II SA/Sz 66/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego W. W. kwotę [...] ([...]) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], na podstawie przepisów art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 oraz art. 74 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2015 poz. 149) zwaną dalej ustawą oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., Starosta Powiatu orzekł o utracie przez skarżącą W. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca mimo, iż w dniu [...] r. składając dokumenty do rejestracji, zapoznała się z oświadczeniem bezrobotnego w karcie rejestracyjnej i informacją dla osób rejestrujących się m.in. o obowiązku zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnego, (potwierdzając powyższe własnoręcznym podpisem), po przyznaniu jej statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] świadczyła pracę w dniu [...] r. na podstawie umowy zlecenia, nie informując o tym fakcie P U P . Organ I instancji podniósł, iż skarżąca również w piśmie z dnia [...] r. złożyła oświadczenie, w którym potwierdziła, iż w dniu [...] r. podjęła pracę zarobkową, w związku z powyższym w świetle przepisów ustawy należało W.K. pozbawić statusu bezrobotnego z dniem podjęcia pracy, tj. z dniem [..]. W odwołaniu od powyższej decyzji W.K. wskazała, iż niedopełnienie przez nią obowiązku informacyjnego wobec urzędu pracy wynikało z braku wiedzy o takim obowiązku, stąd też nie było celowe. Ponowna rejestracja jako osoby bezrobotnej nie mogła się odbyć w dniu [...] r. ze względów technicznych leżących po stronie P U P. Nie doszło z jej strony do świadomego zatajenia informacji, bowiem w porozumieniu z urzędnikiem P U P w dniu [...] r. przedstawiła oświadczenie, w którym potwierdziła podpisanie umowy - zlecenia z dnia [...] r., która dotyczyła zlecenia na kwotę [...] zł brutto za wykład dla Z L P wykonanych w trakcie jednego dnia i od którego odliczono składkę w wysokości [...] zł, a ustalone wynagrodzenie było symboliczne i miało mieć charakter refundacji kosztów podróży. Skarżąca wskazała również, iż wcześniej nie zetknęła się z tego rodzaju umową i nie miała wiedzy, z jakimi konsekwencjami wiąże się podpisanie umowy w takiej formie. Nadto, w jej ocenie pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej od dnia wykonania jednodniowego zlecenia jest karą niewspółmiernie wysoką do popełnionego niedopatrzenia. Odnośnie sytuacji życiowej W.K. wskazała, iż nadal pozostaje bez zatrudnienia, samodzielnie wychowuje dziecko, jest w trudnej sytuacji finansowej, a ponadto w [...] r. w związku ze zdrowotnymi problemami miała wykonywane zabiegi ratujące życie, przebywała w szpitalu, będąc pewna, iż jest osobą ubezpieczoną, co potwierdzała pozytywna weryfikacja jej ubezpieczenia w systemie W – Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców. Decyzją z dnia [...] Wojewoda opierając się o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał na następujące okoliczności. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu [...] r., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w dniu rejestracji złożyła oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia pracy oraz otrzymała "Informacje dla osób rejestrujących się w PUP". W dniu [...]. W.K. stawiła się w P U P i zgłosiła problem dotyczący ubezpieczenia zdrowotnego córki, w związku z czym organ zatrudnienia pozyskał z bazy osób ubezpieczonych ZUS informację dotycząca zbiegu tytułu ubezpieczeń w dniu [...]. W dniu [...] r. skarżąca złożyła oświadczenie, że w dniu [...] r. przeprowadziła wykład, który trwał dwie godziny, nadto wyjaśniła, iż uzyskane wynagrodzenie ledwo pokryło koszty podróży i nadmieniała, iż nie pobiera żadnych środków finansowych z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej. Organ II instancji wyjaśnił, iż przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, iż starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a ten z kolei przepis stanowi, iż osobą bezrobotną jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Powyższe oznacza, iż jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego albo też stanowi przesłankę do utraty tego statusu. Organ II instancji zwrócił uwagę, iż zgodnie z ustawowa definicją innej pracy zarobkowej, może ona być wykonywana na podstawie umów cywilnoprawnych np. umowy zlecenie, o dzieło, przy czym nie chodzi jedynie o rzeczywiste wykonywanie pracy, ale pozostawanie w stosunku prawnym, z którego wynika uzyskiwanie dochodów (niezależnie czy rzeczywiście one były uzyskiwane w danym okresie oraz podleganie ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. Organ II instancji zauważył, iż skarżąca zarówno w piśmie z dnia [...] r. jak i w odwołaniu od zaskarżonej decyzji potwierdziła, że w dniu [...] r. świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, co stanowi w myśl przepisów, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, przesłankę do utraty statusu osoby bezrobotnej. Ponadto, organ Ii instancji wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 74 ustawy bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni PUP o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz zaistnienia innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku, a zgodnie z przepisem art. 75 ust. 6 ustawy bezrobotny jest obowiązany do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. W związku z tym, iż W.K. otrzymała w dniu rejestracji informacje na temat praw i obowiązków osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP, w której w części IV pkt 8 zawarto obowiązek zgłaszania PUP każdego podjętego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jej twierdzenia, iż nie wiedziała o powyższych obowiązkach organ II instancji uznał za niezasadne. We wniesionej na powyższą decyzję skardze W.K. podniosła, iż wbrew uzasadnieniu organu II instancji była przez cały czas gotowa i zdolna do zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin, a 2 – godzinny wykład dla Z L P przy Klubie Garnizonowym w dniu [...] r. miało charakter kurtuazyjny, nie oznaczał podjęcie przez skarżącą pracy. Uzyskane wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto stanowiło według skarżącej symboliczny zwrot kosztów, który pokrył koszty dojazdu. Według skarżącej decyzja organów obu instancji jest dla niej wyjątkowo krzywdząca i wynika z rygorystycznej interpretacji przepisów prawa, iż przeprowadzenie grzecznościowego wykładu zostało uznane za równoznaczne z podjęciem pracy. Dodatkowo podała, iż poszerza swoje kompetencje zawodowe, współpracuje z P U P, terminowo stawia się na wymagane spotkania i udziela wszelkich niezbędnych informacji. Skarżąca obawia się, iż wyrejestrowanie z datą wsteczną, (po upływie 14 miesięcy) może skutkować obciążeniem jej kosztami leczenia i hospitalizacji, której była poddawana na przełomie [...] r., co w jej sytuacji życiowej – jest matką samodzielnie wychowującą dziecko, może skutkować powstaniem długów, których nie będzie w stanie spłacić. W odpowiedzi na skargę organ Ii instancji wniósł o jej oddalenie, przytaczając treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym postanowił umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowić radcę prawnego. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, iż koszty pomocy prawnej nie zostały dotąd zapłacone w jakiejkolwiek części, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. wskutek czego nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez jego zastosowanie oraz art. 65 kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż skarżąca wprawdzie podpisała umowę cywilnoprawna, lecz nie miała ona charakteru zarobkowego, nie była zawarta w celu świadczenia przez skarżącą pracy czy usług, służyła wyłącznie rozliczeniu kosztów przejazdu skarżącej – refundacji poniesionych przez nią kosztów, a samo ogłoszenie wykładu miało na celu podwyższenie kwalifikacji skarżącej. Dalej argumentował, iż podstawowe znaczenie dla oceny stosunku zobowiązaniowego ma zamiar stron i cel umowy, a ten w sytuacji skarżącej nie zmierzał do podjęcia przez nią pracy w związku z czym skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu, jednocześnie zarzucił, iż organy obu instancji nie zbadały charakteru, motywów i przesłanek zawarcia przez skarżącą umowy, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej poparł skargę oraz złożył do akt oświadczenie biblioteki klubu Dywizji, z którego wynika, iż spotkanie zostało zorganizowane w dniu 3 lipca 2014 r. W kontekście złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnik podnosił, iż umowa zlecenia została podpisana [..] r. po przedstawieniu przez skarżącą wysokości wydatków związanych z przygotowaniem się do spotkania. Były to koszty podróży i materiałów dydaktycznych, zatem umowa nie miała charakteru zarobkowego, jej celem nie było osiągnięcie przez skarżącą jakiegokolwiek dochodu. Pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt dokumenty podpisane przez skarżącą przy zawieraniu umowy w tym oświadczenie do umowy zlecenia i o dzieło jednocześnie wskazując, iż umowa została zawarta ustnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, iż odpowiadają one wymogom prawa. Sąd uznał za trafne stanowisko organów orzekających, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwaną dalej ustawą. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których mowa w lit. a - k wskazanego przepisu. W tym miejscu podkreślić trzeba, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. W świetle powyższych regulacji należy stwierdzić, iż osoba, która wykonuje inną pracę zarobkową na podstawie umowy cywilnoprawnej traktowana jest jak osoba zatrudniona, a okoliczność ta wyłącza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W związku z powyższym podjęcie zatrudnienia przez osobę bezrobotną skutkuje tym, iż na podstawie przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy starosta pozbawia zatrudnioną osobę statusu bezrobotnego. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż skarżąca zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu [..] r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w dniu rejestracji złożyła oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia pracy i otrzymała "Informacje dla osób rejestrujących się w PUP", w których części II punkt 2 wskazano, iż status osoby bezrobotnej ma osoba, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług cywilnoprawnych w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a w części IV punkt 8 wytłuszczonym drukiem wskazano, iż bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Otrzymanie "Informacji dla osób rejestrujących się w PUP", a także zobowiązanie się do ich przestrzegania W.K. potwierdziła własnoręcznym pismem w dniu rejestracji, tj. [..] r. Obowiązek bezrobotnego o konieczności zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku został również wskazany w informacji "Prawa i obowiązki osoby kierowanej do pracodawcy", której odebranie skarżąca potwierdziła również w dniu rejestracji. Także z pouczenia otrzymanego w dniu rejestracji przez skarżącą wynika, iż W.K. była zobowiązana, jako bezrobotna bez prawa do zasiłku do złożenia pisemnego oświadczenia o dochodach oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień zasiłkowych przez bezrobotnych w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. Okolicznością bezsporną jest również, iż dniu 7 sierpnia 2014 r. skarżąca zawarła umowę zlecenia mającą na celu poprowadzenia wykładu, a także, iż skarżąca za wykonaną pracę otrzymała jednorazowe wynagrodzenia w wysokości [...] zł brutto. Powyższe przyznała sama skarżąca. W ocenie Sądu, z powyższych okoliczności jednoznacznie wynika, iż skarżąca na podstawie zawartej umowy wykonywała inna pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy w dniu 7 sierpnia 2014 r., a zatem w dniu jej zawarcia przestała spełniać warunki uprawniające ją do uznania jej za osobę bezrobotną. Natomiast bez znaczenia dla dokonanej wyżej oceny pozostaje, zdaniem Sądu, podnoszona przez skarżącą kwestia nazewnictwa, charakteru zawartej umowy, motywów jej zawarcia – chęć podwyższenia kwalifikacji. Niezależnie bowiem od tego, jak strony nazwałyby zawartą umowę, to z charakteru wykonywanych przez skarżącą czynności, w szczególności samodzielności w prowadzeniu wykładu, jego przygotowaniu jednoznacznie wynika, że skarżąca świadczyła pracę. Dodatkowo podkreślić wypada, iż za pracę tę otrzymała wynagrodzenie, a więc niewątpliwie w dniu zawarcia umowy przestała być "osobą niewykonującą inną pracę zarobkową". Należało zatem uznać, iż organy obu instancji trafnie prawidłowo orzekły o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną. Za chybione, w ocenie Sądu, należało uznać zarzuty skarżącej, że zawarta przez nią umowa cywilnoprawna nie miała charakteru zarobkowego, nie była zawarta w celu świadczenia przez skarżącą pracy czy usług, służyła wyłącznie refundacji poniesionych przez nią kosztów. Z załączonego do pisma skarżącej z dnia 16 grudnia 2015 r. dowodu przelewu (k. 51 akt administracyjnych) wynika, iż wynagrodzenie zostało przez zleceniodawcę przelane na rachunek bankowy skarżącej tytułem zleconej pracy, a nie tytułem refundacji kosztów podróży. Faktu otrzymania wynagrodzenia nie kwestionuje również skarżąca. Należy pamiętać, iż zawierając umowę zlecenia strony mogły postanowić, iż zlecenie będzie nieodpłatne. Fakt przelania środków na rachunek bankowy świadczy o jej odpłatnym charakterze. Poza tym, wbrew twierdzeniu skarżącej nie ma znaczenia dla sprawy, na jaki cel skarżąca miała wydatkować otrzymane wynagrodzenie. Nie zmienia to bowiem faktów, iż została zawarta umowa zlecenia poprowadzenia wykładu i za tę pracę skarżąca otrzymała wynagrodzenie. Wbrew twierdzeniu skarżącej brak jest jakichkolwiek wątpliwości, co do treści i charakteru umowy. Nadto, nie ma również znaczenia, czy otrzymane przez skarżącą wynagrodzenie było symboliczne i w związku z tym należałoby umowę uznać, jako niemającą charakteru zarobkowego. Jest to ocena skarżącej, a taki tok rozumowania doprowadziłby do absurdalnego stwierdzenia, iż umowy zlecenia, w których wynagrodzenia wskazano do kwoty [...] zł z założenia nie mają charakteru odpłatnego. Końcowo stwierdzić należy, że problematyka poruszona w skardze, dotycząca konieczności zwrotu przez skarżącą kosztów leczenia w związku z utratą statusu bezrobotnego, nie może mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę legalności zaskarżonej decyzji, gdyż nie mieści się w granicach sprawy w rozumieniu art. 135 P.p.s.a. Ponadto Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie administracyjne, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.