II SA/Sz 657/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] obie w części odmawiającej przyznania pomocy w zakresie dofinansowania do opłat czynszowych, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego B. D. kwotę [...] zł zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem pomocy prawej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], Kierownik Sekcji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], w oparciu o art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) oraz §1 pkt 1 Iit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), po rozpoznaniu wniosku B.U., orzekł o: 1) przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego przeznaczonego na: a) dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higieny osobistej w [...] r., w wysokości [...]zł, b) dofinansowanie do zakupu obuwia w [...] r., w wysokości [...] zł, c) dofinansowanie do opłat TV kablowej w [...] r., w wysokości po [...]zł, 2) odmowie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie do czynszu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B.U. jest osobą samotnie gospodarującą (zamieszkuje wspólnie z matką G.U.), której dochód wynosi [...] zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Organ wyjaśnił, że przyznając pomoc uwzględnił stanu zdrowia B.U. oraz jego samopoczucie i stan psychiki, dla dobra którego postanowił dofinansować także opłaty za TV kablową, stanowiącą ważny kontakt ze światem zewnętrznym, mogący zapobiec ewentualnemu wykluczeniu społecznego. Wyjaśniając przyczynę odmowy pomocy na dopłatę do czynszu organ stwierdził, że w pierwszej kolejności zainteresowany winien złożyć wniosek o dodatek mieszkaniowy, odpowiadający zajmowanej powierzchni mieszkalnej, a dopiero później wnioskować o wsparcie ze strony pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił dane dotyczące ogólnej liczby osób korzystających z pomocy w formie zasiłków celowych i stałych oraz posiadanych na ten cel środków w budżecie Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]. B.U. złożył od tej decyzji odwołanie wskazując, że wydana decyzja narusza porządek prawny, albowiem pozbawia go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w sytuacji, gdy z uwagi na zły stan zdrowia nie ma możliwości zarobkowania. B.U. stwierdził, że dodatek mieszkaniowy przysługuje tylko osobie, która ma tytuł prawny do lokalu, a w dniu [...] r. ZGM odmówił mu wynajęcia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z tego też względu odmowa przyznania zasiłku celowego na opłaty czynszowe z podanej przez organ przyczyny jest nieuzasadniona. Odwołujący się zarzucił ponadto Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w [...], że nie aktualizuje na bieżąco sytuacji osób znajdujących się w trudnych warunkach zdrowotnych, którym pomoc powinna być udzielana w całości a nie częściowo. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 Iit. a) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, decyzją z dnia[...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i przedstawiło stan faktyczny sprawy, który okazał się tożsamy z tym, który ustalił organ pierwszej instancji. W oparciu o te ustalenia, mając na uwadze wysokość ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, Kolegium stwierdziło, że sytuacja finansowa B.U. uprawnia go do przyznania pomocy na zasadach ogólnych. Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż osobom w trudnej sytuacji zdrowotnej organy pomocy społecznej winny zaspokajać zgłaszane potrzeby w całości Kolegium wyjaśniło, iż żaden przepis ustawy nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości. W tej sytuacji wyznacznikami do jej ustalenia są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Ponadto, przyznanie zasiłku celowego jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu, a zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego. Analiza uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji doprowadziła Kolegium do uznania, że wnikliwie została rozważona zasadność udzielenia B.U. pomocy w postaci zasiłku celowego w takiej a nie innej wysokości, wzięto pod uwagę stan zdrowia strony, a także kondycję psychiczną B.U., dla którego kontakt ze światem zapewnia jedynie telewizja. Z tego powodu przyznano stronie dofinansowanie kosztów opłat za telewizję kablową. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że dopiero wyczerpanie przez stronę przysługujących jej środków może stanowić podstawę do rozważenia objęcia osoby potrzebującej pomocą gminy. W tym celu B.U. winien podjąć działania do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, nie musi być on najemcą zajmowanego lokalu, by złożyć stosowny wniosek. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. B.U. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W treści skargi jak i skierowanych do Sądu pismach procesowych z dnia [...]. przestawił szereg wydatków jakie jest zmuszony ponosić w związku ze swoim stanem zdrowia. Do skargi dołączył m.in.: kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], którą przyznana została mu pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat za czyn w [...]. w wysokości [...] zł, oraz zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r. o zaplanowanych do wypłaty zasiłków dla B.U., w okresie od [...] r., które nie zostały wypłacone z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze. Ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy pełnomocnik, w osobie radcy prawnego B.D., w piśmie procesowym z dnia [...] r., popierając skargę B.U. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzuciła: 1) naruszenie art. 39 ust. 1 oraz art. 3 usta. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego a w konsekwencji przyznanie stronie skarżącej zasiłku celowego w wysokości niewystarczającej na zaspokojenie niezbędnych potrzeb strony i umożliwiającej jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, 2) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy przyznania stronie świadczenie zgodnie ze złożonym wnioskiem, 3) naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że dopłata do czynszu nie może być przyznana stronie w formie zasiłku celowego w sytuacji, gdyż strona nie podjęła starań do otrzymania dodatku mieszkaniowego, 4) naruszenie art. 9 K.p.a., poprzez niedoinformowanie strony w toku postępowania administracyjnego, że w ocenie organu winna ona złożyć wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, 5) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się przed wydanie decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia stało się rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy decyzję, mocą której przyznano B.U. zasiłek celowy na: - dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higieny osobistej w[...] r., w wysokości [...]zł, - dofinansowanie do zakupu obuwia w [...]r., w wysokości [...] zł, - dofinansowanie do opłat TV kablowej w [...]r., w wysokości po [...] zł, jednocześnie odmówiono skarżącemu przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie do czynszu. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą". Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z akt sprawy wynika, że B.U. spełnia kryteria umożliwiające uznanie go za osobę uprawnioną do świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że B.U. zamieszkuje wraz z matką Panią G.U., przyjmując zarazem, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje z uwagi na niepełnosprawność, legitymuje się orzeczeniem z dnia [...]. o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalonym do dnia [...] Skarżący utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku stałego oraz dochodu z posiadanych gruntów rolnych. Łączna wysokość dochodu strony wynosi [...] zł, więc nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przechodząc w pierwszej kolejności do analizy powodu z którego odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat czynszowych należy przyznać rację wywodom pełnomocnika skarżącego, iż przyznanie pomocy na ten cel mieści się w kategoriach niezbędnej potrzeby życiowej. Jednakże argumentem odmowy udzielenia B.U. wsparcia w tym zakresie było to, iż nie wyczerpał on własnych możliwości poprzez zwrócenie się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, którego uzyskanie w części zaspokoiłoby oczekiwania skarżącego. Oceniając w tym zakresie przedstawioną przez organy obu instancji przesłankę, z powodu której odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych Sąd stwierdził, że takie stanowisko zostało zajęte co najmniej przedwcześnie. Pomimo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazujących komu przysługuje prawa do dodatku mieszkaniowego, nie rozważyło, nawet wstępnie, czy skarżący spełnia któreś z kryteriów podmiotowych. Tymczasem w odwołaniu B.U. powołał się na stanowisko Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...], który odmówił mu wynajęcia części zajmowanego lokalu mieszkalnego. Dodatkowo skarżący powołał się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...], w której miano stwierdzić, że dodatek mieszkaniowy przysługuje tylko osobie, które ma tytułu prawny do lokalu przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stawiając skarżącemu zarzut niewyczerpania własnych możliwości w uzyskaniu środków na pokrycie opłat czynszowych, w żaden sposób nie ustaliło, że skarżący, nawet teoretycznie ma prawo do zwrócenia się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby spełniał on którekolwiek z kryteriów podmiotowych określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Organ nie odniósł się w tym zakresie także do własnej decyzji z dnia [...] Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.