II SA/Sz 630/12

Dnia 6 sierpnia 2012 roku Rreferendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. i S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania określonych czynności p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy A.M. i S.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakładającą na nich jako właścicieli obowiązek wykonania określonych czynności w budynku mieszkalnym położonym [...]. Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podali, że skarżący od [...] roku nie pracuje, dlatego jedynym żywicielem rodziny jest A.M. która uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...] a ponoszone przez skarżących wydatki wynoszą: opłata za przedszkole córki ok. [...] zł, opłata za energię elektryczną i wodę [...] zł, kredyt konsumpcyjny ok. [...], pożyczka mieszkaniowa ok. [...] zł rata. Wnioskodawcy wyjaśnili, że wraz z córką mieszkają z rodzicami którym dokładają do rachunków [...] zł miesięcznie. Oświadczyli, że jedynym ich majątkiem jest dom o pow. ok. [...]m2 i stodoła o pow. ok. [...]m2 oraz działka o pow. ok. [...] ha na której stoi dom, którą to nieruchomość kopili w [...] r. prowadzą spór z poprzednim właścicielem o unieważnienie umowy sprzedaży, oraz inne spory, w tym o eksmisję dotychczasowego właściciela. Skarżący oświadczyli, że korzystają z pomocy radcy prawnego M.F. w sprawie o sygn. [...]. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2012 r. wnioskodawcy oświadczyli, że nie mogą przedłożyć dowodów dotyczących wydatków na utrzymanie domu w którym mieszkają, bo wystawione są na ich rodziców. Skarżący, mimo wezwania, nie przedłożyli dowodów dotyczących dochodów rodziców. Oświadczyli, że skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, gdyż zawiesił działalność gospodarczą, a przepisy prawa nie zezwalają na zarejestrowanie go jako bezrobotnego. Wnioskodawcy wskazali, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej z uwagi na zbyt wysokie dochody, ponoszą natomiast koszty dojazdów samochodem skarżącej i córki z [...]. Skarżący przedłożyli wyciągi z posiadanych kont bankowych i umowy pożyczek które spłacają wraz z harmonogramami spłat. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, dokładne dane o stanie rodzinnym, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radca prawnym. Zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata lub radcę prawnego z urzędu można ustanowić dla strony która nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Z oświadczenia wnioskodawców wynika, że korzystają z pomocy radcy prawnego M.F. w sprawie cywilnej. W tej sytuacji, ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie pozwala na ustanowienie radcy prawnego przed sądem administracyjnym z urzędu, dlatego wniosek należało w tym zakresie oddalić. Jak wskazano powyżej, osoba składająca wniosek o prawo pomocy obowiązana jest złożyć dokładne oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach, oraz o stanie rodzinnym. Pojęcie "stan majątkowy" jest zbliżone do pojęcia "sytuacja majątkowa" i obejmuje dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też wpływających na jego możliwości finansowe. Z oświadczenia wnioskodawców wynika, że mieszkają w domu rodziców [...] i płacą za wodę i energię elektryczną [...] zł miesięcznie. Jednakże skarżący nie przedłożyli żadnych dowodów pozwalających na ustalenie rzeczywistych kosztów utrzymania domu w którym mieszkają. Z przedłożonych na wezwanie dowodów wynika, że skarżący mimo deklarowanego braku dochodów od wielu lat, spłaca pożyczkę której rata miesięczna wynosi [...] zł, o której nie wspomniał w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu. Z przedłożonych dowodów wynika, że comiesięczne wydatki ponoszone przez skarżących na spłatę pożyczek [...] przedszkole córki (ok. [...] zł), telefon stacjonarny [...], paliwo (ok. [...]zł miesięcznie) oraz przekazywane rodzicom [...] zł wynoszą ponad [...] zł miesięcznie i przekraczają deklarowane dochody wynoszące [...] zł netto. A wnioskodawcy oświadczyli, że wprawdzie mieszkają u rodziców, ale sami ponoszą koszty swojego i córki wyżywienia. Skarżący podali, że S.M. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna gdyż zawieszenie działalności gospodarczej uniemożliwia mu rejestrację w urzędzie pracy. Jednakże z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 z późn. zm.) wynika, że bezrobotnym może być osoba która po złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej zgłosiła wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia nie upłynął (art. 2 pkt 2 lit. f tej ustawy). Z dostępnych w sieci Internet informacji wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] pod adresem [...] tj. prowadzi komis samochodowy i salon samochodowy, zajmuje się też skupowaniem i lakierowaniem używanych samochodów [...]. Ponadto, skarżący są właścicielami nieruchomości wartej ok. [...] zł którą kupili w [...] r., a ze złożonego wniosku ani przedłożonych dokumentów nie wynika, aby spłacali kredyt zaciągnięty na ten cel. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Skarżący nie wykazali w sposób przekonujący, by znajdowali się w takiej sytuacji. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawcy nie podali dokładnych danych o ich sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym dotyczących sytuacji majątkowej rodziców skarżącego, ale tylko te dane, które mają świadczyć o ich trudnym położeniu. Z dowodów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wydatki wnioskodawców przewyższają deklarowane dochody netto, a skarżący mimo wieloletniego deklarowanego braku dochodów spłaca pożyczkę z ratą [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy przedłożyli też fakturę za telefon stacjonarny [o nr [...]] jako wydatek konieczny na utrzymanie rodziny, a z informacji dostępnych w sieci Internet wynika, że telefon ten służy skarżącemu do kontaktów z klientami w prowadzonej działalności gospodarczej. Z powyższego wynika, że oświadczenie o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach wnioskodawców nie jest pełne i nie odzwierciedla ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Uniemożliwia to rzetelne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów należało uznać, że skarżący nie wykazali w sposób przekonujący, by rzeczywiście znajdowali się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania. Dlatego wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 246 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.