II SA/Sz 668/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia z kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata. D.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa w punkcie sprzedaży zlokalizowanym przy [...]. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwoce [...] zł, wpis uiściła. Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. sąd oddalił skargę. Skarżąca w ustawowym terminie złożyła wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego ponieważ utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie brutto, prowadzi też działalność gospodarczą objętą cofniętym zezwoleniem i od kiedy została wdową, cały czas spędza w pracy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że spłaca kredyt mieszkaniowy, dlatego cofnięcie zezwolenia na sprzedaż piwa pozbawi ją możliwości spłaty tego kredytu, a przekwalifikowanie się na inny asortyment nie jest możliwe, ponieważ skarżąca nie posiada samochodu, a piwo dostarczane jest przez hurtownię. Wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą od [...] r. i do tej pory nigdy nie miała podobnych problemów ponieważ cały czas miała stałą księgową, ale od [...] rozliczała ją nowa osoba, która podała skarżącej niewłaściwą wartość sprzedanego alkoholu w [...] r., następnie wpisaną w oświadczeniu o wartości sprzedanego alkoholu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach D.K. podała, że posiada dom jednorodzinny [...] i pawilon handlowy [...] , a jej dochód miesięczny brutto wynosi [...] zł i składa się z emerytury w kwocie [...] zł oraz dochodu z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie sądu z dnia [...] do przedłożenia dowodów dotyczących stanu majątkowego i dochodów wnioskodawczyni przedłożyła wyciągi ze swoich dwóch kont bankowych oraz wyciąg z rachunku, umowę kredytu konsolidacyjnego z dnia [...] z Banku A. na kwotę [...] zł, kserokopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r., odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, dowody potwierdzające wysokość emerytury oraz dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie domu i pawilonu handlowego. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwaną dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09 (Lex nr 565704) kosztami utrzymania koniecznego w rozumieniu tego przepisu są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację, oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Prawo pomocy jest instytucją stworzoną z myślą o osobach, które nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, to jest takich, którym odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć drogę do sądu. Z oświadczenia o sytuacji majątkowej i dochodach, złożonego na urzędowym formularzu, oraz z przedłożonych dowodów wynika, że skarżąca posiada dom [...] i pawilon handlowy [...], w którym prowadzi działalność polegającą na sprzedaży owoców i warzyw oraz pozostałej żywności, sprzedaży detalicznej odzieży i artykułów używanych, oraz przygotowywania i podawania napojów, a przychód z tej działalności w [...] r. wyniósł [...] zł. Z zaskarżonej decyzji wynika, że wartość sprzedanych przez skarżącą napojów alkoholowych w ubiegłym roku wynosi [...] zł. Z zeznania podatkowego za [...] r. wynika, że dochód skarżącej z tytułu emerytury i działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych dowodów wynika, że miesięczne koszty utrzymania domu skarżącej wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (woda i ścieki [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł, telefon [...] zł). Oprócz tego wnioskodawczyni ponosi koszty utrzymania pawilonu handlowego w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, które jednak należy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu w prowadzonej działalności. Z przedłożonej umowy kredytu konsolidacyjnego z dnia [...] wynika, że wnioskodawczyni spłaca kredyt przeznaczony na sfinansowanie sześciu innych kredytów i pożyczek oraz dodatkowej kwoty na dowolny cel wynoszącej [...] zł, a z przedłożonego harmonogramu spłat kredytu wynika, że miesięczna kwota raty tego kredytu wynosi ok. [...] zł ([...]CHF), a zatem przewyższa wynikający z zeznania podatkowego miesięczny dochód netto. Skarżąca przedłożyła dowody potwierdzające wydatki ponoszone na utrzymanie domu i pawilonu handlowego za ostanie trzy miesiące, których termin płatności upłynął, ale na przedłożonych fakturach brakuje potwierdzenia wpłaty, co najprawdopodobniej oznacza, że płatności dokonywane są z konta bankowego. Wnioskodawczyni nie podała bowiem, by zalegała z opłatami. Jednakże z przedłożonych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych wynika, że nie korzysta ona z tych rachunków do regulowania bieżących należności. Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. D.K. posiada dwie nieruchomości w [...], otrzymuje emeryturę i uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, a ponoszone przez nią koszty utrzymania domu są stosunkowo niskie i wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Oprócz tego wnioskodawczyni spłaca kredyt konsolidacyjny w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, który to wydatek nie może być zaliczony do kosztów utrzymania koniecznego w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie sądu, skarżąca jest w stanie uiścić opłatę kancelaryjną w kwocie [...] zł oraz ewentualny wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Natomiast biorąc pod uwagę okoliczność, że skarga kasacyjna może być skutecznie wniesiona tylko przez profesjonalnego pełnomocnika, mając na względzie uzyskiwane dochody i wydatki wnioskodawczyni, sąd postanowił przyznać adwokata z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić wniosek w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowić skarżącej adwokata.