II SA/Sz 661/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R. W. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z uczelni oddala skargę Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu w dniu [...] r. sprawy R. W. – studenta [...] roku studiów dziennych na Wydziale Nauk Przyrodniczych - kierunek ochrona środowiska, obwinionego o to, że dopuścił się sfałszowania oceny zaliczenia z przedmiotu "[...]", polegającego na przeprawieniu oceny 2,0 ( niedostateczny) na 3,0 ( dostateczny) w indeksie oraz w karcie egzaminacyjnej, wymierzyła karę dyscyplinarną w postaci wydalenia z uczelni. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja stwierdziła, że R. W. dopuścił się czynu niegodnego studenta oraz to, że czyn ten ma znamiona przestępstwa sfałszowania dokumentów. Komisja nie dała wiary wyjaśnieniom studenta, uznała za zasadne argumenty Rzecznika Dyscyplinarnego, po wysłuchaniu obwinionego uznała za zasadne wymierzenie najdotkliwszej kary przewidzianej w art. 163 pkt 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. W odwołaniu od orzeczenia R. W. podniósł, że nie zgadza się z treścią zaskarżonego orzeczenia i w jego ocenie wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia z uczelni jest nieadekwatna do popełnionego czynu. Odwołujący się zarzucał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że jest winny zaistniałego czynu, a jego wyjaśnieniom nikt nie dał wiary. R. W. wskazał również, że wydalenie go z uczelni zmniejszy jego szanse na rynku pracy, co ze względu na trudną sytuacje rodzinną nie jest bez znaczenia. Odwołujący się podniósł również, że w trakcie studiów nie popełnił żadnych wykroczeń oraz nie zachowywał się w sposób niegodny studenta z tego powodu zasadne jest wymierzenie mu innej, łagodniejszej kary. Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...] na podstawie § 30 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. Nr 63, poz. 269), utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] r. w przedmiocie wydalenia R. W. z uczelni. Komisja oparła swoje orzeczenie na zebranym w sprawie materiale dowodowym i uznała zebrane dowody za wiarygodne. Wersji zdarzeń przedstawionej przez obwinionego, różniącej się od ustalonego stanu faktycznego Komisja odwoławcza nie dała wiary i stwierdziła, że zmiana wpisu w indeksie nastąpiła w indeksie bądź przez obwinionego lub też z jego inicjatywy. Za wymierzeniem kary wydalenia R. W. z uczelni przesądziła zdaniem Komisji znaczna społeczna szkodliwość tego rodzaju czynów. Od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...]z dnia [...]r. R. W. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] domagając się uchylenia orzeczonej kary dyscyplinarnej. Skarżący domagał się nadto uznania jego nieobecności na rozprawie w dniu [...] r. za usprawiedliwioną. W uzasadnieniu skargi R. W. zarzuca, że Komisja Dyscyplinarna wymierzyła mu karę wydalenia z uczelni w sytuacji, gdy Rzecznik Dyscyplinarny wnosił o wymierzenie łagodniejszej kary- zawieszenia z korzystania z określonych praw studenta na okres jednego roku. Skarżący kwestionuje nadto rozpatrzenie sprawy przed Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną pomimo jego usprawiedliwionej nieobecności – zwolnienia lekarskiego na dzień [...] r. O swojej nieobecności starał się powiadomić Komisję telefonicznie, lecz jego starania okazały się bezskuteczne. Ostatecznie zwolnienie przekazał drogą pocztową. Skarżący uznał za bezsporny fakt, że powinien zostać ukarany, lecz nie powinna to być kara najdotkliwsza- wydalenie z uczelni. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi i dodatkowo wyjaśnił, że skarżący przed wyznaczonym terminem rozprawy będąc w stanie nietrzeźwym podejmował działania mająca na celu uzyskanie korzystnych dla siebie opinii pracowników naukowych Uniwersytetu. Pełnomocnik organu podniósł nadto, ze zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu skarżącego z zajęć w dniu [...] r. zostało opatrzone datą [...] r., co wskazuje na to, ze skarżący był u lekarza już po terminie rozprawy i wydaniu orzeczenia przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu oraz ustalony stan faktyczny i prawny należało uznać, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi art. 163pkt 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zmianami). Zgodnie z treścią powołanego przepisu, organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym uznały postępowanie R. W. polegające na sfałszowaniu oceny zaliczenia przedmiotu "[...]" z 2,0 (niedostatecznej) na 3,0 ( dostateczną), za uchybiające godności studenta i orzekły karę dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Orzeczenie dyscyplinarne wymierzające R. W. najsurowszą z kar dyscyplinarnych przewidzianą dla studentów w rozdziale 3 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzedziło postępowanie dyscyplinarne prowadzone na podstawie tej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. Nr 63, poz. 269). R. W. został postawiony zarzut sfałszowania oceny zaliczenia przedmiotu "[...]" polegającego na przeprawieniu oceny 2,0 na 3,0 zarówno w indeksie jak i na karcie egzaminacyjnej. Treść stawianego skarżącemu zarzutu wyznaczyła kierunek postępowania dyscyplinarnego, albowiem działanie R. W. uznane zostało za postępowanie uchybiające godności studenta. W postępowaniu należało zatem ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy stawiany skarżącemu zarzut znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, dokonać oceny stopnia winy, określić rodzaj, znaczenie i skutki czynu by w konsekwencji orzec adekwatną do stopnia zawinienia karę. W ocenie Sądu organy I i II instancji dokonały wszechstronnych ustaleń w sprawie. W tym celu przyjęły wyjaśnienia obwinionego, przeprowadziły dowód z przesłuchania świadka H. M. na okoliczność twierdzeń R. W. co do jej udziału w dokonaniu zmiany oceny w indeksie i w karcie egzaminacyjnej, dowody z dokumentów (protokół zaliczeń z przedmiotu [...] przez studentów dziennych studiów licencjackich na kierunku ochrona środowiska w dniu [...] r., karty egzaminacyjnej R. W., indeksu skarżącego). Analiza tego materiału dowodowego nie daje podstaw do podważenia zarzutówa zarzutów skarżącego, jakoby zebrane dowody w sposób niejednoznaczny wskazywały na jego winę, a organy wydały swoje orzeczenia pomimo obszernego, ustnego wyjaśnienia przez obwinionego wszystkich okoliczności sprawy. Wbrew takim twierdzeniom R. W., zebrany w sprawie materiał dowodowy w tym oświadczenia złożone na piśmie przez pracowników naukowych Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu [...], którzy dokonywali sprawdzenia wiadomości studentów II roku studiów dziennych licencjackich na kierunki ochrona środowiska wykazały w sposób nie budzący wątpliwości winę skarżącego. Ocena dowodów dokonanych przez komisje dyscyplinarne nie jest dowolna. Wynikająca z tych dowodów logika zdarzeń polegających na dokonaniu zmiany oceny z zaliczenia przedmiotu "[...]", a następnie złożenie przez skarżącego indeksu i karty egzaminacyjnej w dziekanacie Wydziału Nauk Przyrodniczych wskazują, że w sprawie nie miały miejsca zdarzenia przypadkowe, wynikające z działań osób trzecich i niezależne od woli skarżącego. Niezaprzeczalne jest bowiem, że w karcie egzaminacyjnej oraz w indeksie dokonano sfałszowania oceny, a skarżący składając indeks z kartą egzaminacyjną w dziekanacie sfałszowanymi ocenami się posłużył by uzyskać zaliczenie kolejnego semestru nauki. Nie ma zatem podstaw do podważenia ustalonego stanu faktycznego oraz ustalenia winy skarżącego. Zauważyć należy, że zarówno w odwołaniu od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej pierwszej instancji jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pomimo uprzednich swoich wyjaśnień, R. W. nie kwestionuje faktu popełnienia czynu, który stanowił podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, lecz polemizuje z zasadnością wymierzenia najsurowszej z katalogu kar przewidzianych dla studentów w ustawie o szkolnictwie wyższym za wykroczenia dyscyplinarne. Odnosząc stan faktyczny sprawy do stanu prawnego uznać należało, że wymierzona kara jest adekwatna do stopnia zawinienia. Art. 162 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stanowi m.in., że student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za postępowanie uchybiające godności studenta. W ocenie Sądu, okoliczności sprawy stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz wydania orzeczenia w wydaleniu R. W. z uczelni wskazują, że skarżący swoim czynem, niezależnie od tego, że popełnionym po raz pierwszy i przy okazaniu skruchy, nie jest godny tego by pozostać nadal członkiem społeczności studenckiej Uniwersytetu [...]. Wobec studentów szkoły wyższej nie mają zastosowania szczególne, wynikające z przepisów prawa zasady etyki postępowania, które obowiązują m.in. szereg grup zawodowych, których członkami w przyszłości absolwenci wielu kierunków studiów mogą zostać. Nie oznacza to jednakowoż , że studentów nie obowiązują żadne ogólnie przyjęte zasady wiarygodności i uczciwości w postępowaniu wewnątrzuczelnianym, tak i w stosunku do nauczycieli akademickich jak i w stosunku innych członków społeczności studenckiej. Skarżący fałszując wpis w indeksie oraz karcie egzaminacyjnej, przypisując ten czyn innej osobie oraz posługując się sfałszowanymi dokumentami w celu uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia – zaliczenia kolejnego semestru nauki naruszył elementarne zasady uczciwości, obowiązujące nie tylko studentów, które słusznie komisje dyscyplinarne oceniły jako dyskwalifikujące go jako studenta i orzekły najsurowszą z kar – wydalenie z uczelni. Istotą studiowania jest zdobywanie wiedzy, a miernikiem tej wiedzy i postępów w nauce są uzyskiwane oceny z egzaminów i zaliczeń. Fałszowanie tych ocen godzi w jeden z najważniejszych elementów będących miernikiem postępu w procesie nauczania, który wieńczy tytuł absolwenta określonej szkoły wyższej. Niezależnie od tego, każde fałszowanie dokumentu stanowi czyn zabroniony. W przekonaniu Sądu, od studentów, którzy w przyszłości z założenia stanowią zaplecze intelektualne i etyczne społeczeństwa należy wymagać szczególnie jednoznacznie etycznych zachowań i żadne powody, ani to wynikające z sytuacji rodzinnej czy materialnej, nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla zachowań podważających wiarygodność i uczciwość, a tym samym wpływać na zastosowanie łagodniejszej kary dyscyplinarnej. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia motywów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.