II SA/Sz 638/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego, orzekł o wymeldowaniu A. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] Organ ustalił, że A. D. nie zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, od dnia [...]r. pozbawiony jest wolności i odbywa karę w[...] , nie korzysta z przepustek. Orientacyjny termin końca kary przypada na dzień [...] Zgodnie z pismami Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych Rejonu [...] lokal przy ul. [...] został przejęty przez zarządcę w dniu [...] r. w oparciu o postanowienia zaocznego wyroku Sądu Rejonowego z dnia[...] . (sygn. akt [...] ), w którym m.in. nakazano pozwanemu – A. D. opróżnienie i wydanie powódce -Gminie Miasto w stanie wolnym lokal mieszkalny przy ul. [...] oraz ustalono, że wyżej wymienionemu nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Obecnie w lokalu przy ul. [...] nikt nie zamieszkuje i jako wolny od osób i rzeczy, lokal ten został zgłoszony do zasiedlenia po wykonaniu przez przyszłego najemcę prac remontowych. A. D. w piśmie z dnia [...] r. potwierdził, że nie mieszka w lokalu przy ul.[...] , zaznaczając, że i nie opuścił go dobrowolnie, ponieważ w dniu [...] r. został w nim aresztowany, w lokalu zostawił swoje rzeczy. Strona wyraziła wolę powrotu do lokalu przy ul. [...] po odbyciu kary pozbawienia wolności. Po przytoczeniu przepisów art. 24, art. 25 ustawy o ewidencji ludności, określających obowiązek meldunkowy organ wskazał, że wykonywanie obowiązku meldunkowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzić fakt rzeczywistego pobytu osoby pod wskazanym adresem, nie daje prawa do przebywania w tym lokalu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest jednolity pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas gdy jest ono dobrowolne i trwałe. A. D. opuścił miejsce pobytu stałego w związku z jego aresztowaniem. Wobec wyżej wymienionego sąd orzekł karę [...] lat pozbawienia wolności (do zakończenia odbycia kary pozostały [...] lata). Zdaniem organu, prawomocnie orzeczona kara [...] lat pozbawienia wolności powoduje, że opuszczenie przez wyżej wymienionego lokalu przy ul. [...] ma charakter trwały. Ponadto wyrok orzekający eksmisję wyżej wymienionego, stanowi wystarczający dowód utraty przez niego uprawnień do przebywania w lokalu przy ul. [...] Nie zgadzając się z powyższą decyzją A. D. w dniu [...] r. wniósł od niej odwołanie. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 35 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania A. D., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności wskazał, że bezsporne jest iż A. D. nie mieszka w lokalu przy ul [...] i nie koncentruje w nim interesów życiowych. Z akt wynika, że strona od [...] r. przebywa w[...] . Z dowodów zebranych przez organ I instancji wynika, że Sąd Rejonowy w dniu[...] . orzekł eksmisję A. D. z lokalu przy ul. [...] bez prawa do otrzymania lokalu socjalnego i że Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych przejął ten lokal w dniu [...] r. w stanie wolnym. Ponadto A. D. został skazany na karę [...] lat pozbawienia wolności i dopiero od [...] lat przebywa w [...] . W ocenie organu II instancji odwołujący się nie może zatem zakładać, że przedmiotowy lokal nadal stanowi miejsce jego pobytu stałego skoro przez blisko [...] lat będzie osadzony w [...] nie ma do tego lokalu tytułu prawnego i nie będzie mógł do niego wrócić po opuszczeniu Zakładu, gdyż został z lokalu eksmitowany. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy organ przyjął, że A. D. spełnił przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego, mimo iż do momentu aresztowania zamieszkiwał w [...] A. D. decyzję Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ocenie skarżącego fakt, że przebywa obecnie w zakładzie karnym nie oznacza, że opuścił lokal mieszkalny w którym był zameldowany na pobyt stały przez ok.[...] lat. Wskazał, że w wyniku decyzji Wojewody po opuszczeniu Zakładu Karnego będzie osobą bezdomną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić skargę także wtedy, gdy strona w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podniosła zarzutów będących podstawą wyeliminowania kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że z dniem [...] r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r poz. 658). Zgodnie z art. 119 pkt 1 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postepowania administracyjnego lub innych przepisach. Ustawodawca postanowił, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy). Jak wynika z przedłożonych sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych, organ odwoławczy rozpoznał odwołanie A. D. z dnia [...] r. mimo tego, że odwołanie to nie zostało podpisane przez odwołującego się. Zgodnie z art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej k.p.a., podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie do przepisu art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2). Stwierdzić zatem należy, że z art. 63 § 3 k.p.a. wynika, iż podanie (odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r., V SA/Wa 1338/06, Lex nr 337449). Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r., II SA/Gd 215/12, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy A. D. wniósł odwołanie bez złożenia pod nim własnoręcznego podpisu, organ powinien w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. wezwać odwołującego się do usunięcia, w terminie 7 dni braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie. W orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się, że decyzja wydana w związku z odwołaniem, które nie zostało podpisane narusza art. 138 § 1 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. i naruszenie to jest rażące (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1075/14). Rozpoznanie odwołania niepodpisanego przez stronę stanowi przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji, skutkujący stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stosownie do brzmienia art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ma obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., a z kolei art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Będąc zobligowany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Sąd nie mógł odnieść się merytorycznie do zarzutów skargi.