II SA/Sz 656/10

referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 6 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Współnoty Mieszkaniowej na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji wymierzające Wspólnocie Mieszkaniowej karę w kwocie [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania [...] lokali mieszkalnych i [...] lokali użytkowych w zespole mieszkalnym z usługami i garażem zbiorczym, wybudowanym w [...]. Strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Wspólnoty podniósł, że sytuacja finansowa strony skarżącej jest bardzo trudna i uniemożliwia uiszczenie tak wysokiego wpisu od skargi. Oświadczył, że Wspólnota w [...] r. wykonała gruntowny remont elewacji wraz z jej dociepleniem za kwotę [...]zł, na co zaciągnęła kredyt bankowy w kwocie [...] zł na [...] lat. W związku z koniecznością wykonania robót dodatkowych jest winna ponadto wykonawcy [...]zł. Pełnomocnik wskazał, że trudna sytuacja finansowa wspólnoty wynika też z tego, że właściciele poszczególnych lokali nie wykonują na bieżąco swoich zobowiązań wobec Wspólnoty i mimo postępowań sądowych i egzekucyjnych ich zadłużenie z tego tytułu wynosi [...] zł. Pełnomocnik zaznaczył, że znajdujące się na rachunkach bankowych Wspólnoty środki finansowe są przeznaczone na bieżące wydatki Wspólnoty tj. na dostawę mediów do poszczególnych lokali, na remonty, zarządzanie, oraz spłatę zadłużenia, a obciążenie Wspólnoty kosztami wpisu spowoduje utratę jej płynności finansowej, co oznacza brak wody, gazu, czy energii elektrycznej w lokalach mieszkalnych w których mieszkają m. in. małe dzieci i osoby starsze. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik Wspólnoty dołączył sprawozdanie finansowe Wspólnoty za pierwsze półrocze [...] r. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, przesłanką przyznania prawa pomocy jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej w zakresie częściowym jest sytuacja, w której jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, koszty sądowe wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis stosunkowy od skargi na decyzję wymierzającą Wspólnocie Mieszkaniowej karę w kwocie [...]zł z tytułu nielegalnego użytkowania [...] lokali mieszkalnych i [...] lokali użytkowych. Ze złożonego wniosku wynika, że Wspólnota posiada na rachunkach bankowych kwotę [...]zł przeznaczoną na bieżące wydatki, spłaca kredyt bankowy i posiada zobowiązania wobec usługodawców, ponadto właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych są winni Wspólnocie kwotę [...]zł. Z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jaką jest Wspólnota Mieszkaniowa, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W niniejszej sprawie Wspólnota nie wykazała, że mimo podjęcia wszelkich dostępnych w danych okolicznościach środków, znajduje się w sytuacju uniemożliwiającej na uiszczenie kosztów sądowych. Przede wszystkim, ze sprawozdania finansowego Wspólnoty wynika, że posiada ona środki finansowe na lokacie bankowej w kwocie [...]zł, w pełni wystarczające na uiszczenie wpisu. Oprócz tego uzyskaniu dodatkowych środków mogłoby służyć m.in. podjęcie uchwały przez właścicieli lokali tworzących Wspólnotę w przedmiocie wygospodarowania dodatkowych funduszy na utrzymanie nieruchomości wspólnej w części nie znajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach z nieruchomości. Natomiast okoliczność, że właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych i użytkowych nie regulują w terminie swoich zobowiązań wobec Wspólnoty, w żadnym razie nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy ze środków publicznych. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Skoro członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej, będący właścicielami stosunkowo dużych lokali mieszkalnych, a także lokali użytkowych przynoszących przecież dochody, nie partycypują w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnej w wysokości przez niech samych uchwalonej, to nie mogą skutecznie żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru postępowania sądowego przez Wspólnotę Mieszkaniową zainicjowanego. Ponadto, gdyby argumenty podniesione w skardze okazały się uzasadnione i skarga zostałaby uwzględniona przez Sąd, Wspólnocie Mieszkaniowej będzie przysługiwał zwrot poniesionych kosztów postępowania w całości od organu administracji publicznej który wydał zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, 254 § 1 i art. 258 § 1 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.