II SA/Sz 654/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego A. K. kwotę [...] zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 3, art. 5, art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] r. odmówił przyznania W.B. zasiłku rodzinnego, jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] dodatku na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości w której znajduje się siedziba szkoły na rok szkolny [...] oraz na rok szkolny [...], dla A.B. W uzasadnieniu decyzji, Wójt wskazał, że dochód rodziny w roku [...] w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i tym samym przekroczył kwotę kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych o [...] zł na osobę. W odwołaniu od powyższej decyzji W.B. zarzucił, że organ nie rozważył wszystkich okoliczności w sprawie, gdyż zeznanie podatkowe żony za rok [...] obejmowało kwotę zaległego od [...] r. świadczenia rentowego. Wskazał, iż w normalnej sytuacji dochód jego rodziny spełnia kryteria dochodowe i nigdy ich nie przekroczył. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie przekracza kwoty 539 zł, natomiast w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności kwota ta wynosi 623 zł. Dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy w 2011 r. wyniósł [...] zł na który składa się dochód W.B. oraz dochód żony. Rodzina składa się z 4 osób, zatem [...] zł : 4 = [...] zł na osobę. Kolegium wyjaśniło, że uzyskane wyrównanie z tytułu przyznanych świadczeń rentowych, prawidłowo organ wziął pod uwagę w roku, w którym to wyrównanie zostało wypłacone tj. w 2011 r. Uznając powyższą decyzję za krzywdzącą, W.B. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 71 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd uwzględnił skargę z przyczyn w niej niepodniesionych, a które to przyczyny miał obowiązek uwzględnić z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi bowiem, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą skarżącemu przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatkiem na pokrycie dojazdów do szkoły dziecka. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłaty tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. u z 2013 r. poz.1456), powoływanej dalej jako "ustawa". Świadczeniami rodzinnymi, zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy są min.: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy. Zasiłek rodzinny, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł (w brzmieniu na dzień wydania decyzji). Dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy przysługują stronie, która spełnia przesłanki uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatkowo przesłanki określone dla konkretnego dodatku do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei w myśl art. 3 pkt 2 a tej ustawy, "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4 b. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 13 marca 2013 r. wnosząc o przyznanie zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 oraz dodatku na pokrycie dojazdów do szkoły w roku szkolnym 2012/2013 i 2013/2014. W tej sytuacji rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2012/2013 był rok 2011, a rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2013/2014 był rok 2012. Ustalając uprawnienia W.B. do wnioskowanych świadczeń organy ograniczyły się jednak do sprawdzenia dochodu rodziny za rok 2011, podczas gdy dochód za ten rok mógł mieć znaczenie tylko dla okresu zasiłkowego 2012/2013. Rozstrzygające znaczenie dla możliwości przyznania stronie zasiłku rodzinnego oraz dodatków na okres 2013/2014 miał dochód uzyskany przez rodzinę skarżącego w 2012 r., czego organy orzekające obu instancji nie wzięły pod uwagę. Zauważyć również trzeba, że w odwołaniu W.B. podaje, iż w normalnej sytuacji dochód jego rodziny spełnia kryteria dochodowe i nigdy ich nie przekroczył. Wynikałoby z powyższego, że wnioskodawca omawiany zasiłek już otrzymywał. W tej sytuacji należałoby zbadać, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na którym jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Wskazana okoliczność wymaga weryfikacji przez organ orzekający, gdyż z akt sprawy nie wynika, czy w latach poprzednich wnioskodawca pobierał zasiłek rodzinny na dziecko, czy też nie. Odnosząc się do głównego zarzutu skargi, dotyczącego zasadności wliczenia przez organ do dochodu rodziny, wypłaconych żonie skarżącego w 2011 r. zaległych świadczeń w postaci wyrównania renty należnych za lata poprzednie, wskazać należy, że jest on bezzasadny. Wypłata wyrównania renty została bowiem zrealizowana w okresie, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Wypłacone świadczenie rentowe należało się wprawdzie za lata poprzednie, aczkolwiek faktyczna jej wypłata nastąpiła w 2011 r., co stanowiło uzyskanie w tym roku dochodu, stosownie do treści art. 3 pkt 24 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji dokona ustaleń co do kwestii, czy wnioskodawcy przysługiwało prawo do zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym (liczonym od 1 września 2011 r. do 31 października 2012 r.) oraz w pełni rozpatrzy wniosek skarżącego o zasiłek rodzinny na okres 2013/1014 i ustali dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym wskazany okres zasiłkowy tj. w roku 2012 . Brak ustaleń we wskazanym zakresie jest jednoznaczny z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zobowiązującym organy administracji do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 K.p.a., w konsekwencji z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Uchybienie wskazanych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie wyjaśniono należycie wszelkich okoliczności sprawy niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia, co miało przełożenie na równoczesne naruszenie przepisów prawa materialnego. Z uwagi na powyższe, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c), w związku z art. 135 P.p.s.a. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a.