II SA/Sz 63/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z 19 listopada 2024 r. nr WOA.7722.109.2024.KSa Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez M. M. (dalej: strona lub skarżąca) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 2 września 2024 r., znak: PINB.5140.12.I.2024.NM, w przedmiocie wstrzymania stronie budowy, związanej z postawieniem przyczepy typu holenderskiego, wraz z budową zbiornika bezodpływowego, na działce nr [...], obręb ewidencyjny K. , gmina D.. Jak wyjaśnił ZWINB w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia postanowienie organu I instancji zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi strony, który podjął się oddania przesyłki adresatowi, dnia 6 września 2024 r. czego dowodzi stosowny podpis oraz data zamieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia. Termin do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia upłynął z dniem 13 września 2024 r. (który nie był dniem wolnym od pracy, ani sobotą). Natomiast zażalenie zostało wniesione za pośrednictwem Poczty Polskiej 16 września 2024 r., a więc trzy dni po przysługującym terminie. Organ odwoławczy nadmienił także, iż w wydanym przez organ I instancji postanowieniu strona została pouczona o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia oraz o sposobie skorzystania z powyższego środka zaskarżenia. Pismem z 2 stycznia 2025 r. pełnomocnik strony wniósł do sądu administracyjnego skargę na postanowienie ZWINB stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze zarzucono skarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 43 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w związku z błędnym stwierdzeniem, że w niniejszej sprawie postanowienie zostało odebrane przez dorosłego domownika, podczas gdy zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji dowodzi, że przesyłka zawierające postanowienie nie została wysłana na adres zamieszkania strony skarżącej, tylko teściowej strony skarżącej, z którą strona nie zamieszkuje od 2020 r., o czym świadczy załączone do niniejszej skargi poświadczenie zameldowania w innej miejscowości wydane przez Burmistrza Gminy S., zatem brak było podstaw do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia postanowienia w niniejszej sprawie; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a., obligujących organ do samodzielnego i wszechstronnego zebrania a następnie wnikliwego i szczegółowego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sytuacji gdy doszło do poczynienia przez organ wadliwych ustaleń faktycznych i prawnych, a to, że w niniejszej sprawie doszło do doręczenia zastępczego przez dorosłego domownika i termin na złożenie zażalenia upłynął, w sytuacji gdy termin do złożenia zażalenia w ogóle nie zaczął biec. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku poświadczenia zameldowania z 16 grudnia 2024 r., wydanego przez Burmistrza Gminy S. na wykazanie faktu, że strona skarżąca ma miejsce zamieszkania pod innym adresem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ błędnie przyjął, że skarżąca posiada miejsce zamieszkania w miejscowości R.. Z tego też względu założył, iż w przedmiotowej sprawie doszło do wniesienia zażalenia po upływie wskazanego ustawowo terminu. Tymczasem postanowienie organu I instancji zostało przesłane na adres zamieszkania teściowej strony skarżącej, która o wszystkich przesłanych pismach PINB poinformowała stronę skarżącą dopiero w dniu złożenia zażalenia w przedmiotowej sprawie. W skardze podkreślono, iż w świetle przywołanych przepisów k.p.a., przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaś uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia nie wynika by można uznać, że organ może powołać się na fikcję doręczenia, albowiem przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego jest nieobecność adresata w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, następnie przyjęcie pisma za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, gdy tymczasem nie możemy w tej sprawie stwierdzić, by adresat był nieobecny w mieszkaniu, skoro przesyłka nie została skierowana do jego mieszkania, a w konsekwencji doręczenie nie nastąpiło do rąk dorosłego domownika zamieszkującego w mieszkaniu wraz z adresatem przesyłki. Przyjmuje się bowiem, że "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Będzie tu chodzić zatem o takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Z taką zaś sytuacją nie będziemy mieli do czynienia. Powyższe zaświadcza wydruk poświadczenia zameldowania z 16 grudnia 2024 r. wydanego przez Burmistrza Gminy S., z którego jednoznacznie wynika, że strona skarżąca ma miejsce zamieszkania od 2020 w miejscowości S., nie zaś w miejscowości R.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Nadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące budowę, związaną z postawieniem przyczepy typu holenderskiego wraz z budową zbiornika bezodpływowego. W treści powyższego postanowienia wstrzymującego, strona została prawidło pouczona o terminie na wniesienie zażalenia i sposobie skorzystania z przedmiotowego środka zaskarżenia. W sprawie nie jest sporne, iż zażalenie zostało wniesione przez stronę skarżąca w urzędzie pocztowym 16 września 2024 r. Powyższe potwierdza zresztą jednoznacznie pieczęć pocztowa naniesiona przez urząd Pocztowy we W. jak i tożsama z datą nadania pisma data sporządzenia zażalenia podana w jego nagłówku. Istota sporu sprowadza się do tego czy postanowienie powiatowego organu nadzoru budowalnego zostało doręczone stronie w trybie zastępczym w dniu 6 września 2024 r. - czy też jak twierdzi pełnomocnik skarżącej - w ogóle nie doszło do doręczenia powyższego postanowienia, bowiem skarżąca nie zamieszkiwała pod adresem, na który organ skierował swoje rozstrzygnięcie. Jak ustalił Sąd, ze zwrotnego potwierdzenia obioru postanowienia powiatowego organu nadzoru budowalnego wynika jednoznacznie, iż adresowana do skarżącej przesyłka została odebrana w dniu 6 września 2024 r. przez osobę, która oświadczyła, iż jest pełnoletnim domownikiem skarżącej. Ów domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi. Stosowne adnotacje zostały naniesione przez pracownika Poczty Polskiej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i są potwierdzone podpisem odbiorcy korespondencji. W tym miejscu warto zauważyć, iż wcześniejsza korespondencja organu kierowana do skarżącej była przesyłana na adres w R. i doręczana analogicznie jak postanowienie PINB będące przedmiotem badania. W szczególności pod ten sam adres organ I instancji przesłał zawiadomienie z 11 kwietnia 2024 r. o kontroli nieruchomości w dniu 8 maja 2024 r. W powyższej kontroli skarżąca wzięła osobisty udział. Stawiła się wówczas na wezwanie organu w wyznaczonej dacie i miejscu. Warto dostrzec, iż w przedmiotowym zawiadomieniu skarżącą pouczono o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu. Nie można też nie dostrzegać, iż do sporządzonego wówczas protokołu z kontroli skarżąca nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń dotyczących sposobu jej wezwania, nie wskazała też żadnego innego adresu do doręczeń niż ten, na który dotychczas przesyłano korespondencję. Analogiczne pouczenie o obowiązku strony postępowania administracyjnego informowania organu o każdej zmianie adresu zostało ponowione przez organ także w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 11 lipca 2024 r. Także wówczas nie wywołało to żadnej reakcji skarżącej w zakresie prawidłowości adresu, na który jest kierowana do niej korespondencja. Wobec powyższego okoliczności dotyczące innego miejsca zamieszkania skarżącej przedstawiane w skardze, stanowią całkowite novum, gdyż nie były podnoszone na żadnym etapie postępowania administracyjnego. W szczególności na żadnym etapie czynności organu skarżąca nie wskazywała innego: adresu zamieszkania czy adresu do korespondencji. Nie ustanowiła też pełnomocnika do działania w jej imieniu bądź też pełnomocnika do doręczeń. W zakresie twierdzeń pełnomocnika skarżącej, iż od 28 lipca 2020 r. zamieszkuje ona w N. , co ma wynikać z kopii poświadczenia zameldowania, to na gruncie obowiązujących przepisów brak jest podstaw do utożsamiania miejsca zameldowania na pobyt stały z miejscem zamieszkania. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast zameldowanie jest czynnością wynikającą z realizacji obowiązków o charakterze ewidencyjnym, wykonywaną na podstawie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Oczywiście miejsce zameldowania może mieć znaczenie przy ustalaniu miejsca zamieszkania osoby fizycznej, nie ma ono jednak charakteru decydującego, gdyż ocenie organów administracji oraz Sądu podlega w tym zakresie całokształt okoliczności danej sprawy. W realiach badanej sprawy twierdzenie strony skarżącej o nieprawidłowym określeniu jej miejsca zamieszkania - i w konsekwencji nieprawidłowości skierowanych do niej doręczeń - które jest wywodzone jedynie z odmiennego miejsca zameldowania nie zasługuje jednak na akceptację. Wynika to z faktu, iż jak już wskazano powyżej faktyczny odbiorca pism (wskazywany przez skarżącą jako teściowa) potwierdzał prawidłowość adresu oraz niewątpliwie pisma adresatowi przekazywał skoro stawiła się ona na kontroli nieruchomości, a ponadto w dacie sporządzenia zażalenia dysponowała szczegółowymi danymi kwestionowanego postanowienia (data wydania, znak itd.). W toku oceny prawidłowości adresu przyjętego przez organ jako adres zamieszkania, na który należy kierować korespondencję dotyczącą jej nieruchomości, nie można tez pomijać wpisów zawartych w rejestrze gruntów (k.11 akt administracyjnych). W powyższym rejestrze został szczegółowo określony adres skarżącej powiązany z jej nieruchomością i jest on tożsamy z tym, na który dokonywano doręczeń. Z żadnych okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżąca powyższy zapis ewidencji aktualizowała, czy też kwestionowała. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła zatem w należyty sposób swoich twierdzeń o nieprawidłowości adresu zamieszkania przyjętego przez organ nadzoru budowlanego w toku trwania jego postępowania na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów. Nadto skarżąca nie podważyła oświadczenia swojej teściowej, która jak wynika z ZPO kilkukrotnie w toku doręczeń dokonywanych przez organ nadzoru budowalnego potwierdziła swój status domownika skarżącej. W szczególności zobowiązała się oddać skarżącej odebraną 6 września 2024 r. korespondencję. Jak już wskazano powyżej brak jest podstaw do przyjmowania, iż z takiego zobowiązania się nie wywiązała. Stąd zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. nie mógł odnieść skutku, gdyż jawi się jako nieuprawniony. W zakresie zarzutów skargi opartych na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. i twierdzeniu, że nie doszło do wszechstronnego zebrania a następnie wnikliwego i szczegółowego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie prawidłowości doręczenia postanowienia warto zauważyć, iż w zażaleniu pełnomocnik skarżącej ograniczył się do wyartykułowania woli skorzystania z możliwości wniesienia zażalenia oraz wskazał, że zarzuty zostaną podane w dalszym piśmie procesowym. W szczególności w zażaleniu nie wyartykułowano żadnych zastrzeżeń dotyczących sposobu doręczenia postanowienia. Nie sformułowano też wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Dopiero powyższe obligowałoby organ do poczynienia bardziej obszernych ustaleń w uzasadnieniu skarżonego postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy należało tym samym uznać, że postanowienie organu odwoławczego zawiera nie tylko prawidłowe ustalenia ale także to, że jego uzasadnienie jest adekwatne do okoliczności sprawy i spełnia wymogi określone w art. 107 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.