II SA/Sz 660/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka – Kuligowska /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr. [...]. A. R. złożył w dniu 12.02.2007 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś., wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z powodu niepełnosprawności, dołączając do wniosku orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21.01.2004 r. wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w S.. Decyzją z dnia 7.03.2007 r. wydaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i art. 16 ust. 3 i 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 3a, art. 48 ust. 3, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z póź. zm.) przyznano A. R. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 złotych miesięcznie w okresie od 1 lutego 2007 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że A. R. spełnia przesłanki z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. A. R. odwołał się od powyższej decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 24.05.2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 4 oraz art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W przypadku ustalania prawa do tego zasiłku przyznaje się je na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony i wówczas prawo do zasiłku ustaje z ostatnim dniem miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Ponieważ wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności strona złożyła w organie I instancji w dniu 12.02.2007 r., dlatego też prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustalono od dnia 1 lutego 2007 r., czyli od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Następnie Kolegium powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w S. wskazało, iż u A. R. został stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, orzeczony stopień ma charakter trwały, i że niepełnosprawność datuje się od dnia 9 maja 2003 r. W ocenie tego organu przyznana kwota zasiłku pielęgnacyjnego została określona stosownie do przepisu art. 16 ust. 4 tej ustawy. A. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na powyższą decyzję, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, powołując się na argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Rozważania rozpocząć należy od wskazania, iż zaskarżoną decyzją przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 lutego 2007 r. - bezterminowo uznając, iż będąc osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 16 lat, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżący spełnia, określone w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kryterium podmiotowe przyznania przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie początek okresu zasiłkowego ustalono w oparciu o art. 24 ust. 2 tej ustawy, przyjmując, iż w myśl tych przepisów prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Powołane w zaskarżonej decyzji przepisy art. 16 ust. 2 pkt 2 oraz art. 24 ust. 2 cytowanej ustawy, stanowiły zatem materialną podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, zasadnicze znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Trybunał stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. W niniejszej sprawie tą datą był 9.05.2003 r. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o ustalenie niepełnosprawności został bowiem uwzględniony przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w S., który w orzeczeniu z dnia 21.01.2004 r. stwierdził u A. R. znaczny stopień niepełnosprawności, wskazując jednocześnie, iż orzeczony stopień ma charakter trwały, i że niepełnosprawność datuje się od dnia 9.05.2003 r. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, o ile termin ten nie zostanie inaczej określony. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 30 października 2007 r. i z tą datą art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił swoją moc. Jakkolwiek więc w dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został jeszcze wyeliminowany z obrotu prawnego, to już wtedy był on niezgodny z Konstytucją. Organ administracji publicznej samodzielnie niezgodności tej stwierdzić nie mógł, w związku z czym nie mógł odmówić z tego powodu zastosowania tego przepisu. Dokonując jednak kontroli aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. nie może nie uwzględnić stanu potwierdzonego późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie może bowiem akceptować decyzji wydanej w oparciu o przepis, którego legalność została podważona przez Trybunał Konstytucyjny. Powołany wyrok przesądza zatem o uznaniu, iż decyzja podlegająca w niniejszej sprawie ocenie sądowej, jako wydana na podstawie przepisu, którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, wydana została z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 K.p.a., orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego na podstawie którego została wydana decyzja z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, może stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do powyższego, stwierdzenie zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, do których w myśl art. 145 a § 1 K.p.a. bezsprzecznie należy orzeczenie wydane przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, obliguje Sąd do zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wskazać przy tym należy, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutki nie tylko co do postępowania sądowego, ale także w odniesieniu do dalszego postępowania administracyjnego. W rezultacie organ administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, związany jest orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Wynika to z tego, iż organ związany jest stanem prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji. Zgodnie zaś art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.