II SA/Sz 664/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę A.R. w dniu [...] r. złożył wniosek o pomoc finansową na zakup garnków, patelni, czajnika i opłacenie rachunków za gaz. Koordynator Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie Północ Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust 1 pkt 1, art. 106, art. 110 ust 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz upoważnienia udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] starszemu pracownikowi socjalnemu - koordynatorowi Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie Północ w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie, po rozpatrzeniu wniosków A.R. - odmówił przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że A.R. w dniu [...]r podjął pracę i utracił status osoby bezrobotnej. W dniu [...] r. pobrał w kasie MOPR zasiłek okresowy w kwocie - [...] zł nie zawiadamiając o zmianie swojej sytuacji. W dniu [...]r udzielił nieprecyzyjnych informacji w sprawie zatrudnienia, które nie wyjaśniły Jego sytuacji zawodowej oraz odmówił dostarczenia zaświadczenia o uzyskanych zarobkach i nie podał miejsca zatrudnienia. Zgodnie z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować ośrodek pomocy, który przyznał świadczenie o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku, gdyż wnioskodawca nie udokumentował swoich dochodów, nie wykazał współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, i nie można ustalić obecnej Jego sytuacji finansowej. W odwołaniu od tej decyzji A.R. opisał swoją trudną sytuacją życiową, podał, że ma 54 lata, jest po operacjach, posiada zaległości w opłacie za czynsz, gaz i światło. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 3 ust.4, art. 8 ust.1 pkt 1, art. 39 oraz art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64,poz. 593 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania A.R., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji - ustalił, że A. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, posiada trzypokojowe mieszkanie, utracił jednak do niego tytuł prawny, z powodu zaległości czynszowych. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje samotnej osobie, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł - przy równoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych art. 7 pkt 2- 15 lub innych uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Dochodem strony jest zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. Zgodnie z art. 39 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Kolegium podniosło, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie zasiłku celowego działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, a wydawane decyzje uwzględniają z jednej strony potrzeby sytuację materialną wnioskodawcy, a z drugiej strony możliwości finansowe gminy. A.R. otrzymywał zasiłek okresowy od [...] do [...] r. W [...]r. podjął - jak sam określił - pracę "interwencyjną". O podjęciu zatrudnienia wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, nie powiadomił ośrodka pomocy, a zobowiązany przez organ I instancji do złożenia dokumentu o zatrudnieniu, dokumentu takiego nie złożył, podnosząc że nie może go uzyskać. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] A. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że spełnia przesłanki do przyznania zasiłku celowego. Pracę podjął jedynie w [...]r., z miejsca zatrudnienia nie otrzymał żadnego zaświadczenia, dlatego nie mógł dostarczyć żądanego dokumentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Podstawą materialno-prawną żądania A.R. o udzielenie pomocy społecznej w postaci pomocy finansowej na zakup garnków, patelni i czajnika oraz na opłacenie należności za gaz oraz podstawą rozstrzygnięcia organów obu instancji w przedmiocie wniosków z dnia [...] r., stanowił art. 39 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64,poz. 593 ze zm./. Przepis ten stanowił, że: "W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". W ustępie 2 tego artykułu wskazane są przykłady celów na jakie forma pomocy może być przyznana i "/.../ na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu". Przepisu tego nie można stosować w oderwaniu od przepisów ogólnych ustawy o pomocy społecznej /Dział I/ normujących w Rozdziale 1 Zasady ogólne zakres podmiotowy ustawy oraz w Rozdziale 2 Zadania pomocy społecznej a także przepisów /Działu II/ w Rozdziale 7 Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Z zamieszczonego w zasadach ogólnych art. 7 wynika przede wszystkim, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodów wskazanych w pkt 1 do 15 między innymi z powodu ubóstwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby itp. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości /art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej/. Jednakże, jak to trafnie podniósł organ odwoławczy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej /art.3 ust. 4/, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej /art. 4 ustawy/. Z tych ogólnych zasad wynika zatem, że pomoc społeczna jest instytucją wspomagającą potrzebujących, nie jest natomiast instytucją dostarczającą im środków do życia i zaspokajającą wszelkie, nawet niezbędne potrzeby. Powyższe uwagi uzupełnić trzeba stwierdzeniem, że zasiłek celowy, na co zasadnie wskazało Kolegium, nie ma charakteru obligatoryjnego świadczenia pomocy społecznej, jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Przepisy omawianej ustawy nie obligują organów do zaspokojenia wszystkich uzasadnionych potrzeb swoich podopiecznych. Zasiłek celowy jest wyjątkową, doraźną formą wsparcia osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. W ocenie Sądu, nie narusza prawa decyzja odmawiająca skarżącemu przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Kontrola decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do badania poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego, a zatem na sprawdzeniu czy wydane rozstrzygnięcie wolne jest od wady dowolności. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że skarżący korzysta z pomocy społecznej, bowiem decyzją z dnia [...]r. otrzymał zasiłek okresowy w wysokości [...] złotych od [...]r. do [...]r. oraz decyzjami z dnia [...]r. otrzymał dwa zasiłki celowe po [...] zł na zakup opału i dofinansowanie opłat za energię elektryczną. W decyzjach tych zawarto między innymi pouczenie o treści art. 109 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Niesporne jest w sprawie, że skarżący w dniu [...] i [...]r. złożył wnioski o przyznanie zasiłku celowego. W dniu [...]r. skarżący złożył oświadczenie, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku, nie pracuje dorywczo, nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, mieszka sam, W toku postępowania organ I instancji ustalił, że skarżący na skutek podjęcia pracy został z dniem [...]r. wyrejestrowany z urzędu pracy jak osoba bezrobotna. W związku z powyższym obowiązkiem organu było ustalenie aktualnej sytuacji dochodowej skarżącego, który podejmując pracę uchylił się od obowiązku wynikającego z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, nie powiadomił ośrodka pomocy społecznej o podjęciu pracy. W tym celu – jak wynika to z akt sprawy – skarżący został wezwany do ośrodka pomocy celem złożenia wyjaśnień. W dniu [...]. skarżący wyjaśnił, że pod koniec [...]r. podjął pracę w charakterze pracownika fizycznego w ramach prac interwencyjnych i pracował do końca [...]r., nie otrzymał jeszcze wynagrodzenia. Nie podał miejsca pracy. Organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy o uzyskanych dochodach, lecz skarżący zaświadczenia takiego nie przedstawił. W tych okolicznościach prawidłowe są ustalenia organu I instancji, że A.R. nie udokumentował swoich dochodów i nie przejawił współdziałania z organami w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji. Wskazać też trzeba, że z analizy przedstawionych wyżej dowodów, a w tym z oświadczenia strony z dnia [...]r. wynika ponadto, że skarżący dostosowywał pewne okoliczności, zwłaszcza fakt podjęcia zatrudnienia, odpowiednio do subiektywnego przekonania, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego będzie podjęta w grudniu po zakończeniu zatrudnienia, co znalazło potwierdzenie w Jego oświadczeniu złożonym na rozprawie. Taka postawa skarżącego świadczy o trafności stanowiska organów orzekających o braku współpracy z organami pomocy społecznej, które w tej sytuacji nie mogły ustalić rzeczywistej sytuacji dochodowej wnioskodawcy. Biorąc powyższe pod uwagę, a także mając na względzie z jednej strony uznaniowy charakter rozpatrywanego świadczenia, a z drugiej strony okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie był całkowicie pozbawiony pomocy społecznej oraz otrzymał wynagrodzenie za pracę, przyjąć trzeba, że odmowa przyznania zasiłku celowego nie narusza granic uznania administracyjnego, a zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ skargę oddalił .