II SA/Sz 629/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 235 § 1 i 154 § 1 K.p.a., którą odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich A.L.. Na powyższą decyzję A.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wskazując, że organ błędnie odczytał jego wniosek z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Sąd zwrócił uwagę, że organ administracyjny arbitralnie zakwalifikował pismo strony jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. nie wzywając uprzednio skarżącego do sprecyzowania i dokładnego określenia żądania. Ponadto Sąd wytknął, że organ mając do dyspozycji możliwość wyjaśnienia sprawy poprzez organy działające w terenie mógł w drodze pomocy prawnej przesłuchać skarżącego na okoliczność dokładnego sprecyzowania żądania o ile wcześniej strona nie dość precyzyjnie wyjaśniła w piśmie swoją wolę (art. 52 i 77 § 3 K.p.a.). Po odniesieniu się do kwestii wskazanych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismami z dnia [...] zwrócił się do A.L. z zapytaniem jak należy traktować jego wniosek z dnia [...]. Organ poinformował stronę o tym, iż w jego sprawie została wydana ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca o uprawnieniach kombatanckich, a takie rozstrzygnięcie może być wzruszone jedynie w ściśle określonych przypadkach wskazanych w art. 145 § 1 i 154 K.p.a., art. 156 § 1 K.p.a. Organ przytoczył treść tych przepisów. W odpowiedzi na powyższe, A.L. wniósł o rozpatrzenie jego sprawy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 154 K.p.a. Z protokołu przesłuchania z dnia [...] wynika, że A.L. wnioskuje o wznowienie postępowania i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Strona podniosła zastrzeżenia co do prowadzonego postępowania, jego przewlekłości oraz nieprzesłuchanie przez organ świadków wskazanych przez wnioskodawcę. Podczas uzupełniającego przesłuchania w dniu [...] A.L. podtrzymał dotychczasowe zarzuty, jednocześnie podał, że nie jest w stanie wskazać żadnej przesłanki zawartej w art. 145 § 1 K.p.a. która miałaby być podstawą wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 148 § 1, art. 149 § 3, art. 150 § 1 K.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podał, że najpierw starał się wykonać wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] poprzez wymianę korespondencji, a po niepomyślnym jej zakończeniu przesłuchał stronę, która podała jako tryb wzruszenia decyzji ostatecznej wznowienie postępowania. Organ uznał, że strona podała, iż wznowienie ma się opierać na nowych okolicznościach lub dowodach tj. dokumentu (szkicu odręcznego) załączonego do wniosku z [...]. Następnie organ ustalił, że wiedza zainteresowanego, która posłużyła do stworzenia szkicu została przez stronę uzyskana w czasie II wojny światowej (pismo zainteresowanego z dnia [...]). W związku z powyższym przekroczony został miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § K.p.a., do wniesienia podania o wznowienie postępowania, który liczy się od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. A.L. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opisał swoje losy oraz wyraził swoją opinię o powojennej władzy w Polsce. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wydał w dniu [...] postanowienie nr [...] utrzymujące mocy jego postanowienie z dnia [...]. Z uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W postępowaniu tym ocenia się okoliczności stanowiące podstawę wznowienia, ich wpływ na byt zapadłej w sprawie decyzji ostatecznej oraz czy wniosek został złożony w odpowiednim czasie. Art. 148 § 1 K.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Organ podał, że wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] i przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie trybu rozpatrzenia sprawy. Z protokołu przesłuchania z dnia [...] wynika, że intencją strony było wznowienie postępowania. A.L. nie wskazał na podstawie jakiej przesłanki żąda wznowienia postępowania. Organ zakwalifikował więc szkic załączony do pisma z dnia [...] jako wniosek o wznowienie postępowania. Zainteresowany wskazał, że szkic ten został sporządzony na podstawie wiedzy uzyskanej przez niego w okresie II wojny światowej. Zdaniem organu, w świetle art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania został więc złożony z uchybieniem miesięcznego terminu wskazanego w tym przepisie. Powyższe postanowienie A.L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący zażądał odszkodowania za poniesione straty i utratę dorobku. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. W kolejnych pismach kierowanych do Sądu skarżący wyraża niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia oraz opisuje swoje ciężkie życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznając sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skarga podlega oddaleniu. Natomiast sąd nie przyznaje uprawnień, czy też odszkodowania jak też ich nie pozbawia. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej wyżej ustawy, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałby koniecznością wyeliminowania aktu z obrotu prawnego. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obligowany był, zgodnie z wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...], do wezwania strony aby sprecyzowała i dokładnie określiła swoje żądanie, w związku z budzącym wątpliwości pismem strony z dnia [...]. W toku ponownie prowadzonego postępowania, organ pouczał stronę o treści przepisów dotyczących nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej oraz zwracał się z zapytaniem, w którym z trybów nadzwyczajnych strona wnosi o rozpoznanie wniosku z dnia [...]. W trakcie przesłuchań w dniu [...] A.L. oświadczył, że jego pismo jest wnioskiem o wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie, w którym ją wydano było dotknięte wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 K.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w konsekwencji – wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) lub postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). W drugiej fazie postępowania, która ma miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu, organ bada czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła oraz ocenia, jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc – jakie rozstrzygnięcie merytoryczne należy wydać. Zatem jeśli organ ustali, że nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania, nie może przejść do merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej kwestionowaną przez stronę decyzją. W pierwszej tzw. wstępnej fazie, poprzedzającej podjęcie postanowienia o wznowieniu postępowania, obowiązkiem organu administracji publicznej jest zbadanie, czy podana przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania przyczyna mieści się w kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie. W rozpoznawanej sprawie, z protokołów przesłuchań skarżącego wynika, że żądając wznowienia postępowania nie wskazał on żadnej z przesłanek wymienionej w przepisie art. 145 § 1 K.p.a., mogącej stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Ustalenie takie stanowiło wystarczającą podstawę do wydania postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Niedopuszczalne było natomiast przyjęcie przez organ, że nową przesłanką w domyśle skarżącego jest szkic załączony do pisma z dnia [...] A skoro wiedza na podstawie której ów szkic sporządził, znana mu była już od II wojny światowej, to skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Zaakceptowanie takiego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji, że wykluczone byłoby wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawach dotyczących uprawnień kombatanckich, gdyż przedstawiane przez kombatantów dowody w tych sprawach zawsze dotyczyć będą zdarzeń sprzed kilkudziesięciu lat (vide wyrok NSA z 24 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1113/10). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przed podjęciem zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wypełnił wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] zawarte w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 301/10, i zwracał się do A.L. pismami z dnia [...], [...],[...],[...] z prośbą o wybranie trybu postępowania w związku z jego wnioskiem z dnia [...]. W pismach tych informowano stronę o treści przepisów art. 145 § 1 K.p.a., art. 154 K.p.a. i art. 156 K.p.a. W dniach [...] pracownik Urzędu Miejskiego w [...] przesłuchał A.L. w drodze pomocy prawnej na okoliczność jego wniosku z dnia [...]. Mimo, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżący nie dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, chociaż jak sam przyznał organ, strona nie wskazała na podstawie jakiej przesłanki żąda wznowienia postępowania, uchybienie to zdaniem Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie co do zasady jest prawidłowe. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.