II SA/Sz 638/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2007 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę U. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Pismem z dnia 5 lutego 2007 r. U. M. zwróciła się do organu I instancji - Burmistrza Miasta i Gminy Z. z wnioskiem o wznowienie postępowania, ze względu na to, iż dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Według twierdzeń strony notatka urzędowa sporządzona przez funkcjonariusza straży miejskiej J. C. oraz ustalenia dokonane w toku oględzin przeprowadzonych przez J. C. i D. K. są niezgodne ze stanem faktycznym. Strona podniosła, iż wbrew tym ustaleniom wycięte drzewa rosły na linii brzegu rzeki, a nie jak ustalono 1,5 m od tej linii, a ponadto nieprawdziwa jest informacja o tym, że w rejonie tym rosły 4 jesiony. Jednocześnie kwestionując sposób obliczenia średnicy pni drzew po ich ścięciu strona podniosła, iż osoby dokonujące określenia gatunku drzew nie miały do tego odpowiednich kwalifikacji. Przywołane przez stronę okoliczności uzasadniają w jej ocenie wznowienie postępowania administracyjnego i powołanie biegłego w sprawie, gdyż ustalenie gatunku i średnicy drzew ma podstawowe znaczenie przy obliczaniu kary za ich wycięcie. Strona podniosła również zarzut, iż nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. będąc organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia 20 kwietnia 2005 r., wezwało stronę w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie daty (terminu), kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W piśmie z dnia 16 marca 2007 r. strona wyjaśniła, iż w dniu 31 stycznia 2007 r. dowiedziała się o podstawach do wznowienia postępowania, tj. "po zapoznaniu jej przez L. O. z pełną dokumentacją sprawy oraz oględzinami na miejscu". Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1, art. 147, art. 150 § 1 K.p.a. odmówiło U. M. wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia jej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie drzew bez zezwolenia, orzeczoną ostateczną decyzją tego organu z dnia 20 kwietnia 2005 r. W dniu 3 kwietnia 2007 r. strona wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podtrzymując w pełni argumenty zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. Rozpoznając powyższy wniosek Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 21 marca 2007 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ odmówił stronie wznowienia postępowania z przyczyn formalnych. Powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. organ wyjaśnił, iż wznowienie postępowania administracyjnego z tej przyczyny, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, wymaga spełnienia łącznie dwóch warunków: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu oraz sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. W ocenie organu wstępna ocena dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie okoliczności powołanych przez stronę w podaniu jednoznacznie wskazuje, iż brak jest związku pomiędzy przywołaną przez stronę podstawą prawną, tj. art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a uzasadnieniem wniosku z którego wynika wyłącznie subiektywna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonych w sprawie okoliczności. Ponadto organ wykluczył również zaistnienie postawy wznowieniowej, wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. z tego względu, że strona nie brała udziału w postępowaniu. Organ wyjaśnił, że postępowanie było prowadzone z udziałem strony i jej pełnomocnika, a na etapie postępowania sądowego przez radcę prawnego, a zatem oczywistym jest bezzasadność podniesionego przez stronę zarzutu. Na powyższe rozstrzygnięcie U. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała obciążenie jej jako właściciela nieruchomości karą za usunięcie drzew z posesji bez zezwolenia. Według strony w postępowaniu administracyjnym naruszono przepis art. 52 § 2 K.c. i art. 42 Konstytucji RP, gdyż odpowiedzialność za wycięcie drzew bez zezwolenia powinna ponosić wyłącznie ta osoba, która dokonała wycinki. Ponieważ zdarzenie to nastąpiło bez jej wiedzy i jej zgody, U. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 1 marca 2005 r. ustalającej wymiar kary pieniężnej, z przyczyn wskazanych powyżej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S, zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego, nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Wskazać należy, iż uruchomione wnioskiem skarżącej z dnia 5 lutego 2007 r. postępowanie administracyjne o charakterze nadzwyczajnym (wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wydaną w postępowaniu zwyczajnym), miało ściśle określony przedmiot. Przedmiotem tym nie było ustalanie wszelkich uchybień, które ewentualnie mogłyby obciążać decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 1 marca 2005 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 kwietnia 2005 r. w zakresie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tytułu wycięcia drzew bez zezwolenia, a jedynie tych uchybień, które mają charakter szczególny (kwalifikowany). Zamknięty wykaz tego rodzaju uchybień zawiera art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a. Kontrola zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie art. 149 § 3 K.p.a. oznacza zatem przede wszystkim kontrolę zgodności z przepisami rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, wedle którego nie istniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy, z czego pierwszy etap stanowi postępowanie "rozpoznawcze", którego celem jest ustalenie podstaw wznowienia, dalej wprowadzając nawet rozróżnienie przesłanek odmowy wznowienia na przedmiotowe i podmiotowe (patrz: "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz", B. Adamiak, J. Borkowski Wydawnictwo Beck, wyd. 6. s. 660-664). Wznowienie postępowania uznaje się za niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, gdy podanie złożyła osoba nie będąca stroną postępowania lub przedmiotowych, gdy w podaniu nie powołano żadnej z podstaw wznowienia, a także gdy podanie o wznowienie zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Według doktryny organ może odmówić wznowienia postępowania również wtedy, gdy w fazie postępowania rozpoznawczego dojdzie do przekonania, że z twierdzeń strony można wyprowadzić oczywisty wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną przez stronę podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. Innymi słowy, jeżeli z góry da się wykluczyć ten związek przyczynowy, dopuszczalnym jest podjęcie przez organ decyzji odmownej (patrz: Eugeniusz Mzyk: "Wznowienie postępowania administracyjnego", Wydawnictwo" Zachodnie Centrum Organizacji w Zielonej Górze, Warszawa-Zielona Góra 1994 r., s. 50). We wszystkich tych przypadkach organ wydaje w trybie art. 149 § 3 K.p.a. decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Rozważania powyższe doprowadziły Sąd do przekonania, że organ słusznie uznał, iż nie istniały podstawy do wznowienia postępowania, gdyż okoliczności podniesione przez stronę we wniosku ze względów oczywistych, nie stanowiły przesłanek wskazanych w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., a tym samym, że zasadnie odmówił wznowienia postępowania. Bez wątpienia skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania, powołała się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem koniecznym dla zaistnienia powyższej przesłanki, na co również powołał się organ w zaskarżonej decyzji, jest to, by w postępowaniu dowodowym prowadzonym w sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu oraz sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. W wyroku z dnia 2 czerwca 2000 r. sygn. akt I S.A. 1123/99 (LEX 55743) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zajął nawet stanowisko, iż" strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument został sfałszowany". Za sfałszowany dowód należy zatem uznać dowód przerobiony lub podrobiony, względnie poświadczający nieprawdę, którego fałszywość jest stwierdzona w sposób wyżej wskazany. W świetle powyższego przyjąć należy, iż dowodem sfałszowanym nie będzie dowód, z którym strona nie zgadza się, tylko z tego względu, że różni się on od dokonanych przez nią samą ustaleń. Zdaniem Sądu Kolegium słusznie uznało, iż analiza wniosku strony i jego uzasadnienia, w sposób jednoznaczny wskazuje na to, iż nie zachodziła przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Podkreślić należy, iż organ w zaskarżonej decyzji wykazał, że strona nawet w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniła, że nastąpiło stwierdzenie sfałszowania dowodu przez sąd lub też inny organ. Zamiast tego strona wyraziła odmienną, subiektywną ocenę ustaleń, jakie zapadły w postępowaniu "zwykłym" oraz fakt, że się z nimi nie zgadza. Strona zakwestionowała bowiem sposób obliczenia średnicy drzew, kwalifikacje osób dokonujące tych pomiarów oraz umiejscowienia drzew ściętych wzdłuż brzegu rzeki. W ocenie Sądu z uzasadnienia żądania strony wynika zatem wprost, iż nadal nie zgadza się ona z ustaleniami organu, jakie zapadły w postępowaniu "zwyczajnym", i że kwestionuje nie tyle ich "prawdziwość", co ich "prawidłowość". Strona żąda więc przeprowadzenia postępowania wznowieniowego ze względu na odmienną ocenę przez siebie faktów, a takie okoliczności bez wątpienia nie stanowią przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. W tym miejscu warto wskazać, iż kwestia wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę U. M., uznając, iż organ I i II instancji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego sprawy i zastosował właściwą normę prawa materialnego. Wobec zaistniałych okoliczności zdaniem Sądu organ podjął słuszną decyzję o odmowie wznowienia postępowania. We wstępnej fazie postępowania w sposób prosty, bez potrzeby głębszej oceny podstaw wznowienia należało dojść do wniosku, że nie zachodzi przesłanka sfałszowania dowodu, gdyż sfałszowania dowodów nie stwierdzono w postępowaniu przed sądem lub innym organem, a ponadto brak jest związku pomiędzy powołaną przez stronę podstawą wznowienia, argumentami mającymi ją uzasadniać i wydanymi w tej sprawie dotychczasowymi rozstrzygnięciami. Zdaniem Sądu organ ten nie przekroczył uprawnień wynikających z dyspozycji art. 149 § 3 K.p.a., dokonując jedynie wstępnych ustaleń co do przyczyn wznowienia i uznając, że podniesiony zarzut nie znajduje oparcia w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Do identycznych wniosków Sąd doszedł analizując drugi z zarzutów strony, a mianowicie przesłankę do wznowienia postępowania z tego względu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art.145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Sąd uznał, że odmowa organu wznowienia postępowania jest słuszna, gdyż zarzut ten z oczywistych względów jest bezzasadny. Na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu "zwyczajnym" organ mógł bowiem stwierdzić bezspornie, że strona uczestniczyła w postępowaniu, odbierała korespondencję, a następnie była reprezentowana przez pełnomocnika, w tym również profesjonalnego na etapie postępowania sądowego. Wobec powyższego stawianie organowi wymogu przeprowadzenia postępowania wznowieniowego co do oceny tej przesłanki byłoby zbędne. Dodatkowym argumentem przemawiającym za odmową wznowienia postępowania jest wzgląd na zasady ogólne K.p.a., w tym zasadę szybkości i prostoty postępowania. Skoro stwierdzenie uczestnictwa strony w postępowaniu nie nastręczało organowi trudności i nie wymagało od niego przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, to tym samym wydanie decyzji w trybie art. 149 § 3 K.p.a. o odmowie wznowienia, nie stanowiło naruszenia prawa. Reasumując Sąd zauważa, że choć we wniosku skarżąca powołała się na przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., to organ mógł orzec o niedopuszczalności wznowienia postępowania, bez konieczności wszczynania postępowania wznowieniowego i dalszej oceny przesłanek, gdyż w prosty sposób na etapie postępowania "rozpoznawczego" mógł stwierdzić, iż nie zachodzą w przedmiotowej sprawie (patrz też: glosa do wyroku NSA z dnia 8 lipca 1997 r. SA/Rz 606/96 Samorząd Terytorialny 1997 Nr 11 s. 62). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny ocenia zgodność zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz bada, czy organy administracji, w toku postępowania administracyjnego, nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził, w niniejszej sprawie, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, stąd też na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.