II SA/Sz 627/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka -Kleczaj,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 k.p.a., art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 201 r. poz. 155 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z późn.zm.), uchylił decyzję Starosty z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Prokuratury Okręgowej o skierowanie H. S. na badania lekarskie ze względu na stan zdrowia. Z wniosku tego wynikało, że H. S. został postanowieniem z dnia [...] r. Sądu Okręgowego ubezwłasnowolniony częściowo. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego do reprezentowania H. S. został wyznaczony kurator w osobie D. S. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta na podstawie art. 104 k.p.a., w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 z późn.zm.) skierował na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami H. S. - uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A,B1,B. Decyzja została doręczona D. S. Od decyzji tej H. S. wniósł odwołanie. W odwołaniu tym strona zakwestionowała zasadność wniosku Prokuratora i wskazała, że w Sądzie Okręgowym toczy się postępowanie wyjaśniające zmierzające do uchylenia ubezwłasnowolnienia. Ponadto odwołujący wskazał, że od [...] lat choruje, lecz nigdy nie miał poważnego wypadku i nigdy nie był [...] Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją uchyliło decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek Prokuratora Okręgowego nie został poparty żadnymi dowodami, z których wynikałaby jego zasadność. Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy zaleciło by organ I instancji przeprowadził dowód w postaci powołanej we wniosku opinii sądowo – psychiatrycznej i przeprowadził własne postępowanie dowodowe (np. przesłuchanie strony ze zobowiązaniem załączenia dowodów na okoliczność leczenia, uzyskania dowodu na okoliczność przyczyn częściowego ubezwłasnowolnienia kierowcy itp.). Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej zarzucając jej naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni przepisów art. 30 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 66 i art. 65 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych ma zdolność procesową administracyjnoprawną, podczas gdy osoba ta w postępowaniu administracyjnym podejmując czynności wynikające z norm prawa procesowego, których nie może dokonać samodzielnie winna działać przez swojego przedstawiciela ustawowego ustanowionego zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Z uwagi na postawione zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W ocenie Prokuratora H. S. jako osoba ubezwłasnowolniona częściowo nie mógł dokonać skutecznie czynności prawnej polegającej na wniesieniu odwołania od decyzji Starosty Zdolność procesowa osób o ograniczonej zdolności do czynności prawnych w postępowaniu administracyjnym powinna być związana z możliwością samodzielnego realizowania podmiotowości administracyjno – prawnej, czyli korzystania z uprawnień wynikających z prawa materialnego lub zajmowania stanowiska w sytuacjach, gdy przepisy tego prawa przewidują nałożenie na taką osobę obowiązku, skierowania do niej nakazu lub zakazu albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Zdaniem Prokuratora, za stronę częściowo ubezwłasnowolnioną działa kurator. Strona będzie wprawdzie adresatem decyzji wydanej w jej sprawie, ale wszystkie pisma, łącznie z decyzją muszą być doręczone jej kuratorowi, ponieważ tylko on może odebrać pismo z pełnym skutkiem prawnym. Doręczenie pisma tylko stronie, jeśli działa ona przez swojego przedstawiciela ustawowego (ustanowiony przez sąd opiekuńczy kurator w trybie art. 181 § 1 krio) jest bezskuteczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 11 k.c. pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności. Oznacza to, że osoba wraz z uzyskaniem pełnoletności uzyskuje możliwość samodzielnego podejmowania czynności procesowych takich, które wywołują określony skutek prawny. Zdolność do czynności prawnych osób fizycznych została określona w art. 11 – 13 i 15 k.c. Ustawodawca w art. 15 k.c. wskazuje dwie kategorie osób fizycznych posiadających ograniczoną zdolność do czynności prawnych: 1. małoletnich, którzy ukończyli 13 lat i 2. ubezwłasnowolnionych częściowo. W odniesieniu do niniejszej sprawy rozważeniom podlegać będzie drugi punkt. Należy przyznać rację skarżącemu, że istotą ograniczonej zdolności do czynności prawnych jest to, że pełnia tej zdolności przysługuje tym osobom wyłącznie w sprawach, które wynikają z czynności, które mogą być przez nie dokonywane samodzielnie (w myśl przepisów prawa materialnego art. 17, art. 20, art. 21, art. 22 k.c.). Oznacza to, że osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych mogą działać samodzielnie we wszystkich postępowaniach, które toczą się na skutek podejmowania przez nie czynności, które mogą one podejmować samodzielnie. W myśl art. 65 k.p.c. zdolność do czynności procesowych mają osoby posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 11 k.p.c. Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Przepis art. 66 k.p.c. wskazuje kto w imieniu osoby niemającej zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tak by były skuteczne – jest nim przedstawiciel ustawowy. Przedstawicielem ustawowym, osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest jej kurator ustanowiony zgodnie z art. 16 § 2 k.c. W przedmiotowej sprawie adresatem decyzji wydanej przez Starostę Wałeckiego jest H. S., jednakże dla wywarcia skutku prawnego związanego z doręczeniem decyzja i inne pisma procesowe muszą być doręczone kuratorowi, którym jest żona D. S. Jak wynika z akt administracyjnych decyzja organu I instancji została jej doręczona w dniu 19 lutego 2016 r. Jak już wcześniej Sąd wyjaśnił, by czynność procesowa jaką jest odwołanie od decyzji organu I instancji była prawnie skuteczna musi ją dokonać przedstawiciel ustawowy, a w niniejszej sprawie kurator ustanowiony dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Czynność tak dokonana przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną nie wywiera skutku prawnego, chyba że zostanie potwierdzona przez jej przedstawiciela. W sytuacji gdy przedmiot niniejszej sprawy nie należy do kategorii spraw, w których odwołujący nie może działać samodzielnie, to aby odwołanie wniesione przez H. S. zostało wniesione skutecznie, należało ustanowionego dla niego kuratora wezwać do potwierdzenia czynności procesowej. W tym stanie rzeczy skarga okazała się zasadna i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało orzec jak na wstępie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wezwie kuratora do potwierdzenia w zakreślonym terminie czynności procesowej jaką jest odwołanie i w zależności od stanowiska kuratora organ podejmie dalsze czynności.