II SA/Sz 644/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. o d d a l a skargę, II. z a s ą d z a od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. C. kwotę [...] złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej na zasadzie prawa pomocy. Burmistrz decyzją z dnia [...] r. Nr [...]na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 84, poz. 960 ze zmianami), orzekł o wymeldowaniu A. I. oraz jej dzieci A. I. i P. I. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, iż z wnioskiem o wymeldowanie A. I. i jej dzieci wystąpił właściciel lokalu- Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych, który podał, że najemcy wyprowadzili się z lokalu Nr 3 przy ul. Koszalińskiej 76 C do wybudowanego domu mieszkalnego przy ul. [...]w [...]w [...]r. Na potwierdzenie tej okoliczności właściciel lokalu załączył do wniosku o wymeldowanie odpis protokołu zdawczo-odbiorczego lokalu sporządzony w dniu [...]r. Burmistrz ustalił nadto, że przed Sądem Rejonowym w dniu [...]r. zapadł wyrok oddalający powództwo, działającego w imieniu małoletnich dzieci A. i P. I. - W. I. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...]w [...]. Organ I instancji na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że przesłanką wymeldowania nie jest utrata uprawnień do lokalu lecz faktyczne jego opuszczenie, co w przypadku A. I. i jej dzieci faktycznie miało miejsce, natomiast wydanie w tej sytuacji decyzji o wymeldowaniu zapobiegło utrzymaniu fikcyjnej rejestracji meldunkowej. W odwołaniu wniesionym do Wojewody, W. I. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A., A. i P. I. zakwestionował decyzję Burmistrza o wymeldowaniu żony i dzieci z lokalu przy ul. [...] w [...]. Zarzucał, że organ I instancji nie wziął pod uwagę toczącego się postępowania sądowego, które rozstrzygnie w przedmiocie tytułu prawnego do spornego lokalu. Podniósł również, że jego rodzina nie opuściła dobrowolnie lokalu przy ul. [...]lecz pod wpływem groźby eksmisji, co wpłynęłoby niekorzystnie na ich wizerunek oraz naraziło na koszty. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy potwierdził się fakt nie zamieszkiwania A. I. oraz jej dzieci P. i A. w lokalu przy ul. [...]w [...]od [...]r. Wojewoda podniósł nadto, że wydanie decyzji o wymeldowaniu poprzedziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne, w tym postępowanie dowodowe na okoliczność opuszczenia przez odwołującą się spornego lokalu. Opuszczenie lokalu przy ul. [...]w [...]potwierdzili przesłuchani na tę okoliczność świadkowie, a Wojewoda uznał ten dowód za wiarygodny. Odnosząc ustalony stan faktyczny do obowiązującego stanu prawnego organ wskazał, że spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegająca na opuszczeniu lokalu, co uzasadnia decyzję o wymeldowaniu. Ustosunkowując się do odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie toczące się w sądzie powszechnym o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu spornego lokalu nie ma żadnego znaczenia w sprawie o wymeldowanie. A. I. zaskarżyła powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi zawarła argumenty podobne jak w odwołaniu. Zarzuciła nadto, że nie była informowana o przesłuchaniu świadków w ich sprawie, tymczasem organ odwoławczy na ten dowód się powołuje. Nadto skarżąca podniosła, że Wojewoda pominął jej wyjaśnienia dotyczące opuszczenia lokalu i nie wziął pod uwagę faktu opuszczenia lokalu przez jej rodzinę pod przymusem. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik - adwokat J. C. w piśmie z dnia [...]r. nie zgodził się z twierdzeniem organu II instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, aby na jego podstawie stwierdzić, że wystąpiły podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej oraz małoletnich dzieci z pobytu stałego. Nadto pełnomocnik skarżącej powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Rz 2093/2000, zgodnie, z którym "Opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 musi mieć charakter trwały. Winno ono być następstwem zamiaru osoby opuszczającej, przy czym zamiar ów należy pojmować nie wyłącznie jako wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności". W sprawie dotyczącej skarżącej i jej dzieci organy obu instancji wykazały jedynie opuszczenie przez nią lokalu. Nie wykazały natomiast, że opuszczenie to miało charakter trwały. Poza tym opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania nie nastąpiło dobrowolnie lecz pod groźbą eksmisji przy użyciu przemocy. Pełnomocnik skarżącej wniósł o jej przesłuchanie celem wyjaśnienia wskazanych w jego piśmie okoliczności. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem. Oznacza to między innymi, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada, czy decyzja ta jest zgodna z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz czy w toku postępowania nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy procedury administracyjnej. W przypadku ustalenia, że decyzja obarczona jest istotnymi wadami prawnymi sąd- w zależności od ustalonego rodzaju i stopnia naruszenia decyzję taką uchyla lub stwierdza jej nieważność. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zmianami), warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest faktyczne opuszczenie lokalu przez tę osobę, bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Jak trafnie podniósł organ I instancji, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K.20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716) stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zmieniła się regulacja prawna objęta przepisem art. 15 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji, w aktualnym stanie prawnym, organ administracji nie bada uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu. W obecnym stanie prawnym, na co słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji, czynności polegające na zameldowaniu lub wymeldowaniu służą rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a rzeczywistym stanem faktycznym. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio posiadała centrum życiowe oraz, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem jej woli, czyli że opuściła lokal dobrowolnie. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organy orzekające w postępowaniu administracyjnym uznały zgodnie, że opuszczenie lokalu przy ul. [...]w [...]przez A. I. oraz jej dzieci A. i P. nastąpiło w okolicznościach dających podstawę do wymeldowania. Sporny lokal, co wynika z akt administracyjnych sprawy, stanowi własność Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych i to właściciel lokalu zainicjował postępowanie zmierzające do wymeldowania skarżącej i jej dzieci z tego lokalu, przedkładając dowody na okoliczność faktycznego opuszczenia przez te osoby lokalu, w tym protokół zdawczo- odbiorczy z dnia [...]r. W wyjaśnieniach złożonych w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...]r., mąż skarżącej potwierdził, że opuszczenie lokalu przez jego rodzinę nastąpiło na skutek obaw przed eksmisją do której zobowiązywał wyrok sądu. Przyznał również, że centrum życiowej rodziny znajduje się w budynku przy ul. [...]. Fakt opuszczenia lokalu przez rodzinę I. potwierdzili również przesłuchani na rozprawie administracyjnej świadkowie Z. C. i E. N. Wbrew twierdzeniom skargi, w obecnym stanie prawnym bez znaczenia jest zawisły w sądzie powszechnym spór o stwierdzenie wstąpienia w stosunek najmu jej dzieci. Czynione starania o uzyskanie przez członków rodziny skarżącej tytułu prawnego do lokalu stanowią odrębne zagadnienie. W tej sprawie istotna jest okoliczność, potwierdzona w postępowaniu administracyjnym, opuszczenia faktycznego przez skarżącą lokalu przy ul. [...]oraz przeniesienie centrum życiowego do budynku przy ul. [...]. Podkreślić przy tym należy, że wbrew przekonaniom skarżącej o ścisłym związaniu tytułu do lokalu z obowiązkiem meldunkowym, zameldowanie jak i wymeldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu osoby w lokalu lub ustanie tego pobytu. Porządkowy charakter przepisów regulujących to zagadnienie ma na celu uzyskanie zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym. Skoro skarżąca i jej rodzina nie mieszkają w spornym lokalu, to prawidłowo orzeczono o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącej- adw. J. C. należy wskazać, że są one nietrafne. Wbrew twierdzeniom tam zawartych, organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący wykazały, że istnieją przesłanki do wymeldowania skarżącej. Sąd nie mógł uwzględnić wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej o przesłuchanie A. I. na okoliczność opuszczenia lokalu, który zajmowała wraz z rodziną, albowiem, zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzania dowodu z przesłuchania stron lub świadków powołane wyżej przepisy procesowe nie przewidują. Podkreślenia również wymaga, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącej i jej rodziny z lokalu byłaby aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co stanowiłoby wystarczającą podstawę do wymeldowania. Z tych względów nie do przyjęcia jest argument, że opuszczenie lokalu w celu zapobieżenia egzekucji wyroku eksmisyjnego, stanowi o braku dobrowolności takiego działania i jest przesłanką do uznania, że wydanie decyzji o wymeldowaniu w takiej sytuacji jest z punktu widzenia przepisów prawa materialnego wadliwe. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.