II SA/Sz 656/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...]. T. N., pismem z dnia 24 lutego 2008 r., wniosła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o wyrównanie zasiłku stałego za okres od 1 lipca do 30 listopada 2002 r. Wskazane świadczenie przyznane zostało wnioskodawczyni decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem R. poczynając od dnia 14 grudnia 2002 r. do chwili ustania potrzeby. Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz zarządzenia Wójta Gminy w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych z zakresu pomocy społecznej, odmówił T. N. przyznania pomocy społecznej w postaci wypłaty zasiłku stałego dla osoby opiekującej się dzieckiem wymagającym stałej opieki i pielęgnacji. W uzasadnieniu wskazano, że aktualnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje żądanego świadczenia. Zasiłki stałe dla osoby opiekującej się dzieckiem, które wymaga stałej opieki i pielęgnacji, z dniem 1 maja 2004 r. są świadczeniami wpisanymi w ustawę o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, opiekunem prawnym R. N. jest obecnie córka wnioskodawczyni – A. T. N., pismem z dnia 18 maja 2008 r., złożyła odwołanie na powyższą decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołująca się, odbywająca aktualnie karę pozbawienia wolności, podniosła w nim, że nie domaga się wypłaty zasiłku stałego wraz z odsetkami za okres jej pobytu w zakładzie karnym, lecz za okres, kiedy sprawowała opiekę nad synem R., tj. za okres od 1 lipca do 30 listopada 2002 r. Strona wskazała dodatkowo, że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna R. złożyła wcześniej, jednak "na komisję trzeba czekać dosyć długo", a ponadto nie pamięta, czy dostawała na syna zasiłek pielęgnacyjny, a jeżeli nie, to wnosi również o jego wyrównanie za ten sam okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) uchyliło decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i umorzyło postępowanie w sprawie. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie regulują kwestii przyznania zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki i pielęgnacji, stąd brak jest podstaw do wydania w sprawie decyzji odmownej, w szczególności, gdy podanie wniosła osoba nie mająca statusu strony w postępowaniu administracyjnym, bowiem odwołująca się nie jest obecnie opiekunem prawnym syna R. Ponadto, w ocenie Kolegium, decyzja z dnia [...], którą odmówiono stronie przyznania przedmiotowego zasiłku była prawidłowa z uwagi na brak orzeczenia o niepełnosprawności syna. Stosowne orzeczenie zostało wydane w dniu [...], w związku z czym organ przyznał zasiłek stały decyzją z dnia [...] na okres od 14 grudnia 2002 r. Przepisy zaś, na które powołuje się strona, obowiązują od 2004 r. W skardze na powołaną wyżej decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. N. ponownie wniosła o wypłatę jej zasiłku stałego i pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca do 30 listopada 2002 r. z tytułu opieki nad synem R. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. W świetle powyższego, orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści wniosku T. N. z dnia 24 lutego 2008 r., jak również z treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, skarżąca zabiegała o "wyrównanie zaległych świadczeń", tj. wypłatę zasiłku stałego za okres od 1 lipca do 30 listopada 2002 r. przyznanego jej od dnia 14 grudnia 2002 r. decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem R. Tak określony zakres żądania bez wątpienia uzasadnia postawienie tezy, że skarżąca domagała się wzruszenia wyżej wymienionej ostatecznej decyzji z dnia [...] (nie wskazując jednakże w jakim trybie miałoby to nastąpić), co jednak nie znalazło należytego odzwierciedlenia w treści przeprowadzonego z nią wywiadu środowiskowego, a następnie w treści obu wydanych w sprawie decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej, w sytuacjach, w których treść żądania wnioskodawcy zawartego w jego piśmie inicjującym konkretne postępowanie budzi uzasadnione wątpliwości organu, zasadnym jest wezwanie strony do sprecyzowania jej żądania. W rozpatrywanej sprawie, zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji, zobowiązane były zatem do podjęcia wszelkich działań umożliwiających jednoznaczną identyfikację i tym samym kwalifikację żądania strony, istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w kontekście zastosowania trybów nadzwyczajnych, czego jednak nie uczyniły. W analizowanym zakresie, poza sporem jest bowiem, że organ administracji związany jest żądaniem strony i nie może zmieniać jego treści (nadawać mu innego znaczenia) w sposób niekorespondujący z wolą samego zainteresowanego. Tym samym wbrew wyraźnemu żądaniu, którym jest związany, nie może poprzez odmienną ocenę treści pisma, niezgodną z jego rzeczywistym znaczeniem, orzekać o innym przedmiocie postępowania. Skoro zaś podanie, tak jak w sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, nie precyzowało żądania, co uzasadniało przecież istnienie wątpliwości, co do jego rzeczywistej treści, organ administracji pierwszej instancji, a w razie jego zaniechania organ administracji drugiej instancji na etapie postępowania odwoławczego, zobowiązany był wezwać stronę do dokładnego określenia żądania zawartego w podaniu. Zaniechanie uczynienia zadość temu obowiązkowi, skutkowało tym, że w istocie rzeczy żaden spośród organów administracji publicznej orzekających w niniejszej sprawie, nie odniósł się do żądania zawartego w podaniu. Tym samym, w ocenie Sądu, należy stwierdzić, że w toku prowadzonego w niniejszej sprawie z wniosku T. N. postępowania administracyjnego, doszło do naruszenia przepisu art. 64 § 2 k.p.a. poprzez niezobligowanie strony do dokładnego określenia żądania zawartego w podaniu, jak również przepisu 104 § 2 k.p.a. - nie rozstrzygnięto bowiem sprawy, co do jej istoty - a także przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - określającego obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej, zwłaszcza zaś, takie jak jej uzasadnienie faktyczne i prawne. W rezultacie, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organami pierwszej i drugiej instancji, wbrew dyrektywie wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. nie podjęto niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym nie załatwiono sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponownie procedując w niniejszej sprawie organy administracji uwzględnią wskazane wyżej oceny oraz wytyczne dotyczące dalszego postępowania, w szczególności w kontekście dbałości o przestrzeganie standardów postępowania określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, prawidłowego ustalenia żądania zawartego w podaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, występując - w razie jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie - o jego sprecyzowanie i w zależności od poczynionych w sprawie ustaleń, czyniących zadość zasadzie wyrażonej na gruncie przepisu art. 7 kpa, rozstrzygną sprawę w sposób, który co do formy prawidłowo uwzględniać będzie wszystkie obligatoryjne elementy decyzji wskazane w przepisie art. 107 k.p.a. Wobec powyższego, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji.