreślić należy, że prawo pomocy przysługuje osobom ubogim (bez majątku, bez dochodów lub osiągających bardzo niskie dochody), a skarżący, zważywszy na jego majątek, dochody i oszczędności w kwocie [...] zł, do takich osób nie należy. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania we własnej sprawie, nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Strona, która posiada środki na sfinansowanie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest obowiązana w ponoszeniu tych kosztów uczestniczyć. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.