II SA/Sz 627/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 4 sierpnia 2008 r. H. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 6 czerwca 2008 r. Nr [...],w przedmiocie uchybienia przez M. i H. M. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 8 kwietnia 2008 r. Nr [...]. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 złotych złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że wraz z żoną prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 36,88 ha,. Ma na utrzymaniu czworo dzieci, które uczęszczają do szkoły podstawowej, gimnazjum, technikum i studium policealnego. Dzieci nie posiadają żadnych dochodów. Dwoje z nich dojeżdża do szkoły - koszt dojazdu to 200 zł miesięcznie. Ponadto czesne do szkoły wynosi 250 zł miesięcznie. Wnioskodawca podniósł także, że ponosi znaczne bieżące wydatki związane z utrzymaniem i kształceniem dzieci oraz z leczeniem. Zaznaczył, że dzieci często chorują. Poza tym zarówno skarżący, jak i jego żona znajdują się pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Skarżący oświadczył, że miesięczne dochody rodziny uzyskiwane z gospodarstwa rolnego wynoszą 6000 złotych. Suma miesięcznych wydatków wynosi z kolei 2680 złotych. Na wydatki te składają się: opłata za energię elektryczną 150 zł, gaz 100 zł, woda 130 zł, leki 700 zł, węgiel 400 zł (zimą 1000 zł) zakup odzieży i obuwia 600 zł, dojazd do szkól 200 zł, czesne 250 zł, koszty wyjazdów do lekarzy 150 zł. Skarżący wskazał nadto, że w ostatnich latach z racji obfitych opadów deszczu i suszy nastąpiły obniżki plonów, wzrosły natomiast ceny paliwa, ziarna, nawozów. Skarżący oświadczył, że zaciągnął kredyt w banku na kombajn w kwocie 330000 zł, na zakup ziemi w kwocie 60000 zł oraz na inwestycje w kwocie 50000 zł Kwartalne raty z tytułu powyższych kredytów wynoszą 12000 złotych. W oświadczeniu o stanie majątkowym zaznaczył, iż prócz ziemi jest także właścicielem mieszkania o pow. 70 m2, współwłaścicielem budynku mieszkalnego o pow. 128 m2 w udziale 44/100, posiada stodołę, oborę, garaż i kurnik, kombajn zbożowy i ciągnik rolniczy. Postanowieniem z dnia 28 października 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy uzasadniając to okolicznością, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, bowiem wydatki skarżącego przewyższają uzyskiwane dochody. A wydatki te nie obejmują wszystkich ponoszonych wydatków. Poza tym wpis sądowy w niniejszej sprawie jest stosunkowo niski i chociażby wysokość miesięcznych rat kredytów płaconych przez wnioskodawcę świadczy o tym, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Od powyższego postanowienia skarżący w dniu 26 listopada 2008 r. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z dnia 28 października 2008 r. wynika, że może on uzyskiwać dochody z tytułu współwłasności budynku mieszkalnego oraz własności stodoły, garażu, kurnika i obory. Wyjaśnił, iż w związku z posiadaniem tytułu własności przedmiotowych nieruchomości ponosi jedynie wydatki na remonty i ich utrzymanie. Budynki te nie przynoszą żadnych dochodów i służą jako garaże do przechowywania sprzętu , maszyn, nawozu i środków ochrony roślin. W mieszkaniu natomiast, które wymaga podstawowych remontów zamieszkuje wraz z rodziną. W kwestii kredytów skarżący zaznaczył, że przeznaczone są na inwestycje i zakup ziemi oraz na wznowienie produkcji rolnej. Podkreślił, że pobrał również kredyt klęskowy z racji poniesionych strat w produkcji rolnej w roku bieżącym oraz w latach ubiegłych. Łącznie z dzierżawą posiada 46 ha ziemi. z której dochód wynosi 63903,34. Wskazał, że obecna sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje z zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy odpowiednio osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź też, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Konsekwencją przyjętych rozwiązań jest, iż powyższa instytucja prawna, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez jego strony, ma charakter szczególny i znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy niemożność poniesienia kosztów postępowania w całości lub w części wynika z przesłanek natury obiektywnej. W ocenie Sądu, oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, budzi wątpliwości, co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy oraz jego możliwości płatniczych. Wykazane przezeń wydatki, niestanowiące przy tym całości ponoszonych kosztów, przewyższają bowiem uzyskiwane przez skarżącego dochody. Wysokość średnich miesięcznych dochodów z prowadzonego gospodarstwa, na podstawie kwoty wskazanej przez skarżącego, wynosi 5325,25 złotych. Zadeklarowane wydatki na poczet zaciągniętych kredytów wynoszą natomiast średnio miesięcznie 4000 złotych. Pozostałe wydatki miesięczne, nie obejmujące żywności i środków do produkcji rolnej, wynoszą z kolei 2680 złotych. Z powyższych względów, brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w całości bądź w części, wynoszących w niniejszej sprawie kwotę 100 złotych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić przyznania prawa pomocy.