II SA/Sz 653/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [..] r. Nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [..] z dnia [..] r. Nr [..] , odmawiającą przyznania W. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną A.B.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że W. P. w dniu [..] r. wystąpił do OPS w Ch. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad teściową wnioskodawcy - A. B.. Organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia ze względu na to, że nie spełnia on przesłanek określonych w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji W.P. podniósł, że teściowa mieszka z jego rodziną, albowiem ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Żona odwołującego się pracuje i opiekuje się matką po pracy oraz w dni wolne od pracy. W.P. zajmuje się teściową zarówno ze względu na jej zły stan zdrowia oraz to, że nie może znaleźć pracy ze względu na trudną sytuację na rynku pracy związaną z kryzysem. Odwołujący się podał, że mają z żoną na utrzymaniu troje dzieci, ich sytuacja materialna jest trudna. a nadto ponoszą dodatkowe koszty związane z kształceniem jednego z synów poza miejscem zamieszkania. W ocenie W. P. obowiązek alimentacyjny nie powinien przesądzać o otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego i nie powinien być łączony ze sprawowaniem opieki nad chorą, albowiem problem dotyka całej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę w pierwszej kolejności przytoczyło treść przepisów regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Kolegium stwierdziło następnie, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać przesłanki określone w art. 17 ust. 1a powołanej ustawy, a nadto nie spełniać żadnej z przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5. Za niesporne organ uznał, że A. B. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej i długotrwałej opieki, albowiem okoliczność ta wynika wprost z orzeczenia wydanego w dniu [...] r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z treści orzeczenia wynika, że A. B. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy uznał, ze W.P. jest wobec A. B. osobą powinowatą i nie ciąży na nim względem teściowej obowiązek alimentacyjny. W konsekwencji W.P. nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje. Kolegium wskazało nadto, że przepisy dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a wydane na ich podstawie decyzje – charakter decyzji związanych. Oznacza to, że organy mogą przyznać świadczenie tylko w warunkach spełniania przesłanek ustawowych, natomiast nie mogą brać pod uwagę szczególnych okoliczności, dotyczących sytuacji życiowej i finansowej rodziny wnioskodawcy. W.P. wywiódł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podał, że jest świadomy tego, że z teściową nie łączy go pokrewieństwo, jednakże kiedy zachorowała zrezygnował z pracy zagranicą, bowiem żona nie byłą w stanie zająć się swoją mamą. W.P. wskazał również, że po powrocie do kraju nie mógł znaleźć pracy i z tego powodu on zajmuje się chorą teściową, natomiast żona pracuje. Skarżący wniósł również o rozważenie sytuacji pod kątem dobra osoby niepełnosprawnej, a nie stopnia pokrewieństwa, albowiem taka była – w jego przekonaniu - intencja ustawodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze.w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw (np. z zakresu świadczeń rodzinnych). Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1). Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. (ust. 1a). Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym regulowanym przepisami Działu III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej K.r.., zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Stosownie do przepisu art. 128 K. r. o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 § 1 zd. pierwsze i § 2 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd. oraz linię zstępną, do której należą dzieci, wnuki, prawnuki itd. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy W.P. jest zięciem A. B., a zatem nie należy do kręgu osób, na których na zasadzie art. 128 K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż nie jest jej krewnym w linii prostej. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, stosunek łączący skarżącego z jego teściową jest natomiast stosunkiem powinowactwa. Zgodnie bowiem z art. 618 § 1 K.r.o., z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Powstały stosunek powinowactwa oznacza wprawdzie przynależność do rodziny poprzez współmałżonka, ale brak jest powiązań z daną osobą więzami krwi. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 i ust.1a ustawy. W konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania dochodzonego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad teściową. Jak wywiedziono już wyżej, istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną, warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Dodać również należy, że art. 17 ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany przez art. 13 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U.09.219.1706), wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. W przepisie tym ustawodawca doprecyzował krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ust. 1a świadczenie to przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych, albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Ostatnia nowelizacja przepisów ustawy, odnosząca się do świadczenia pielęgnacyjnego utrzymała zatem zasadę, że do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Powinowatym ustawodawca prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. W tej sytuacji uznać należało, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy[..] , są zgodne z obowiązującym prawem. Posiadanie przez teściową skarżącego wymaganego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak i brak możliwości sprawowania opieki przez najbliższą krewną nie mogły, w świetle obowiązujących przepisów prawa, skutkować przyznaniem skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Słusznie zauważyło Kolegium, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek wynikających z przepisów prawa (art. 17 ust. 1 i ust. 1a). Argumenty podnoszone przez skarżącego, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej jego rodziny (brak zatrudnienia, trudna sytuacja finansowa, trudności związane ze sprawowaniem opieki nad osobą obłożnie chorą), nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, albowiem dotyczyły one sfery pozaprawnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzekł jak w sentencji.