II SA/Sz 63/05
WyrokWSA w Szczecinie2005-11-03
Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Barbara Gebel, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli inwestor nie był w stanie przedłożyć wymaganego zaświadczenia o zgodności z planowaniem przestrzennym z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli inwestor nie spełnił obowiązków nałożonych w postanowieniu, w tym nie przedłożył wymaganego zaświadczenia o zgodności z planowaniem przestrzennym. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i brak ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwiają legalizację samowoli budowlanej w takim przypadku, a przepis art. 48 Prawa budowlanego nie przewiduje alternatywnych rozwiązań.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę domku kempingowego i zbiornika nieczystości płynnych wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Inwestorzy odwołali się, podnosząc, że obiekty służą celom wypoczynkowym i nie wiedzieli o konieczności uzyskania pozwolenia. W trakcie postępowania odwoławczego ustalono, że obiekty wybudowano w 1999 r. bez wymaganego pozwolenia. Organ I instancji zobowiązał inwestorów do przedłożenia dokumentów legalizujących samowolę budowlaną, w tym zaświadczenia o zgodności z planowaniem przestrzennym. Inwestorzy nie spełnili tego obowiązku, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Prawa budowlanego i KPA, wskazując m.in. na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
II SA/Sz 63/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant st. sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005r. sprawy ze skargi K. i J. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po stwierdzeniu, iż na działce nr [...] w [...], wybudowano domek kempingowy oraz zbiornik nieczystości płynnych, bez wymaganego pozwolenia, wydał na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016) , decyzję z dnia [...] r. numer nakazującą K. i J. R. rozbiórkę tych obiektów, z uwagi na niewykonanie obowiązków nałożonych we wcześniej wydanym postanowieniu.
Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] odwołanie złożyli K. i J. R. W odwołaniu skarżący podnieśli, iż obiekty znajdujące się na działce wykorzystywane są tylko do celów wypoczynkowych, od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę tych obiektów nie wiedzieli. Do odwołania załączyli ponadto wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, prosząc o przedłużenie terminu wykonania obowiązków.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu odwołania, w oparciu o akta sprawy ustalił, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], w związku z informacją Burmistrza [...] o samowoli budowlanej na działce nr [...] w m. [...] gm. [...], przeprowadził w dniu r. oraz [...]r. wizje lokalne na tej działce w celu ustalenia stanu faktycznego. W ich trakcie ustalono, że K. i J. R. wybudowali bez wymaganego pozwolenia, domek letniskowy nietrwale związany z gruntem oraz zbiornik nieczystości płynnych. Przedmiotowe obiekty wybudowane zostały w roku 1999. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którymi organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. zobowiązał K. i J. R. do przedłożenia w terminie do 31.07.2004r. odpowiednich dokumentów i zaświadczeń w celu legalizacji samowoli budowlanej.
Ponieważ inwestorzy z nałożonego obowiązku nie wywiązali się w wyznaczonym terminie, w dniu [...] r.organ I instancji, wydał zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z art. 48 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016), organ I instancji nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie, określonych zaświadczeń i dokumentów w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ inwestorzy z nałożonego obowiązku nie wywiązali się, zgodnie z art. 48 ust. 4, zastosowanie mają przepisy art. 48 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którymi organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem organ I instancji zaskarżoną decyzję wydał zgodnie z prawem.
Argumenty zawarte w odwołaniu nie zostały uwzględnione, gdyż nie zapoznanie się inwestorów z przepisami ustawy Prawo budowlane nie zwalnia ich od odpowiedzialności ponoszonej na skutek naruszenia tych przepisów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zobowiązał K.i J. R. do przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, między innymi, zaświadczenia organu właściwego o zgodności lokalizacji przedmiotowych obiektów z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego skarżący nie przedłożyli. Wystąpienie do Burmistrza [...] o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki, po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie wybudowanych na tej działce obiektów, nie stanowi w przedmiotowej sprawie zagadnienia wstępnego, mogącego stanowić podstawę do zawieszenia postępowania, lub przedłużenia terminu wykonania nałożonych obowiązków.
Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub na podstawie zgłoszenia, z zastrzeżeniem art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. i J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
Skarżący wnosząc o uchylenie decyzji zarzucili naruszenie:
- prawa materialnego poprzez zastosowanie art.48 ust.1 w sytuacji, kiedy niemożliwym było dochowanie terminu wyznaczonego stronie przez organ na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, ze względu na błędne określenie obowiązku i bezczynność organu właściwego do wydania zaświadczenia;
- naruszenie prawa materialnego – art.11 Kpa w związku z art.29 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę bez dokładnego wyjaśnienia, czy wzniesiony obiekt wymaga pozwolenia na budowę oraz bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, podczas gdy w świetle art.29 budowa niektórych obiektów nie wymaga pozwolenia na budowę;
- naruszenie prawa materialnego – art.8 Kpa poprzez nałożenia na stronę obowiązku niemożliwego do spełnienia, a następnie wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w oparciu o okoliczność, że strona obowiązku nie spełniła.
Strona nie mogła spełnić nałożonego obowiązku uzyskania zaświadczenia o zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ponieważ dla gminy [...] nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, o czym organ powinien wiedzieć i nie powinien zobowiązywać w tym zakresie strony. Skarżący wskazali, że Gmina [...] zobowiązała się wobec właścicieli działek do wprowadzenia zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego jeszcze w 1998 r. i z zobowiązania tego nie wywiązała się. Ta okoliczność nie została uwzględniona przez organy wydające decyzje o rozbiórce. Zdaniem skarżących celem przepisu art.48 w obecnym brzmieniu, jest umożliwienie odstąpienia od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego, który swoim istnieniem nie narusza przepisów. W żadnej z decyzji nie zostało wskazane, na jakiej podstawie, przedmiotowe obiekty wymagają pozwolenia na budowę. Należy zauważyć, że początkowo działka, na której wniesione obiekty budowlane była działką pracowniczą, a zgodnie z art. 29 Prawa budowlanego nie wymaga się pozwolenia na budowę niektórych obiektów, w tym między innymi altan na działkach pracowniczych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga została oddalona.
Zgodnie z art.48 ustawy z dnia 14 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz.2016 z późn.zm. ) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Jeżeli jednak budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W postanowieniu, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, powyższych obowiązków, wydaje się nakaz rozbiórki obiektów budowlanych, zaś przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] organ I instancji nakazał K. i J. R. wykonanie szeregu czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a w tym między innymi zobowiązał do dostarczenia "zaświadczenia organu właściwego o zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego".
Wydanie takiego postanowienia znajduje pełne oparcie w art.48 ust.3 ustawy Prawo budowlane. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują możliwości zastąpienia zaświadczenia innymi dokumentami – ustawa nie przewiduje w tym zakresie alternatywnych rozwiązań.
W tej sytuacji organ pomimo, iż znany był mu fakt niemożności przedłożenia przez stronę stosownego zaświadczenia, nie mógł pominąć tego etapu postępowania.
Skoro inwestor nie mógł przedstawić wymaganego zaświadczenia, to nie było możliwe spełnienie obowiązków nałożonych w wydanym przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 48 ust.3 ustawy Prawo budowlane, postanowieniu, a w konsekwencji nie była możliwa legalizacja wzniesionego obiektu budowlanego.
Zarzut skargi, iż organy naruszyły art. 29 ustawy Prawo budowlane poprzez nieustalenie czy budowa wniesionych przez skarżących obiektów wymagała pozwolenia na budowę, nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił zasady stosowania art. 28 ustawy Prawo budowlane i wyjątków od zasady obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekty wzniesione przez skarżących – domek kempingowy o powierzchni 31,5 m 2 i dwukomorowy zbiornik nieczystości płynnych wykonany z kręgów betonowych - nie należą do obiektów określonych w art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane, stąd istniał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na ich wzniesienie.
Podniesiona w skardze okoliczność, że początkowo skarżący byli dzierżawcami gruntu, który miał charakter działki pracowniczej i mogli grunt ten ogrodzić, doprowadzić wodę i odprowadzić ścieki, postawić altanę itd. bez pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem skarżący są właścicielami działki Nr [...] w [...] od roku 1997, a przedmiotowe obiekty wznieśli dopiero w roku 1999. Okolicznością nie mającą również wpływu na rozstrzygnięcie sprawy jest przedstawiona przez skarżących umowa z Gminą [...] dotycząca wprowadzenia zmian w planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Dla sprawy istotne jest bowiem, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji na obszarze Gminy [...] nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego i skarżący nie mogli otrzymać stosownego zaświadczenia oraz, że skarżący nie dysponowali w dniu wszczęcia postępowania ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło