II SA/Sz 640/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Stowarzyszenie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. [...] – zespół budynków hotelowo-wypoczynkowo-usługowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działkach miejskich: [...] m. [...] przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi, Stowarzyszenie złożyło na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, skarżące Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podało, że w ubiegłym roku tylko na same opłaty sądowe wydatkowało kwotę [...] zł. Każdy z 13 członków średnio przeznaczył ok. [...] zł miesięcznie ze swoich środków finansowych na ponoszenie opłat. W bieżącym roku wydatki sądowe pochłonęły już sumę [...] zł. W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie będzie w stanie uiścić opłatę w wysokości 100 zł, która jest zgodna z treścią raportu wdrożeniowego Konwencji z Aarhus przesłanym przez Polskę do Komitetu Konwencji ONZ. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację materialną Stowarzyszenia, strona skarżąca poinformowała, że liczy 13 członków i 2 wolontariuszy. Ustalone składki wynoszą miesięcznie [...] zł, ale realne wydatki związane z działalnością Stowarzyszenia przypadające na poszczególnego członka wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. W związku działaniami kancelarii prawnej polegającymi na grożeniu członkom Stowarzyszenia wytaczaniem spraw cywilnych w sprawach odszkodowań, część członków bardziej majętnych przestała angażować się w działalność Stowarzyszenia. Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym i nie prowadzi księgowości; wydatki na sprawy sądowe w roku 2013 wyniosły [...] zł, a w bieżącym roku już [...] zł. Z uwagi na brak środków Stowarzyszenie nie uiściło opłaty sądowej w [...] sprawach, które z uwagi na powyższe zostały odrzucone. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 P.p.s.a), a także wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie posiada ich chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania. W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez Sąd zależne jest od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi, wysokość wpisu sądowego ustalana jest w oparciu o Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193) a nie tak jakby chciało tego skarżącego Stowarzyszenie na podstawie Konwencji. Analizując znajdujący się w aktach sądowych wniosek PPPr oraz złożone oświadczenia przypomnieć należy, że Stowarzyszenie realizując cele określone w regulaminie winno liczyć się z tym, że prowadzenie działalności, w tym występowanie w procesach sądowych, będzie wiązało się z koniecznością ponoszenia kosztów. W związku z powyższym jego członkowie powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych. Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym i nie może prowadzić działalności gospodarczej, jednakże nie oznacza to, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie stanowiącym podstawę jego działania. Realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych np. poprzez zwiększenie liczby członków, czy ustalenie składki członkowskiej na odpowiednio wysokim poziomie. Nie może również przemawiać za przyznaniem prawa pomocy podnoszony przez Stowarzyszenie fakt występowania z niego zamożniejszych członków. Żądanie strony skarżącej zmierza bowiem w istocie do tego, aby działalność stowarzyszenia realizowana była z budżetu Państwa. "Przerzucanie" ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja RP przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finasowania ich działalności przez państwo ( p. postanowienie NSA z dnia 20.12..2006 r., sygn. akt II OZ 31433/06). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków z których mogłaby pokryć ewentualne koszty postępowania, a cel aktywności podmiotu ubiegającego się o prawo pomocy nie jest przesłanką jego przyznania. Należy również mieć na uwadze, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 P.p.s.a. W przedstawionych okolicznościach brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W oparciu o powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.