II SA/Sz 66/20
WyrokWSA w Szczecinie2020-10-22
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Burmistrza odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego, ustalając jednocześnie te uwarunkowania?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Burmistrza odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ organ I instancji nieprawidłowo ocenił raport oddziaływania na środowisko i pominął istotne dowody. Organ odwoławczy, analizując raport i inne dowody, prawidłowo ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia, uznając, że nie spowoduje ono znaczącego negatywnego wpływu na środowisko, pod warunkiem przestrzegania określonych warunków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego. Burmistrz I. odmówił wydania decyzji, wskazując na potencjalne negatywne oddziaływanie na środowisko i komfort mieszkańców, zwłaszcza w kontekście transportu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza i ustaliło środowiskowe uwarunkowania. Stowarzyszenie I. Towarzystwo Przyrodnicze zaskarżyło decyzję SKO do WSA, zarzucając jednostronną ocenę dowodów i brak szczegółowych warunków. WSA uchylił decyzję SKO, wskazując na brak oceny legalności i nieaktualność danych w raporcie. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w niniejszym orzeczeniu oddalił skargę Stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Stowarzyszenia I. Towarzystwo Przyrodnicze.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
W dniu [...] czerwca 2012 r. do Burmistrza I. wpłynął wniosek (z dnia [...] maja 2012 r.) [...] Kopalni Surowców Mineralnych S.A. w S. (dalej przywoływana jako: "Inwestor"), o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I.", zlokalizowanego na części działki nr [...], obręb C., gmina I..
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...] wyraził opinię, że dla planowanego ww. przedsięwzięcia należy wykonać raport oraz ustalił jego zakres. Inwestor w dniu 12 marca 2015 r. złożył raport o oddziaływaniu na środowisko dla planowanej inwestycji.
Burmistrz I. postanowieniem znak: [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nałożył na Inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
W dnia [...] października 2012 r. Stowarzyszenie I. Towarzystwo Przyrodnicze z siedzibą w Ś. (dalej przywoływane jako: "Skarżący") zwróciło się do Burmistrza I. o włączenie Stowarzyszenia na prawach strony do postępowania administracyjnego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. strony Burmistrz I. włączył Skarżącego na prawach strony do udziału w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając działania i warunki jego realizacji.
Z kolei, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. pozytywnie zaopiniował warunki realizacji ww. przedsięwzięcia.
Burmistrz I. decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I.", zlokalizowanego na części działki nr [...], obręb C., gmina I..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podważył opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. S. z dnia 30.04.2015 r. w zakresie wskazującym, że: "realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia nie powinna wpłynąć na pogorszenie życia lub zdrowia ludzi".
W ocenie organu dopuszczenie przez miejscowość I. i inne miejscowości Gminy I. wzmożonego wysokotonażowego transportu samochodowego z całą pewnością będzie miało wpływ na komfort życia mieszkańców, zwłaszcza tych, których posesje są zlokalizowane w ciągu drogi, którą będzie przebiegał transport. Wzmożony hałas wynikający z transportu, drgania, intensywność przejazdów, jak wskazał organ, mogą mieć wpływ nie tylko na samopoczucie, ale również na bezpieczeństwo mieszkańców korzystających z dróg i ciągów pieszych. W ocenie Burmistrza, istnieje duże prawdopodobieństwo występowania zagrożeń w ruchu drogowym, pogorszenia się jakości powietrza, wzrost jego zapylenia, który będzie wynikiem intensywnego wydobycia w niedużej odległości od miasta I..
Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez Inwestora, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 148/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Burmistrza I. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. Burmistrz I. uznał, że całe postępowanie w przedmiotowej sprawie należy powtórzyć.
W piśmie z dnia 25 października 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. wyraził opinię, "że dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I." z projektowanego obszaru górniczego o powierzchni ok. 100 ha (i powierzchni złoża ok. 60 ha) zlokalizowanego na terenie części działki nr [...] w obrębie C., w gminie I. istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenia raportu w zakresie określonym w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.), dalej przywoływana jako: "u.i.o.ś.".
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. Burmistrz wezwał Inwestora do złożenia wyjaśnień w kwestiach niezbędnych dla wydania decyzji:
1) W charakterystyce ogólnej klimatu znajdującej się na stronach 43 - 45 raportu, wskazano, że na opisywanym terenie pokrywa śnieżna zalega od 45 do 50 dni, w części południowo - wschodniej nawet do 55 dni. Obserwacje ostatnich lat nie potwierdzają tych założeń. Podobnie odnosi się to do wielkości opadów deszczu. Twórcy raportu nie podali w przypadku tego rozdziału, z jakiego okresu pochodzą dane. Lektura całości pozwala wnioskować, że dane dotyczące kwestii pogodowych pochodzą z lat 1961 do 2004, co wskazuje na ich nieaktualność. W związku z powyższym zaistniała potrzeba wyjaśnienia, na podstawie jakich danych i pochodzących z jakiego okresu ustalono okres zalegania śniegu oraz wielkość opadów oraz w jakiej relacji pozostają te dane do aktualnej sytuacji klimatycznej i potwierdzonej przez instytucje badawcze suszy hydrologicznej.
2) Raport (strony 51 do 54) zawiera opracowanie dotyczące charakterystyki hydrogeologicznej terenu dla projektowanego przedsięwzięcia. Opracowanie dotyczące tego zakresu opiera się na danych z publikacji Kachnic, Krawiec z roku 2007. Z uwagi na trwającą od około 10 lat suszę hydrologiczną zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy wnioski są aktualne.
3) Wątpliwość budzi informacja podana w raporcie na stronie 215, z której wynika, że "aktualnie trwają zabiegi zmierzające do uregulowania statusu tej drogi (na całym jej przebiegu) jako drogi wojewódzkiej". Pisząc "tej drogi" autorzy opracowania mają na myśli tzw. "drogę poligonową" o nawierzchni asfaltowej, która biegnie wzdłuż granicy gm. I., K. P. i D. P.. W ramach tej przebudowy nie zaplanowano żadnych prac na tzw. "drodze poligonowej", co nie potwierdza informacji związanej z uregulowaniem jej statusu jako drogi wojewódzkiej. Konieczne jest zatem wyjaśnienie jaki jest status wzmiankowanej drogi.
4) Na stronach od 216 do 222 autorzy raportu analizują możliwe drogi wywozu kruszywa. Wariant I, prowadzący przez miejscowość C. w takim założeniu nie jest możliwy. Wariant II mówi o przekierowaniu ruchu na tzw. "drogę poligonową". Wariant ten z racji podnoszonych uwag w pkt 3 również wydaje się być niemożliwy do realizacji. Autorzy raportu nie przewidują innych wariantów wywozu kruszywa, co znaczy, że w tym momencie brak jest koncepcji na wywóz urobku, co z kolei skłania Burmistrza I. do przekonania, że konieczne jest uaktualnienie raportu, po to by wskazać bezpieczną drogę wywozu kruszywa z planowanego terenu górniczego.
W odpowiedzi na wezwanie Inwestor w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. stwierdził, że:
Ad. 1) w aktualnych danych podawanych przez IMGW (stan na dzień 13.12.2016 r.) wynika, iż sytuacja w obrębie I. nie posiada znamion długotrwałej szkodliwej suszy hydrogeologicznej". W dalszej części odpowiedzi - pomimo ciążącej na wnioskodawcy obowiązku należytego sporządzenia Raportu o oddziaływaniu na środowisko dla planowanej inwestycji i wyjaśnienia wątpliwych kwestii - przerzucił na gminę obowiązek przedłożenia danych związanych z suszą hydrogeologiczną na obszarze I., jak i obserwacji pokrywy śnieżnej;
Ad. 2) opracowanie charakterystyki hydrogeologicznej terenu ujętego w Raporcie w żaden sposób nie ma odniesienia do suszy hydrogeologicznej, gdyż jest to kwestia niezwiązana z pracą kopalni. Zakład wydobywczy nie może wziąć na siebie odpowiedzialności za warunki atmosferyczne (i w konsekwencji hydrogeologicznej);
Ad. 3) i 4) kwestia bezpiecznego wywozu kruszywa jest dla projektu I. zagadnieniem kluczowym. Jednak jest to temat związany tylko pośrednio z procedurą oceny oddziaływania na środowisko, jako że transport stanowi odrębne przedsięwzięcie, aczkolwiek funkcjonalnie powiązane z procesem górniczym. Autorzy Raportu nie przewidzieli innych wariantów wywozu kruszywa, gdyż dwa proponowane wydawały się (i wydają nadal) optymalne.
Burmistrz I. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 37, art. 71 ust. 2 pkt. 2, art. 72 ust. 4, art. 75 ust. 1 pkt. 4, art. 77 ust.1, art. 79 ust.1, art. 80, art. 81 ust. 2 u.i.o.ś., a także na podstawie § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71 ze zm.), odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego wyżej przedsięwzięcia.
Organ I instancji przytoczył dotychczasowy stan faktyczny w sprawie i chronologię zdarzeń prawnych. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że mając na uwadze protesty społeczeństwa, jak również wyniki referendum, wziął pod uwagę także następujące aspekty:
1) planowana inwestycja może być szkodliwa dla środowiska poprzez wzmożony hałas, zapylenie, wzmożenie transportu ciężkiego;
2) eksploatacja kruszywa doprowadzi do nieodwracalnych zmian w krajobrazie;
3) istnieje zagrożenie dla zachwiania równowagi w stosunkach wodnych;
4) prace wydobywcze są planowane w godzinach od 6.00 do 22.00, a nawet w godzinach nocnych, co będzie miało negatywny wpływ na komfort życia mieszkańców posiadających posesję przy planowanej inwestycji;
5) za jedno z największych zagrożeń uznaje się brak sprecyzowania tras wywozu urobku. Na tym etapie postępowania Inwestor nie był w stanie wywiązać się z obietnicy zabezpieczenia bezpiecznej drogi wywozu kruszyw omijającej I. i mniejsze miejscowości. Nie zmienia to faktu, że Burmistrz I. postrzega brak bezpiecznej drogi wywozu za największe zagrożenie dla mieszkańców Gminy I.;
6) niedopuszczalna jest możliwość eksploatacji złoża na terenie 133 ha ze względu na nieodwracalny wpływ takiego przedsięwzięcia na krajobraz, środowisko, zapylenie, hałas, uciążliwości związane ze wzrostem transportu ciężkiego;
7) mimo, iż referendum nie jest wiążące, to znakomita większość biorących w nim udział mieszkańców Gminy I. wyraziła swój sprzeciw powstaniu na tym terenie żwirowni.
Ponadto, Burmistrz I. dodał, że realizacja inwestycji stanowiłaby zagrożenie dla planu ochrony I. Parku Krajobrazowego, ustanowionego na mocy Rozporządzenia nr [...] Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2005 r. w sprawie planu ochrony I. Parku Krajobrazowego (Dz. U. Woj. Z. nr [...] poz. [...]).
W związku z zapisami w sprawie planu ochrony I. Parku Krajobrazowego Burmistrz stwierdził, że:
1) eksploatacja kruszyw naturalnych na terenie I. Parku Krajobrazowego spowoduje znaczne pogorszenie stosunków wodnych, zmiany warunków siedliskowych oraz degradację krajobrazu. Aby wykluczyć to zagrożenie Burmistrz I. stoi na stanowisku, aby nie dopuszczać do uruchamiania na terenie I. Parku Krajobrazowego nowych kopalni;
2) nastąpi wzmożenie ciężkiego transportu drogowego, co nie jest do zaakceptowania;
3) rozwój przemysłu ciężkiego będzie skutkował obniżeniem walorów turystycznych i rekreacyjnych I. i okolic.
Ponadto, organ I instancji wskazał, że w związku z tym, że do momentu wydania decyzji Inwestor nie podjął żadnych działań związanych ze wskazaniem bezpiecznych dróg wywozu kruszyw, nie widzi podstaw do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji, nie chcąc narazić mieszkańców na wszelkie uciążliwości związane z tą inwestycją, jak również nie chcąc pomijać w całej procedurze głosu Radnych Rady Miejskiej w I..
Organ wskazał także, iż tak długo, jak Radni Rady Miejskiej w I. nie uchwalą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu nie ma możliwości wydania decyzji środowiskowej. Burmistrz wyjaśnił, że strategia rozwoju Gminy i Miasta I. do 2015 r., przyjęta uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w I. z dnia [...] czerwca 2001 r., określa Gminę I. jako jedną z najbardziej atrakcyjnych turystycznie gmin na Pomorzu Zachodnim. Atutami gminy są jej unikatowe walory przyrodnicze, krajobrazowe oraz nieskażone środowisko. Strategia rozwoju Gminy I. opiera się na rozwoju turystyki.
Od powyższego rozstrzygnięcia Inwestor złożył odwołanie z dnia [...] stycznia 2017 r., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu Spółka powołała się na stanowisko sądów administracyjnych dotyczące przesłanek pozwalających na wydanie decyzji w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W ocenie pełnomocnika Spółki analiza tychże przesłanek nie pozwala na przyjęcie, że którakolwiek z nich uległa ziszczeniu w niniejszej sprawie. Dalej pełnomocnik Spółki szczegółowo odniósł się do poszczególnych kwestii wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 71 ust. 2, art. 80 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3, art. 85 u.i.o.ś., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na: Wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I." zlokalizowanego na części działki nr [...] obręb C., gmina I..
Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wyjaśniło, że postępowanie w sprawie prowadzone jest w oparciu o regulacje zawarte w u.i.o.ś.
Zamierzenie inwestycyjne wnioskodawcy polegające na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I.", zlokalizowanego na części działki nr [...] obręb C., gmina I. zostało zaklasyfikowane jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Stosownie bowiem do § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), za przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko uznano m.in. wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha.
Kolegium zwróciło uwagę, że do organu I instancji wpłynęło pismo Skarżącego z dnia [...] października 2016 r., w którym wskazano na konieczność opracowania przez Inwestora nowego raportu na podstawie aktualnych danych. Raport ten winien - w ocenie Towarzystwa - obejmować zmiany mikroklimatu na terenie Wyżyny I. (susze, zmiana cyrkulacji powietrza, zmiana wiatrów z zachodnich na wschodnie). Nadto, zbadać należy również spadek wód powierzchniowych, jezior i strumieni, wysychanie licznych bagien i oczek wodnych, a także zbadać poziom wód gruntowych. Koniecznym - zdaniem Towarzystwa - jest również uwidocznienie dużego nasilenia ruchu drogowego.
W oparciu o treść przedłożonego przez Inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko organ odwoławczy wskazał, że eksploatacja odbywać się będzie typowymi metodami stosowanymi powszechnie w górnictwie odkrywkowym, zarówno w odniesieniu do złoża suchego jak i zawodnionego. Źródłem hałasu podczas eksploatacji złoża będą maszyny i środki transportu pracujące w kopalni. Z uwagi jednak na znaczną odległość od zabudowy mieszkaniowej emisja ta nie przyczyni się do pogorszenia klimatu akustycznego w rejonie terenów chronionych akustycznie.
Powołując się na analizę przeprowadzoną na potrzeby dokumentacji hydrogeologicznej określającej warunki hydrogeologiczne w rejonie projektowanej kopalni eksploatacja złoża będzie miała niewielki wpływ na stosunki wodne w tym regionie, który zaznaczać się będzie głównie w północno-zachodniej części złoża, a zasięg niewielkiego obniżenia zwierciadła wód gruntowych osiągnie maksymalną odległość 500 m w kierunku północno - zachodnim przy założeniu włączenia do eksploatacji ujęcia wody w zakładzie B. . W ocenie Kolegium, nie istnieje zatem zagrożenie zmiany położenia zwierciadła wód podziemnych w stopniu zagrażającym zmianie stosunków wodnych na jeziorach W. , I. i D. . Depresja wywołana utworzeniem odkrytego zbiornika wód podziemnych będzie wynosiła maks. 0,3 m. i w miarę oddalania się od zbiornika będzie ulegała zmniejszeniu.
Wobec powyższego organ odwoławczy nie dostrzegł negatywnego wpływu eksploatacji złoża na panujące stosunki wodne, ani na środowisko gruntowo-wodne w rejonie przedsięwzięcia. Wnioski takie - jak wskazano w treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...].08.2015 r. - zostały potwierdzone przez mgr R. D., członka Regionalnej Rady Ochrony Przyrody, geologa oraz biegłego ministra środowiska, o którego opinię wniesiono podczas prowadzenia procedury uzgadniania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego część obrębu geodezyjnego C. gmina I. pod eksploatację kruszywa naturalnego. Postanowienie w tym zakresie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. wydał [...] maja 2014 r., znak: [...]
W tej sytuacji za nieuzasadnione Kolegium uznało zastrzeżenia podnoszone w tym zakresie przez Organ I instancji oraz I. Towarzystwo Przyrodnicze i Fundację WWF Polska. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest bowiem jasnym w oparciu o jakie dane organ I instancji przyjął, iż "...eksploatacja kruszyw naturalnych na terenie I. Parku Krajobrazowego spowoduje znaczne pogorszenie stosunków wodnych, zmiany warunków siedliskowych oraz degradację krajobrazu...".
Nadto, organ II instancji zauważył, iż wbrew twierdzeniu organu I instancji przedmiotowe przedsięwzięcie realizowane ma być poza I. Parkiem Krajobrazowym, na terenie otuliny tegoż Parku. Organ przyjął, że uzasadnienie podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia nie zawiera wskazania na konkretne dowody, tj. badania i analizy, lecz jest podyktowane obawami pewnej grupy mieszkańców. Tymczasem nie budzi wątpliwości, zdaniem Kolegium, iż sprzeciw lokalnej społeczności nie jest ustawową przesłanką pozwalającą na odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
W treści raportu stwierdzono, iż sposób rekultywacji powinien zakładać stworzenie zróżnicowanych form terenu, w tym zbiorników wodnych i lądowych tarasów. Część terenu zwłaszcza w sąsiedztwie oczek wodnych należy zadrzewić celem zwiększenia bioróżnorodności gatunkowej oraz podniesienia walorów krajobrazowych i ewentualnie rekreacyjnych. Inwestor założył prowadzenie ciągłej rekultywacji w trakcie trwania fazy eksploatacyjnej oraz ostatecznej fazy po wyczerpaniu zasobów kopaliny.
Organ wskazał, że analiza planu ochrony I. Parku Krajobrazowego ustanowionego rozporządzeniem nr [...] Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2005 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2005 r. nr [...] poz. [...]), danych będących w posiadaniu organu oraz zawartych w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko prowadzi do następujących wniosków:
- inwestycja nie leży w obszarach korytarzy ekologicznych, usytuowana jest w sąsiedztwie obiektów przemysłowych stanowiących dominującą formę architektoniczną zaburzająca harmonię krajobrazu z osi widokowych Parku;
- inwestycja nie leży na szlakach turystycznych;
- inwestycja nie będzie widoczna od strony Parku ze względu na istniejące pasy roślinności wysokiej od strony jeziora Wisala i z kierunków widokowych atrakcyjnych krajobrazowo;
- po okresie eksploatacji złoża i rekultywacji terenu powstaną zbiorniki wodne, które zwiększą bioróżnorodność obszaru.
Jednocześnie, w ocenie Organu II instancji, powstanie kolejnego zakładu produkcyjnego sprzyja założeniom rozwoju gospodarczego. Nie przewiduje się pogorszenia warunków życia mieszkańców wywołanych emisją hałasu oraz prowadzeniem transportu przez obszar zabudowany I.. Nadto, przedsięwzięcie nie wpłynie znacząco na zmianę panujących stosunków wodnych. W związku z tym wyklucza się możliwość pośredniego wpływu na ekosystemy występujące w sąsiedztwie - na terenie Parku. Eksploatacja nie wpłynie znacząco negatywnie na cele ochrony Parku. Przeprowadzona rekultywacja w kierunkach zaproponowanych przez inwestora może przyczynić się do zwiększenia bioróżnorodności oraz urozmaicenia krajobrazu w tym rejonie.
Ponadto, Kolegium zwróciło uwagę, że planowane do eksploatacji złoże położone jest w granicach obszaru Natura 2000 - obszaru specjalnej ochrony ptaków "O. I." [...] W granicach obszaru górniczego nie występują gatunki ptaków, dla ochrony których wyznaczono wymieniony obszar Natura 2000. Eksploatacja kopalni kruszyw jest wymieniona, jako jedno z zagrożeń dla przedmiotowego obszaru, jednak wówczas gdy zakłóca i wpływa negatywnie na panujące stosunki wodne. Bardzo szczegółowa analiza wpływu planowanej eksploatacji złoża dowodzi, iż z uwagi na zakres wydobycia oraz budowę geomorfologiczną oraz hydrologię tego terenu, nie dojdzie do znaczących zmian stosunków wodnych, ani nie zostanie zakłócona gospodarka hydrologiczna rejonu kopalni.
Kolegium podało, że przedsięwzięcie realizowane będzie w Obszarze Dorzecza O. na obszarze jednolitej części wód powierzchniowych (JCWP) K. I. [...] oraz na obszarze jednolitej części wód podziemnych [...] W Planie Gospodarowania Wodami dla obszarów [...] określono status wód jako dobry, a ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych jako niezagrożone. W Planie Gospodarowania Wodami dla wód podziemnych, dla obszaru [...] stan wód oceniono jako dobry, a ryzyko nieosiągnięcia celów jako niezagrożone.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy przyjął, iż po uwzględnieniu warunków zawartych w ww. rozstrzygnięciu, w związku z eksploatacją złoża w przedmiotowym zakresie nie nastąpi degradacja wód podziemnych i powierzchniowych spowodowana jakimikolwiek zanieczyszczeniami, ani nie nastąpi pogorszenie stanu biologicznego, chemicznego wód powierzchniowych. Inwestycja nie wpłynie na nie osiągnięcie celów środowiskowych.
W ocenie Kolegium, transport kruszywa nie jest przedsięwzięciem wymagającym przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Drogi wojewódzkie i krajowe są ogólnodostępnymi drogami publicznymi, a co za tym idzie wszyscy użytkownicy mają prawo z nich korzystać. W konsekwencji obawy związane z wpływem wzmożonego transportu na środowisko nie mogą stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Co więcej, za nieznajdujące uzasadnienia w przepisach prawa Kolegium uznało nakładanie warunków w zakresie kierunku wywozu kruszywa, a w szczególności nałożenie obowiązku "w miarę możliwości podjęcia działań mających na celu ograniczenia tonażowe w odniesieniu do prowadzenia transportu przez miasto I., aby wykluczyć prowadzenie transportu pojazdów wysokotonażowych przez miejscowość". Organ podkreślił, że ustanawianie ograniczeń tonażowych na drogach publicznych w świetle regulacji ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) należy do zarządcy drogi, nie zaś do jej użytkowników.
Zdaniem Kolegium, analizy przedstawione w raporcie wskazują, że przy zastosowaniu wskazanych w raporcie rozwiązań chroniących środowisko oraz przy uwzględnieniu warunków określonych w postanowieniu planowane przedsięwzięcie nie spowoduje naruszenia obowiązujących norm ochrony środowiska oraz nie pogorszy istniejącego stanu środowiska naturalnego. Z przedstawionego raportu wynika, iż nie będzie występować potrzeba ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia, gdyż z przedstawionych analiz wynika, że dotrzymane będą obowiązujące normy.
W podsumowaniu Organ II instancji podał, iż na podstawie analizy załączonych do wniosku dokumentów, a w szczególności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, określono oddziaływania i potencjalne zagrożenia środowiska, związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia. W oparciu o informacje zawarte w tych dokumentach zdefiniowane zostały warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia zapewniające ochronę środowiska. W związku z powyższym organ stwierdził, iż planowane przedsięwzięcie nie spowoduje naruszenia obowiązujących norm ochrony środowiska oraz nie pogorszy istniejącego stanu środowiska, pod warunkiem zachowania parametrów technicznych i technologicznych, dla których przeprowadzono analizę w załączonym do wniosku raporcie, spełniając szereg zaleceń określonych w raporcie oraz spełniając warunki realizacji przedsięwzięcia określonego w niniejszej decyzji. Ponadto, organ ten nie stwierdził konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko.
W ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie organu I instancji zapadło z naruszeniem przepisów art. 80 ust. 1 u.i.o.ś. oraz art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.i.o.ś. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Z uwagi jednakże, iż powyższe naruszenia nie powodowały konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, koniecznym i uzasadnionym stało się wydanie decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyło S. I., wnosząc alternatywnie o jej uchylenie w całości i utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza I. lub uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Burmistrza I..
Stowarzyszenie zaskarżonej decyzji zarzuciło zbyt jednostronną ocenę materiału dowodowego przygotowanego przez Inwestora, nieuwzględnienie argumentów Burmistrza I., I. Towarzystwa Przyrodniczego i mieszkańców miasta i gminy I.. W ocenie strony skarżącej, decyzja Kolegium jest zbyt ogólnikowa, nieprecyzyjnie określa warunki eksploatacji złoża, co daje przedsiębiorcy możliwość swobodnej interpretacji zapisów i w efekcie może skutkować spowodowaniem szkód w środowisku.
Zdaniem Skarżącego, w decyzji zabrakło wielu szczegółowych warunków eksploatacji złoża. Brak szczegółowego określenia pomiaru wód gruntowych, kto ma ich dokonywać i komu przekazywać. Ponadto, niesłusznie nie określono warunków wywozu kruszywa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] października 2017 r. uczestnik postępowania – Inwestor -wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentów skargi wskazał, że przedłożony przez Inwestora Raport został sporządzony na podstawie szeregu badań, analiz oraz dokumentacji, takich jak: dokumentacja hydrogeologiczna, waloryzacja przyrodnicza gminy I., wyniki pomiaru hałasu, a także dane statystyczne, w tym dotyczące natężenia ruchu drogowego, a więc oparty został o rzetelny i wyczerpujący materiał badawczy i porównawczy.
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 614/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał między innymi, że organ odwoławczy wydając decyzję reformatoryjną powinien był ocenić czy powody, dla których organ I instancji odmówił wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania mają rzeczywiste podstawy.
Wątpliwości Sądu w szczególności budziło również stanowisko organu II instancji, który odnosząc się do powyższej kwestii uznał za swoje stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. wyrażone w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2015 r., a także analizę zawartą w Raporcie.
Sąd zauważył nadto, że organ dokonał kompilacji spostrzeżeń stanowiska Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. oraz analizy zawartą w raporcie, nie czyniąc w tym zakresie własnych ustaleń. Podkreśli, że organ administracji powinien rzetelnie i wnikliwie dokonać oceny raportu przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych, w tym ustalić czy raport został sporządzony na podstawie aktualnych danych uwzględniających wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. W ocenie Sądu dokument, jakim jest raport, aby mógł być uznany za efektywny dowód w sprawie, musi być sporządzony w oparciu o aktualne dane.
Sąd podzielił również funkcjonujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym brak odniesienia się i oceny podnoszonych w sprawie okoliczności i dowodów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyartykułowanej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2005 r., V SA/Wa 997/05, publ. na stronie www.orzecznia.nsa.gov.pl). Podkreślił, że organ odwoławczym zobowiązany jest odnieść się w uzasadnieniu decyzji nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w rozstrzygnięciu organu I instancji. W ocenie Sądu organ uchylając się od tego obowiązku naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Z powyższym rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółka S. K. S. M. Spółka Akcyjna w S., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uchylenie przez WSA w Szczecinie zaskarżonej decyzji SKO i stwierdzenie naruszenia przez ten organ przepisów postępowania, a to:
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nie wyjaśnił powodów z uwagi, na które uznał decyzję Burmistrza I. za wadliwą;
- art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że złożony w sprawie raport oddziaływania na środowisko zawiera nieaktualne dane, mimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do oceny merytorycznej tego dokumentu, zaś w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania, że dane na których oparto raport są rzeczywiście nieaktualne;
- art. 15 K.p.a. poprzez uznanie, że SKO naruszyło zasadę dwuinstancyjności, bowiem nie dokonało oceny stanowiska wyrażonego w uchylanym rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji i nie odniosło się do wątpliwości zgłaszanych przez strony postępowania oraz Burmistrza I., podczas gdy naruszeń takich w rzeczywistości nie było;
2. art. 133 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez WSA w Szczecinie, że dane zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko są nieaktualne, podczas gdy w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego takie twierdzenie, zaś za taki dowód nie mogą być uznane zastrzeżenia stron zgłaszane w postępowaniu;
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 P.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie na jakiej podstawie WSA w Szczecinie uznał, iż dane raportu oddziaływania na środowisko są nieaktualne;
4. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez takie sformułowanie przez WSA w Szczecinie wskazań co do dalszego postępowania, które pozbawione są precyzji, co uniemożliwi SKO zastosowanie się do nich przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W oparciu o przytoczone zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 342/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera oceny legalności zaskarżonej decyzji dokonanej przez pryzmat zastosowanych w sprawie przepisów, a w odniesieniu do charakterystyki suszy hydrologicznej nie wyjaśnia, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z jakich przyczyn przyjęto, że raport złożony do sprawy, łącznie z jego aneksem zawierają nieaktualne dane.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. przewodniczący składu orzekającego Sądu stwierdził, że w dniu [...] marca 2020 r. wpłynęły wnioski o dopuszczenie do udziału w sprawie jako uczestnika na prawach strony, tj. Stowarzyszenia [...] w I. oraz G. M..
Postanowieniami z dnia 9 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 66/20 Sąd, na podstawie art.33 § 2 P.p.s.a. dopuścił Stowarzyszenie [...] w I. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania oraz odmówił dopuszczenia G. M. do udziału w charakterze uczestnika w tym postępowaniu.
Na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze. Dodał, że susza jest jeszcze bardziej widoczna i wniósł o wzięcie tego pod uwagę.
Pełnomocnik uczestnika postępowania K. S. Spółka Akcyjna w S. wniósł o oddalenie skargi.
Pełnomocnik uczestnika postępowania Stowarzyszenia [...] w I. wniósł o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.," sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować innych, odmiennych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i ma obowiązek podporządkowania się jemu w pełnym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylająca decyzję Burmistrza I. z dnia [...] grudnia 2016 r. odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "I.", zlokalizowanego w gminie I. i jednocześnie ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. Nr 353 z późn. zm.), dalej zwaną "u.o.i.ś.".
Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.o.i.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Postępowanie toczące się w przedmiocie jej wydania dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.i.ś.).
Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.)
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie zostało zaklasyfikowane jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, które wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.i.ś. Stosownie bowiem do treści § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, za przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko uznano między innymi wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha.
Z kolei, przepis art. 80 u.o.i.ś. odnoszący się do decyzji środowiskowej, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ wydaje, biorąc pod uwagę: - wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
- ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
- wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
- wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone;
- po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.
W art. 82 ust. 1 pkt 1 u.o.i.ś. wskazano natomiast co właściwy organ winien określić w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Jak wynika z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej w niniejszej sprawie, elementy wskazane w art. 80 u.o.i.ś. zostały wzięte pod uwagę, a wydana decyzja odpowiada zakresowi rozstrzygnięcia wynikającemu z treści art. 82 u.o.i.ś.
Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji uzyskał wymagane przepisem art. 77 ust. 1 pkt 1 u.o.i.ś. uzgodnienie dla przedsięwzięcia od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...]), a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w opinii sanitarnej z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] zaopiniował pozytywnie planowane przedsięwzięcie. Zaznaczyć również należy, że dla terenu objętego inwestycją brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym, jak słusznie zauważył organ odwoławczy okoliczność ta nie może stanowić podstawy do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Podkreślenia wymaga, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ właściwy do wydania takiej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej wyżej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy.
Przesłankami odmowy ustalenia warunków mogą być zatem:
-niezgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeśli plan został uchwalony (art. 80 ust. 3 u.o.i.ś.),
-odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust 1 u.o.i.ś.),
-brak zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 u.o.i.ś.,
-wykazanie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 u.o.p. (art. 81 ust. 2 u.o.i.ś.),
-wykazanie, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j p.w. (art. 81 ust. 3 u.o.i.ś.).
Jeśli zatem żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku weryfikacji przez organ I instancji danych zawartych w Raporcie oddziaływania na środowisko wskazać należy, że w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podstawowym dowodem jest raport o oddziaływaniu na środowisko. W orzecznictwie przyjmuje się, że raport poprzedzający wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.
Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ponieważ wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem, którego prawidłowe sporządzenie wymaga od jego autora określonej wiedzy fachowej i który w efekcie obejmuje tzw. wiadomości specjalne. Mimo, że raport nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., gdyż jest sporządzany nie na zlecenie organu, lecz inwestora, to raportowi, z uwagi zwłaszcza na jego kompleksowość, fachowość i centralne miejsce w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przypisuje się szczególną wartość moc dowodową. W związku z tym podważenie ustaleń raportu przez stronę postępowania może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych - tzw. kontrraportu, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora (por. wyroki NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 602/14, z 28 lipca 2016 r., II OSK 2661/14, z 28 października 2016 r., II OSK 844/16). Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że takiego kontrraportu nie przedłożono, a podnoszone w stosunku do raportu zastrzeżenia nie zostały poparte żadnym fachowym opracowaniem. Nie ma racji strona skarżąca, że to organ powinien był zweryfikować raport w celu merytorycznej oceny jego zawartości raportu. Ocena organu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe. Jeżeli natomiast strona kwestionuje treść raportu, to na niej, a nie na organie administracji ciąży obowiązek przedstawienia kontrraportu. Podkreślić należy, że organ nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na potwierdzenie tez podnoszonych przez strony w toku postępowania, w szczególności raport przedłożony przez inwestora nie musi być poddany ocenie przez biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. W przypadku kwestionowania przez stronę ustaleń w zawartych w raporcie, to na niej ciąży obowiązek przedstawienia równie fachowego opracowania, które podważy wiarygodność raportu. Jeżeli przedłożony przez inwestora raport spełnia wymogi formalne oraz sporządzony został w sposób rzetelny, a jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych, to raport ten musi zostać przyjęty jako podstawowy dowód w postępowaniu o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
W rozpoznawanej sprawie raport sporządzony dla ww. przedsięwzięcia, działka nr [...] obręb C. wraz z jego uzupełnieniem – aneks z czerwca 2015 r. został poddany przez organ odwoławczy wnikliwej analizie i prawidłowej ocenie. Jak trafnie oceniło Kolegium, analizy przedstawione w raporcie wskazują, że przy zastosowaniu wskazanych w raporcie rozwiązań chroniących środowisko planowane przedsięwzięcie nie spowoduje naruszenia obowiązujących norm ochrony środowiska oraz nie pogorszy istniejącego stanu środowiska naturalnego. Podkreślić należy, że przedłożony przez wnioskodawcę "Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko" z lutego 2015 i jego uzupełnienie z czerwca 2015 r. został przygotowany przez biegłego Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, a więc osobę kompetentną do sporządzania tego typu dokumentu. Raport został następnie poddany weryfikacji przez RDOŚ, a więc również organ do tego powołany. Raport w sposób wnikliwy i rzeczowy opisuje obecny stan fauny i flory, jak również krajobrazu terenów planowanej inwestycji właśnie pod kątem celów i przedmiotu ochrony w obszarach Natury 2000 "O. I." i "Pojezierze I. " i analizuje jaki wpływ na te tereny mieć będzie planowane przedsięwzięcie.
Ponadto, organ odwoławczy wziął pod uwagę pismo inwestora z dnia 16 grudnia 2016 r. wyjaśniające kwestie dotyczące ewentualnego zagrożenia dla stosunków wodnych na terenie planowanej inwestycji, na podstawie danych podawanych przez IMGW, w tym wg stanu na dzień 13 grudnia 2016 r. Tym samym za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące uznania raportu za nieaktualny.
Warto również podkreślić, że jak wynika z treści postanowienia RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...] [...] kwestia ta była przedmiotem wnikliwej analizy RDOŚ, który jest organem kompetentnym do przeprowadzenia oceny w tym zakresie, zwłaszcza że w jej trakcie skorzystano z opinii biegłego z listy Ministra Środowiska. W uzasadnienie ww. postanowienia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska podał, że w związku z planowaną inwestycją nie przewiduje się negatywnego wpływu eksploatacji złoża na panujące stosunki wodne, ani na środowisko gruntowo – wodne w rejonie przedsięwzięcia. Nadto, zgodnie z zaleceniami wynikającymi z dokumentacji hydrogeologicznej, jak również ww. postanowienia RDOŚ, obserwacje poziomu wód prowadzone są przez wnioskodawcę i mają być prowadzone nadal, w tym podczas działalności wydobywczej, a w trzech piezometrach zainstalowano automatyczne przyrządy do ciągłego pomiaru położenia zwierciadła wody. Działania te, pozwolą na stały monitoring poziomu wód i odpowiedniej reakcji na wyniki tego monitoringu. Tym samym interes środowiska naturalnego, i w ślad za nim również interes społeczności lokalnej, został w pełni zagwarantowany.
Odnosząc się za zarzutu dotyczącego pominięcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii wywozu kruszywa podzielić należy wyjaśnienia organu odwoławczego, że transport kruszywa nie jest przedsięwzięciem wymagającym przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Drogi wojewódzkie i krajowe są bowiem ogólnodostępnymi drogami publicznymi, a tym samym wszyscy użytkownicy mają prawo z nich korzystać. Z akt sprawy wynika bowiem, że transport urobku planowany jest drogą wojewódzką nr [...] w kierunku południowym do drogi krajowej nr [...]. Jeśli bowiem transport kruszywa będzie zgodny z przepisami bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ochrony środowiska, nie można ograniczać go w żaden sposób, ani żądać dodatkowych analiz. W konsekwencji obawy strony skarżącej związane z wpływem wzmożonego transportu na środowisko nie mogą stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Reasumując podnieść należy, że jeżeli natomiast skarżące Stowarzyszenie kwestionuje jakiekolwiek ustalenia raportu, to z uwagi na jego szczególną moc dowodową, obowiązane było do przedstawienia równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych, sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autor ww. raportu. Tego Stowarzyszenie w rozpoznawanej sprawie nie uczyniło. Wynikający z art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie oznacza nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona.
Prawidłowo zatem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i jednocześnie ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji Kolegium odpowiada treści art. 85 ust 2. u.o.i.o.ś., a elementy wskazane w art. 80 tej ustawy zostały wzięte pod uwagę.
Mając powyższe na uwadze oraz uznając, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło