II SA/Sz 627/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę. Podaniem z dnia [...] r. Szpital wystąpił z wnioskiem o ubezpieczenie zdrowotne pacjenta R. B.. Decyzją znak [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta S., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., odmówił R. B. potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu wskazał, że R. B. mieszka z matką i utrzymują się z emerytury z ZUS w wysokości [...] zł w związku z czym przekroczone zostało kryterium dochodowe rodziny w wysokości [...] zł. Od decyzji tej odwołał się R. B., reprezentowany przez matkę. G. B. wskazując na trudną sytuację rodziny, a w szczególności koszty leczenia syna, podkreśliła, że to ona ponosi wszystkie koszty utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją numer [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2017 r., poz.1769), § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2015 r., poz.1058), zwane dalej "rozporządzeniem", oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2017 r., poz.1938), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, ze zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. W świetle art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe określa rozporządzenie w § 1 pkt 1 lit. b i wynosi ono 514,00 zł na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach – dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Kolegium w oparciu o akta sprawy ustaliło, że R. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką G. B.. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura z ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie wypłacana na rzecz G. B.. Z powyższego wynika, że dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe w wysokości 514,00 zł na osobę w rodzinie. W ocenie Kolegium, na podstawie ustalonego stanu faktycznego i prawnego zasadnym było orzec o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie decyzji organu I instancji. Przedmiotowej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przejawiającą się w uznaniu, iż fakt, że skarżący zamieszkuje z matką jednoznacznie przesądza o prowadzeniu przez nich wspólnego gospodarstwa domowego; 2. naruszenie art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U.2017.1769.t.j.), poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że faktem jest, iż zarówno skarżący, jak i jego matka, zamieszkują pod tym samym adresem, jednakże każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wskazał, iż dochód matki skarżącego stanowi emerytura ZUS w wysokości [...] zł, natomiast skarżący jest osobą bezrobotną i utrzymuje się ze zgromadzonych oszczędności, jak również darowizn w formie środków otrzymywanych od swojej babci J. K., która udziela mu nieregularnie pomocy finansowej w związku z faktem, iż jest on osobą niepełnosprawną, niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej. Skarżący nie zgodził się z przedmiotową decyzją, w związku z czym zostało złożone odwołanie, w którym wnosząc o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy uzasadniono je faktem, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej, przez co bezrobotną, która utrzymuje się ze zgromadzonych dawniej oszczędności i nie stać go na pokrycie kosztów leczenia oraz pobytu w szpitalu. Kwota, którą go obciążono znacznie przewyższa jego możliwości finansowe, gdyż środki które posiada ledwie wystarczają mu na podstawowe wydatki takie jak żywność, czy lekarstwa. Skarżący wskazał, iż nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Fakt zamieszkiwania w jednym mieszkaniu nie przesądza o tym, iż osoby takie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ponieważ wspólne gospodarstwo tworzą osoby, które wspólnie zamieszkują i wspólnie gospodarują. Niejednokrotnie samo wspólne dokonywanie opłat nie przesądza o wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż każdy z mieszkających ma taki obowiązek (por. wyrok sygn. akt II SA/Lu 587/09, sygn. akt III SA/Kr 864/08). W związku z powyższym organ w zaskarżonej decyzji błędnie ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy, ponieważ skarżący nie jest osobą prowadzącą wraz z matką wspólne gospodarstwo domowe, lecz samotnie gospodarującą. W związku z powyższym nie można w stosunku do niego zastosować przepisu zawartego w § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia. W odniesieniu do skarżącego zastosowanie znajduje przepis zawarty w § 1 pkt 1 lit. b niniejszego rozporządzenia, a zważywszy na fakt, iż jego zarobki są zerowe, spełnia on kryterium dochodowe do udzielenia mu świadczenia wynikającego z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Podkreślił, iż jest [...]. Niewątpliwie więc należy uznać go za osobę, której świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych się należą, co potwierdza między innymi dokumentacja medyczna skarżącego z dnia [...] r. [...]. Ustawodawca przewiduje więc, że prawo do świadczeń może przysługiwać osobie nieubezpieczonej, pod warunkiem, iż jest ona osobą bezrobotną oraz niepełnosprawną, a zatem może uzyskać "status ubezpieczonego" jeżeli spełnia wyżej wskazane kryteria. W odniesieniu do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w mieszkaniu skarżącego podnieść należy, iż [...] nie był w stanie racjonalnie ustosunkować się do swojej sytuacji życiowej oraz materialnej. W sprawie świadczeń z pomocy społecznej, zdaniem skarżącego, należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W związku z powyższym za niezmiernie istotne uznać należy, iż wywiad środowiskowy przeprowadzono w sposób niezrozumiały zarówno dla skarżącego, jak i jego pełnomocnika, ponieważ nie został im w dostatecznym stopniu wytłumaczony cel przeprowadzenia takiego wywiadu, czy chociażby sposób uzyskania odpisu wywiadu środowiskowego. Pełnomocnik skarżącego udał się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w celu uzyskania odpisu wyżej wskazanego dokumentu, jednakże pracownicy MOPR nie udzielili mu żadnej konstruktywnej informacji odnośnie możliwości uzyskania wglądu do akt. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył. Należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarżący dopiero w skardze podniósł, iż prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W zgromadzonych aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia [...] r., z którego wynika, że R. B. nie ma własnych dochodów, nie jest zarejestrowany w PUP oraz, że przed chorobą był na utrzymaniu mamy, z którą prowadzi gospodarstwo domowe, a jedynie brat i babcia prowadzą osobne gospodarstwo domowe. W aktach administracyjnych znajduje się także oświadczenie G. B. z dnia [...] r. w brzmieniu: "Oświadczam, że ja prowadzę gospodarstwo domowe. Utrzymuję się z emerytury w wysokości [...],-. Innego dochodu nie mam. Finansowo nikt mi nie pomaga. Syn nie ma żadnego dochodu, nie dokłada się do opłat. Ja płacę wszystkie rachunki." Również w odwołaniu od decyzji reprezentująca skarżącego G. B. wskazała, że nie jest w stanie pokryć kosztów szpitala, ani leczenia syna, ponieważ sama prowadzi gospodarstwo domowe, ponosi wszystkie opłaty. Takie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy pozwoliły organom administracji uznać, że R. B. nie posiadający żadnych dochodów własnych, nie pracujący i cierpiący na wiele różnych dolegliwości zdrowotnych, zamieszkujący razem z matką, prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie sądu, ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło w sposób prawidłowy. Dodać należy, że postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji i fakt zmiany w skardze stanowiska skarżącego odnośnie do wspólnego gospodarowania z matką, nie może uzasadniać uchylenia wydanych decyzji. Sąd podkreśla ponadto, że zmiana stanowiska przez skarżącego nie została poparta żadnymi dowodami, a skarżący nie wskazał żadnych dochodów, w tym darowizn mających pochodzić od babci, które pozwoliłyby mu samodzielnie prowadzić gospodarstwo domowe. Skoro skarżący zamieszkuje wspólnie z matką, która ponosi wszystkie koszty korzystania z mieszkania oraz związane z leczeniem i utrzymaniem skarżącego, organy prawidłowo uznały, że prowadzi on razem z matką gospodarstwo domowe. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z ust. 3 art. 54 ww. ustawy: Decyzję, potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach w celu ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej świadczeniobiorcy, o którym mowa w ust. 2, przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy na zasadach i trybie określonych w przepisach o pomocy społecznej. W myśl natomiast art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Podkreślić należy, że jedyną przesłanką warunkującą odmowę potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być sytuacja niespełnienia przez danego świadczeniobiorcę wskazanych wyżej warunków, czyli przykładowo sytuacja, gdy dochód świadczeniobiorcy przekracza obowiązujące kryterium dochodowe bądź świadczeniobiorca nie posiada obywatelstwa polskiego. Organ natomiast nie może uzależnić wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od spełnienia przez osobę zainteresowaną przesłanek innych niż te, które ustawodawca wskazał. Z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wynika, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie sądu, taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Dochód rodziny, tj. skarżącego i jego matki – stanowiących rodzinę, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, stanowi kwota [...]zł. Kwota ta przekracza obowiązujące dla dwuosobowej rodziny kryterium dochodowe – 514 zł x 2 = 1028 zł. Dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...] zł, co powoduje przekroczenie kryterium dochodowego, ustalonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w efekcie czego w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Dodać należy, że rozpoznając sprawę skarżącego organy nie naruszyły art. 100 ustawy o pomocy społecznej (art. 100. 1. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. 2. W zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.