II SA/Sz 665/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku służącego rekreacji indywidualnej wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce wchodzącej w skład Rodzinnych Ogrodów Działkowych [...] w [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że posiada dziecko niepełnosprawne i ponosi wysokie koszty jego leczenia i rehabilitacji. Wnioskodawca podał, że mieszka z żoną i [...] synem w mieszkaniu o pow. [...] m2 i oprócz samochodu osobowego marki [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł nie ma innego majątku ani żadnych oszczędności, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że rozbiórka ściany budynku objętego nakazem rozbiórki i doprowadzenie go do [...] m2 powierzchni zabudowy to koszt w granicach [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków za leczenie i rehabilitację syna. Wskazał także, że na wspólnym z żoną rachunku bankowym zdeponowana jest pożyczka żony która przeznaczona jest na remont kuchni i łazienki, a do spłaty pozostało [...] zł. M. K. przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody, wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania i garażu, oraz [...] i [...] stronę wydruku z rachunku bankowego (nie zawierającego nazwiska posiadacza) obejmujące okres od [...] r. do [...] r. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja prawa pomocy ma więc w założeniu służyć najuboższym, czyli podmiotom dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. W niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, koszty sądowe obciążające skarżącego wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis stały od skargi na decyzję z zakresu budownictwa i architektury (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221 poz. 2193). Ze skargi oraz akt sprawy wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną i [...] synem w [...] w mieszkaniu stanowiącym jego własność, posiada samochód osobowy, ponosi koszty najmu garażu, użytkuje także działkę ogrodniczą na której wybudował bez pozwolenia na budowę budynek przeznaczony do rekreacji indywidualnej. Ze złożonego wniosku wynika, że dochody wnioskodawcy i jego żony wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, przy czym skarżący otrzymuje emeryturę policyjną, dysponuje więc wolnym czasem i może uzyskiwać dochody z innych źródeł. Udokumentowane comiesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania wnioskodawcy wynoszą ok. [...] zł, na utrzymanie garażu [...] zł. Z przedłożonego fragmentu wyciągu z rachunku bankowego oraz z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że na rachunku tym jest zdeponowana jest kwota wynosząca ok. [...] przeznaczona na remont łazienki i kuchni. Skarżący poza oświadczeniem, że posiada dziecko niepełnosprawne w żaden sposób tego nie uprawdopodobnił, nie udokumentował także żadnych wydatków na leczenie czy rehabilitację syna. Ze złożonego wniosku nie wynika, aby wnioskodawca był osobą znajdującą się w trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, niezdolną do poniesienia kosztów sądowych z własnych środków finansowych. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody, posiadają własne mieszkanie, samochód i działkę rekreacyjną, mają także oszczędności wielokrotnie przewyższające kwotę należnego wpisu sądowego. Sytuacja materialna skarżącego jest na tyle dobra, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe, nie narażając przy tym ani siebie ani swojej rodziny na uszczerbek utrzymania koniecznego. Pojęcie utrzymania koniecznego o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć ściśle. W zakres tego pojęcia wchodzą koszty wyżywienia, niezbędne opłaty, podstawowa odzież oraz koszty leczenia. Nie są natomiast częścią koniecznego utrzymania koszty utrzymania samochodu i garażu, ani koszty przeprowadzenia planowanego remontu, nawet w sytuacji gdy jego przeprowadzenie jest niezbędne, remont bowiem zmierza ku poprawie sytuacji mieszkaniowej, a nie zaspokajaniu w tym zakresie podstawowych potrzeb (tak NSA w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. II OZ 127/09, Lex nr 565704). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych (postanowienie NSA z dnia [...] r. [...], niepubl.). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby obciążające wnioskodawcę koszty sądowe były finansowane ze środków publicznych. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 257 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.