II SA/Sz 662/09

WyrokWSA w Szczecinie2009-09-24

Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Henryk Dolecki, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, który został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego wadliwie zinterpretowały i zastosowały przepisy art. 57 ust. 7 w związku z art. 55 Prawa budowlanego, nakładając karę za nielegalne użytkowanie obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Kara taka może być wymierzona jedynie w sytuacji, gdy strona powinna uzyskać pozwolenie na użytkowanie, a tego nie czyni, samowolnie przystępując do użytkowania obiektu. Nie dotyczy to inwestora, który zrealizował obiekt w warunkach samowoli budowlanej, gdyż w takiej sytuacji nie jest możliwe uzyskanie pozwolenia na użytkowanie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na J. K. z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego (wiaty gastronomicznej) wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Organ I instancji ustalił wysokość kary na 75.000 zł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie w części dotyczącej wysokości kary i wymierzył ją w kwocie 25.000 zł, uznając, że obiekt należy do kategorii VIII Prawa budowlanego. J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego i twierdząc, że wiata była obiektem tymczasowym, który nie wymagał pozwolenia na użytkowanie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr[...] , działając na podstawie art. 57 ust 7, art. 59f ust 1, art. 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na J. K. karę w kwocie [...]zł z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego (wiata gastronomiczna) zlokalizowanego na działce nr [...] w [..] przy ul.[...] . Organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] r. przeprowadził oględziny ww. obiektu na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] i stwierdził, że J. K. wybudował przedmiotowy pawilon handlowy (wiatę gastronomiczną z sanitariatami) bez wymaganego pozwolenia. W ramach kolejnych oględzin nieruchomości dokonanych w 8 [...] r. stwierdzono, że inwestor J. K. użytkuje pawilon handlowy prowadząc w nim działalność gastronomiczną (sprzedaż ryb smażonych, piwa, kebab, lody, napoje chłodzące i inne). W lokalu ustawione są również automaty do gry oraz stoliki służące konsumpcji. Według informacji uzyskanych w Urzędzie Miejskim w [...] inwestor otrzymał koncesję na sprzedaż alkoholi niskoprocentowych w przedmiotowym pawilonie handlowym na czas określony od [...] r. do dnia [...] r. Wobec powyższego organ I instancji wszczął postępowanie w tej sprawie, o czym zawiadomił stronę. Uzasadniając prawnie rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, iż w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, nadzór budowlany, zgodnie z art. 57 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2006 r. m 156, poz. 1118 ze zm.), zobowiązany jest naliczyć karę, która stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości (w) przy czym stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Ponadto wyjaśnił, iz zgodnie z wytycznymi Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w [...] w przypadku braku określenia kategorii obiektu w trakcie kontroli taką kategorie zobowiązany jest ustalić nadzór budowlany. Stosownie do art. 57 ust 7, art. 59 f ust 1, art. 59 g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane powiatowy organ nadzoru ustalił wysokość kary według wzoru: s x k x w x 10 tj. 500 x 15 x 1 x 10 = 75.000 zł Dalej organ I instancji podał, iż w dniu [...] r. wydał postanowienie nr PNB – [...] o nałożeniu kary w tej wysokości. Na ww. postanowienie zażalenie złożył J. K., a [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr WOA.KM –[...] , uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ramach ponownego postępowania organ I instancji skierował do pełnomocnika strony pismo z dnia [...] r. w którym wyjaśnił, że podczas oględzin ustalono wymiary przedmiotowego pawilonu gastronomicznego, a co za tym idzie, jego powierzchnię zabudowy co zostało potwierdzone przez J. K. jego podpisem na przedmiotowym protokole oględzin. Wyjaśnił także, że przy tak małej powierzchni zabudowy wynoszącej [...] m² kubatura obiektu wynosiła ok. [...] i nie ma absolutnie żadnego wpływu na wielkość obliczonej kary, ponieważ do wielkości kubatury wynoszącej [...] m³ współczynnik wielkości obiektu (w) przyjmuje wartość równą ,,1". Aby współczynnik wielkości obiektu (w) przyjął inną wartość wysokość pawilonu handlowego musiała by wynosić ponad 26,5 m co jak uwidoczniono na zgromadzonej dokumentacji fotograficznej było sprzeczne ze stanem faktycznym. Na ww. postanowienie J. K. wniósł zażalenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] . W zażaleniu między innymi strona podniosła, iż ustalenie kubatury ma istotne znaczenie dla zaszeregowania przedmiotowej wiaty do określonej kategorii obiektów budowlanych. W zaskarżonym postanowieniu organ I instancji przyjął współczynnik kategorii XVII i współczynnik kategoryzacji obiektu na 15. Zgodnie z tą kategorią wiatę potraktowano na równi z budynkami gastronomi i usług jak sklepy, centra handlowe, domy towarowe, hale targowe, restauracje, bary, kasyna i dyskoteki. Dokonanie takiej kategoryzacji jest oczywiście nieprawidłowe, bowiem drewniana wiata przede wszystkim nie jest budynkiem, a tylko takie obiekty budowlane są zaliczone do kategorii XVII ze współczynnikiem kategoryzacji - 15. Drewniana wiata może być zaliczona ewentualnie do kategorii III ze współczynnikiem kategoryzacji - 1. Do tego też celu miało służyć dokładne ustalenie kubatury przedmiotowej wiaty. Skarżący podkreślił, że ustalenie wielkości wiaty handlowej organ I instancji oparł na protokole oględzin robót budowlanych z dnia [...] r., w którym to pomiary są wysoce nieprecyzyjne i praktycznie nie dają podstaw do ustalenia rozmiarów obiektu. Również dokumentacja fotograficzna sporządzona nie daje możliwości precyzyjnego ustalenia wielkości przedmiotowej wiaty, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr[...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia - uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości kary i wymierzył karę w wysokości [...] zł, zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż na podstawie kontroli wiaty - pawilonu handlowego, znajdującej się w [...] przy ul.[...] , przeprowadzonej w dniu [...] r., ustalono, że we wiacie (pawilonie gastronomicznym) prowadzona jest działalność handlowa: sprzedaż smażonych ryb, piwa, kebabu, lodów, napojów chłodzących i innych artykułów. W pawilonie znajdowały się dwa bufety, automaty do gier, stoły i krzesła służące do konsumpcji. Do protokołu z kontroli załączono fotografie, na których widoczne jest wnętrze przedmiotowego pawilonu, a w nim urządzenia kuchenne (kuchnie, lodówki i inne) i osoby wykonujące przy nich jakieś czynności, osoby przy bufecie oraz osoby siedzące przy stołach. W oparciu o poczynione ustalenia, organ powiatowy, postanowieniem z dnia 17 września 2007 r., wydanym na podstawie na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 i art. 59g ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, wymierzył J. K. karę w kwocie [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania ww. pawilonu handlowego. Organ II instancji, postanowieniem z dnia [...] r., nr[...] , uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W postanowieniu tym organ II instancji wskazał m. in., że organ powiatowy naruszył przepis art. 40 § 2 K.p.a. poprzez niedoręczenie zaskarżonego postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi strony. Wskazał ponadto, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie określono kubatury przedmiotowego obiektu budowlanego. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zważył dalej, iż jednoznacznie wynika z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego, że przedmiotowy obiekt budowlany - wiata gastronomiczna był użytkowany w dniu 8 sierpnia 2007r., tj. w dniu, w którym przeprowadzono kontrolę. Zgodnie z art. 54 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Zgodnie z przepisem art. 55 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane: przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli: 1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy; 2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4; 3) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Organ II instancji przytoczył dalej treść przepisów art. 57 ust 7, art. 59f ust 1, art. 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i wskazał, iż z opisu przedmiotowego obiektu budowlanego dokonanego w protokołach z kontroli w dniach 25 kwietnia 2006 r. i 8 sierpnia 2007 r. wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany jest wiatą, a tym samym jest obiektem budowlanym innym niż budynek, który - zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane - jest obiektem trwale związanym z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przedmiotowy obiekt budowlany należy zaliczyć zatem do kategorii VIII - inne budowle według załącznika do ustawy z 1994 r. Prawo budowlane. Dla obiektów budowlanych zaliczonych do kategorii VIII, współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) ma wartość równą 5, natomiast współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) wynosi 1 (nie jest zależny od kubatury obiektu budowlanego). Zatem kara z tytułu nie legalnego użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego stanowi iloczyn: 10 x 500 x 5 x 1 = 25.000 złotych . Z powyższego wynika, iż organ pierwszej instancji zasadnie nałożył karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, lecz nieprawidłowo określił wysokość tej kary, dlatego należało orzec, jak w sentencji. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika z przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymierzana jest w przypadku przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu i nie ma znaczenia okres czasu, w którym obiekt był użytkowany. Do zażalenia załączono wprawdzie kopie pism J. K. z dnia [...] r. i z dnia [...] r., skierowanych do Starostwa Powiatowego w[...] , w których skarżący zawiadamia, że chce w okresach od [...]r. do [...] r. oraz od [....] r. do[...] . "prowadzić punkt gastronomiczny pod tymczasowym zadaszeniem drewnianym" na jego parceli położonej w [...] przy ul.[...] , lecz skarżący nie wykazał, że pisma te wpłynęły do tego Urzędu. Ponadto przystąpienie do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego zostało stwierdzone w dniu [...] r., co oznacza, że gdyby nawet skarżący dokonał zgłoszenia wybudowania tymczasowych obiektów budowlanych zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane, przyjętych przez właściwy organ bez sprzeciwu, to uznać należy, iż organ powiatowy ustalił, iż skarżący przystąpił do użytkowania innego obiektu budowlanego, niż obiekty, których budowę zgłosił w ww. pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Organ II instancji stwierdził także, że biorąc pod uwagę, iż przedmiotowy obiekt budowlany zaliczyć należy - jak to wykazano powyżej - do kategorii VIII według załącznika do ustawy Prawo budowlane, tj. do kategorii obiektów budowlanych których kubatura nie ma wpływy na wysokość wymierzanej kary za ich nielegalne użytkowanie - spór dotyczący określenia kubatury przedmiotowego obiektu jest bezprzedmiotowy. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego jest postępowaniem odrębnym i jego wynik zależy od ustalenia czy miało miejsce nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego. Natomiast nie ma znaczenia czy przed zakończeniem tego postępowania obiekt budowlany zostanie rozebrany lub - w przypadku gdy został wybudowany samowolnie - zalegalizowany. Na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wymierzenia J. K. kary w wysokości [...] zł J.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego, a także art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Skarżący podkreślił na wstępie, że użytkował przedmiotową wiatę w latach [...] informując o tym Starostwo Powiatowe w[...] . Faktem jest, że nie posiada dowodów nadania pism z dnia [...] r. i z dnia [...] r. ponieważ składał je osobiście w Starostwie Powiatowym, zaś przyjmujący je urzędnik nie uznał za stosowne potwierdzić odbioru pism na dodatkowej kopii. Notatka służbowa z dnia [...] r. podpisana przez Inspektora, gdzie stwierdza się, że do urzędu nie wpłynęło żadne zgłoszenie J. K. dotyczące ustawienia wiaty gastronomicznej, jest oczywiście nieprawdziwa. Świadczy o tym w sposób jednoznaczny pismo (upomnienie) [...] z dnia [...] r., skierowane do J. K., wzywające go do usunięcia obiektu nietrwale połączonego z gruntem. Stwierdzenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż skarżący "przystąpił do użytkowania innego obiektu budowlanego niż obiekty, których budowę zgłosił w pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r." nie znajduje potwierdzenia w aktach. Podnieść należy, iż organy administracji budowlanej nie przeprowadziły żadnego dowodu, który mógłby uzasadniać pogląd ,iż wiata gastronomiczna użytkowana przez skarżącego była innym obiektem budowlanym niż ta, którą dotyczyły zgłoszenia z dnia [...] r. i z dnia [...] r. O tym, że jest to ta sama wiata świadczy m.in. dokumentacja fotograficzna będąca w posiadaniu zarówno organu administracji jak i skarżącego. Skarżący wskazał dalej, iż zgodnie z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V; IX-XVIII; XX; XXII; XXIV; XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy. Zaskarżonym postanowieniem wiata gastronomiczna została zaliczona do kategorii VIII a zatem nie wymagała ona uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Warunkiem wymierzenia kary po myśli art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego jest nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego. W sytuacji skarżącego zezwolenie takie nie było wymagane. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga tymczasowy obiekt budowlany, nie połączony trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, jednakże nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Pisma z dnia [...] r. i z dnia [...] r. spełniają wymogi stosownego zgłoszenia obiektu do użytkowania po myśli art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. Reasumując skarżący podał, że stawiając wiatę gastronomiczną jako obiekt tymczasowy nie połączony trwale z gruntem i przewidziany do rozbiórki (co zresztą nastąpiło) nie musiał uzyskiwać stosowanego zezwolenia, zaś zgłoszenie do użytkowania nastąpiło we właściwym trybie i nie zostało zakwestionowane przez organ administracji w trybie art. 54 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji oświadczył, iż podtrzymuje argumentacje przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny powołany jest do sprawowania, w zakresie swojej właściwości, kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości stosowania prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, skarga jest zasadna, bowiem zarówno w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w[...] , jak i w uchylającym je postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Prawo budowlane w art. 54 formułuje ogólną zasadę, że do użytkowania obiektu budowlanego na wzniesienie, którego wymagane jest pozwolenie na budowę można przystąpić z zastrzeżeniem art. 55 i 57 po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Zawiadomienie o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 ustawy Prawo budowlane dotyczy budowy prowadzonej legalnie, a więc na podstawie pozwolenia na budowę. Przepis art. 55 ustawy Prawo budowlane przewiduje natomiast, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Norma ta dotyczy sytuacji gdy: na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVII, XX, XXII, XXIV, XXVII, XXVIII i XXX ( pkt. 1), o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 3 (pkt.2), czy też do przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych (pkt 3). Prawnie skuteczne uzyskanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie w ramach tej normy jest zatem możliwe tylko i wyłącznie gdy budowa obiektu realizowana jest w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, jak też jeżeli w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych nałożono obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie a nadto w związku z istotnym odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę w prowadzonym postępowaniu zmierzającym do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem nałożono na stronę określone obowiązki w tym właśnie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Wreszcie pozwolenie na użytkowanie jest wymagane gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, to wówczas wydaje się decyzję na użytkowanie części obiektu budowlanego. Przedstawione w art. 55 ust. 1-3 przypadki w których nałożono przedmiotowy obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie obejmuje więc sytuacji, kiedy obiekt został zrealizowany w warunkach całkowitej samowoli budowlanej, jak przyjęły organy w rozpoznawanej sprawie. W takiej bowiem sytuacji nie ma podstaw prawnych do skutecznego ubiegania się o taką decyzje o jakiej mowa w art. 55 ustawy Prawo budowlane. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że sporny obiekt budowlany zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej, to wadliwie zinterpretował i zastosował normę art. 57 ust. 7 w związku z art. 55 ustawy Prawo budowlane. Wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania jest dopuszczalne wówczas kiedy strona powinna skutecznie ubiegać się o uzyskanie takiej decyzji a z naruszeniem tego przypisu nie czyni tego i samowolnie bez niezbędnej zgody organu przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu. Wymierzenie takiej kary ma zobligować inwestora do dopełnienia niezbędnych czynności a więc uzyskania takiej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem obraza tej normy polega na tym, że strona jest zobowiązana uzyskać pozwolenie na użytkowanie lecz tego nie czyni samowolnie użytkując zrealizowany obiekt. Sytuacja taka nie może zatem dotyczyć inwestora, który zrealizował obiekt w warunkach samowoli budowlanej. Skoro w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na tej podstawie to nie można przyjąć, że strona w takiej sytuacji nie uzyskując takiej decyzji narusza art. 55 Prawa budowlanego. Dokonanie zgłoszenia w opisanym trybie samowoli budowlanej nie może prowadzić do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu lecz winno uruchomić postępowanie zmierzające do wdrożenia odpowiednich procedur zmierzających do doprowadzenia takiego obiektu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1061/08 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe postanowienia obu instancji należało uchylić jako naruszające prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie w pkt III wydano w oparciu o art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło