II SA/Sz 635/05
WyrokWSA w Szczecinie2006-02-08
Skład orzekający: NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Asesor WSA Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grzywna w celu przymuszenia nałożona na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być stosowana do obiektów budowlanych, które nie spełniają definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia nałożona na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być stosowana wyłącznie do budynków w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. W przypadku innych obiektów budowlanych, do których nakazano rozbiórkę, należy stosować przepisy art. 121 § 2, 3 i 4 tej ustawy. Organy administracji obu instancji naruszyły przepisy k.p.a., nie ustalając, czy obiekty budowlane (domek letniskowy i ustęp) są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się S. O. od wykonania obowiązku rozbiórki dwóch domków letniskowych i ustępu wolnostojącego, stanowiących samowolę budowlaną. Skarżący kwestionował zasadność wymierzenia grzywny, powołując się na decyzję umarzającą postępowanie w sprawie budowy jednego z domków oraz na fakt opodatkowania domków. Sąd uznał skargę za zasadną z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego przez organy obu instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Sędziowie AsesorWSA Kazimierz Maczewski,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenie grzywny w celu przymuszenia I uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu, III zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego S. O. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...]r., którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na S. O. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł.
Organ II instancji stwierdził na podstawie przedstawionych akt, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydał to postanowienie na podstawie art. 119 i 122 ustawy z dnia 17.06.1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), z powodu uchylania się S. O. od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., który polegał na rozbiórce dwóch domków letniskowych oraz ustępu wolnostojącego stanowiących samowolę budowlaną, a znajdujących się na terenie działek nr [...] w [...]. Ponadto z akt administracyjnych wynikało, że w wyniku złożonego odwołania na powyższą decyzję z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...]r. a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...] wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] oddalił skargę na tę decyzję.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji ustalił, że skarżący mimo upomnień nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku w całości, bowiem dokonał rozbiórki tylko domku letniskowego o wymiarach [...] m.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez S. O. zażaleniem, w którym kwestionował zasadność wymierzenia grzywny, powołując się na decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...]r. umarzającą postępowanie w sprawie budowy domku letniskowego o wym. [...] m na działce [...] w [...], a także podkreślił że domki letniskowe zostały opodatkowane, co według skarżącego świadczy o zalegalizowaniu ich budowy.
Organ II instancji rozpatrując zażalenie szczegółowo przeanalizował etapy postępowania egzekucyjnego, administracyjnego oraz sądowego.
W uzasadnieniu postanowienia podkreślił, że kwota grzywny została prawidłowo naliczona przez organ I instancji, w oparciu o przepis art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym kwota ta stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku objętego nakazem rozbiórki i [...] ceny m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ustalonej w tej sprawie za I kwartał 2004r.przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, która wyniosła 2 412 zł. Na podstawie tych danych organ II instancji wyliczył, że powierzchnia zabudowy równa sumie powierzchni zabudowy domku letniskowego o wymiarach [...] m oraz ustępu o wymiarach [...] m wynosi [...] m2, natomiast 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego 1/5 x 2412 wynosi [...] zł w związku z powyższym kwota grzywny (stanowiąca iloczyn tych wartości) wyniosła [...] zł.
Ponadto [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w odpowiedzi na zarzuty zawarte w zażaleniu wyjaśnił, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...]r. umarzająca postępowanie w sprawie domku letniskowego o wymiarach [...] m na działce [...] w [...] nie anuluje decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...]r, która dotyczyła rozbiórki dwóch domków letniskowych i ustępu, bowiem odnosi się do odrębnego obiektu usytuowanego na działce [...] w [...].
Powyższe postanowienie zaskarżył S. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o "zalegalizowanie" drewnianego domku o wymiarach [...] m, bez podmurówki fundamentowej oraz ustępu wolnostojącego z szambem o wymiarach [...] m.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o oddalenie skargi oraz utrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji w granicach określonych przez art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U. Nr 153 poz. 1269 / tj. pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego stanowi podstawę do uznania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Grzywnę w celu przymuszenia w rozpoznawanej sprawie nałożono na skarżącego na podstawie art.121 § 4 i 5 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wysokość grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów / ... /.
Sąd rozpoznający skargę podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.12.2002 r. sygn. IV SA 122/01 /ONSA 2004/2/50/, że cytowane przepisy dotyczą tylko sytuacji kiedy egzekucja ma na celu spełnienie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, mają więc charakter lex specjalis. Pod względem przedmiotowym jeszcze bardziej zawężone działanie ma przepis § 5 tego artykułu, gdyż może on mieć zastosowanie tylko w razie " przymusowej rozbiórki budynku lub jego części".
Definicję budynku zawiera art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane/Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 1157 ze zm./ zgodnie z którym, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 7, 77, i 80 kpa nie dokonały ustaleń czy domek letniskowy i ustęp wolnostojący jest budynkiem w rozumieniu art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego. Uchybienie powyższych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma istotny wpływ na wynik sprawy bowiem do obiektów budowlanych lub ich części, których nakazano rozbiórkę, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować art. 121 § 2, 3, i 4 cytowanej ustawy.
Wniosek zawarty w skardze "o zalegalizowanie drewnianego budynku i ustępu wolnostojącego" nie może być rozpoznany ponieważ Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wydanego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu tym zarówno organy jak i Sąd nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym /art.29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że decyzja nakazująca rozbiórkę była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 11.10.2000 r. w sprawie [...] oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowych obiektów budowlanych.
Również brak jest podstaw do uznania za zasadne twierdzeń skarżącego, że decyzja z dnia [...] r. nakazująca rozbiórkę ;
-domku letniskowego o wymiarach [...] m. na dz. Nr [...],
-ustępu wolnostojącego na dz. Nr [...],
-domku letniskowego o wymiarach [...] m. na dz. Nr [...],
została " anulowana" decyzją z dnia [...] r. Tą ostatnią decyzją umorzono postępowanie w sprawie budowy domku letniskowego o wymiarach [...] m. na części działki nr [...]. Dotyczy więc – jak zasadnie podniósł organ II instancji innego obiektu budowlanego niż obiekty co do których została wydana decyzja z dnia [...] r. stanowiąca podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić, czy obiekty budowlane są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy prawo budowlane i w zależności od dokonanych ustaleń wymierzyć grzywnę w cele przymuszenia na podstawie art.121 § 5 lub na podstawie art.121 § 2,3,4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z tych względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c. art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm. / orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło