II SA/Sz 67/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odebrania zwierząt I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat A. W.-Ś. kwotę [...] ([...]) złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta [...] a, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 4, 9, 10 i art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.), orzekł o czasowym odebraniu W. W. 16 psów oraz 6 kotów z lokalu przy ul. [...] w [...] . W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta [...] a podał, że w dniu 15 października 2010 r. funkcjonariusze Policji Komisariatu Policji [...] – [...] wspólnie z pracownikami Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w [...] dokonali odebrania 18 psów i nieustalonej ilości kotów. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] zostało umorzone postępowania administracyjne w części dotyczącej odebrania W. W. dwóch z pośród 18 zatrzymanych psów ze względu na oddanie ich właścicielce. Organ wskazał, że co prawda odebrane psy, za wyjątkiem jednego stanowiącego własność osoby trzeciej, były w dobrej kondycji zdrowotnej, zgodnie z protokołem oględzin psów odebranych w dniu 15 października 2010 r., sporządzonym przez lekarza weterynarii, to większość z nich posiadała przerośnięte pazury i zmiany skórne mogące świadczyć o pogryzieniach. Odebrane koty w ilości 6 sztuk, były w ogólnie dobrej kondycji zdrowotnej, mając jednak świąd lub stan zapalny uszu. Prezydent Miasta [...] ustalił, że w dniu 20 sierpnia 2010 r. wszczęto dochodzenie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, z uwagi na dwa zawiadomienia o przestępstwie. Z dokumentacji uzyskanej od Komendanta Komisariatu Policji [...] – [...] , w tym z zeznań świadków, wynika, że z mieszkania [...] W. dobiegają o różnych porach dnia i nocy bardzo niepokojące odgłosy w postaci skomlenia, piszczenia, ujadania, wycia zwierząt, uderzania ciężkimi przedmiotami, świadczące o tym, że zwierzęta są bite. Zdarzały się również odgłosy wskazujące na szczucie psów, głośne warczenie, szczekanie, miauczenie kotów, bardzo głośne krzyki, wulgaryzmy wypowiadanie przez [...] W.. Z zeznań świadków wynika, że W. W. od około 2 lat nie wyprowadzał psów na dwór, tylko wynosił codziennie po kila dużych foliowych worków z fekaliami, które wyrzucał do wspólnego, osiedlowego pojemnika na śmieci. Z dokumentacji fotograficznej wynika natomiast, że zwierzęta przetrzymywane były w stanie rażącego niechlujstwa, co zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, kwalifikowane jest jako znęcanie się nad zwierzętami. Powyższe ustalenia potwierdzają również pisma skierowane do Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 października 2010 r. przez Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " oraz z dnia 22 października 2010 r. podpisane przez 49 mieszkańców Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ". Od decyzji tej W. W. złożył odwołanie, uzupełnione pismami z dnia 12 i 22 listopada 2010 r. W. W. zarzucił Prezydentowi Miasta [...] działanie poza granicami prawa, niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy opierające się na kwestionowanych przez niego zeznaniach mieszkańców Spółdzielni, oraz naruszenie prawa polegające na niezapewnieniu mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Odwołujący się wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. W toku postępowania odwoławczego W. W. powołał się na dotychczasowe umorzenia postępowań karnych prowadzonych przeciwko niemu w sprawach dotyczących znęcania się nad zwierzętami. Wskazał również na dobrą kondycję fizyczną odebranych zwierząt oraz właściwe, w jego ocenie, zapewnienie im miejsca do opieki W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 i 2a ustawy o ochronie zwierząt, decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r., nr[...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 6 i art. 7 ustawy o ochronie zwierząt i stwierdziło, że W. W. jest właścicielem 16 psów i 6 kotów. Wszystkie psy są w większości psami dużymi, mieszańcami lub rasy doberman i wilk. W. W. wszystkie psy przetrzymuje we własnościowym mieszkaniu spółdzielczym przy ul.[...] , które znajduje się na czwartym piętrze z poddaszem. W. W. od wielu lat jest właścicielem kilkunastu psów, których liczba stale się zmienia, ale zawsze są to psy rasy dużej, mieszańce bądź rasy doberman, wilki a nawet amstaf i od wielu lat, również na skutek wielu interwencji sąsiadów oraz samej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ", prowadzone były postępowania przygotowawcze, karne pod zarzutem znęcania się nad zwierzętami oraz prowadzenia nielegalnej hodowli psów. Z oświadczeń sąsiadów oraz Spółdzielni Mieszkaniowej wynika, iż psy znajdujące się w mieszkaniu są tresowane przez Pana W., słychać głośne komendy i krzyki. Psy stale szczekają, wyją, skowyczą i skamlą. Dochodzą odgłosy gryzienia się psów między sobą. Zdaniem sąsiadów, słychać również odgłosy bicia psów. Z oświadczeń sąsiadów wynika, iż psy nie są wyprowadzane z domu, a fekalia są wynoszone przez właściciela w workach foliowych i wrzucane do wspólnego śmietnika. Z protokołu oględzin sporządzonego w dniu 15 października 2010 r. wynika, iż ogólnie psy znajdują się w dobrej kondycji fizycznej. W większości psy posiadają przerośnięte pazury, które są przyczyną problemów psów z chodzeniem i które potwierdzają fakt, iż psy nie są wyprowadzane na spacery i przetrzymywane są w domu. Nadto, w przypadku dwóch samic oraz dwóch samców stwierdzono świeże ślady po pogryzieniach lub zmiany skórne świadczące o dawnych pogryzieniach. Psy posiadały również zmiany skórne na pysku i uszach, u jednej samicy stwierdzono ponadto zaropiale oczy i przekrwienie lewego oka. Wszystkie psy odebrane zostały przekazane do Schroniska dla Bezdomnych [...] w [...] . Kolegium podkreśliło, że to, iż zwierzęta były w ogólnie dobrej kondycji fizycznej i nie nosiły takich ilości śladów, które by świadczyły o ich biciu nie dowodzi tego, że odwołujący się zapewnił zwierzętom dobre warunki bytowania. Sam fakt, iż W. W. przetrzymywał kilkanaście dużych psów w mieszkaniu o powierzchni około 100 m2, po kilka sztuk w pomieszczeniach do 2-3 m2, co potwierdza dokumentacja fotograficzna, wskazuje, iż zwierzęta te nie miały zapewnionych właściwych warunków bytowania. Świadczy również o tym nie wyprowadzanie psów na spacery i nie zapewnianie im właściwego dla ich rasy i wielkości - ruchu na świeżym powietrzu. Oczywistym jest, że psy zamknięte w pomieszczeniu, nie wyprowadzane na spacery, bez zapewnionego im ruchu, stają się bardziej agresywne niż zwykle, a przebywanie w większej grupie powoduje normalną tendencję do walki o pozycję w stadzie. Zatem prawdopodobne są relację sąsiadów o dochodzących z mieszkania odgłosów wycia, szczekania, gryzienia się psów między sobą. Z tych powodów zarzut odwołującego się w przedmiocie braku podstaw prawnych do odebrania mu zwierząt Kolegium uznało za niezasadny. Organ odwoławczy zauważył, iż wszystkie przywołane okoliczności stanowią podstawę prawną do odebrania posiadaczowi psów z uwagi na utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji oraz trzymanie zwierząt na uwięzi, która powoduje u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz nie zapewnia możliwości niezbędnego ruchu, czym wyczerpana została przesłanka z art. 7 ust. 1 i 1a w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 i 14 ustawy o ochronie zwierząt. Ustosunkowując się do argumentu, iż psy miały zapewniony dach nad głową organ podał, że przetrzymywanie psów w ilości kilkunastu w lokalu mieszkalnym na czwartym piętrze, bez możliwości zapewnienia im niezbędnego ruchu, nie jest adekwatne w kontekście prawidłowej opieki nad 18 dużymi zwierzętami. Kolegium zwróciło również uwagę, że niewątpliwie lokal mieszkalny nie jest właściwym miejscem do przechowywania, hodowania, czy sprawowania opieki nad kilkunastoma psami rasy doberman, mieszańców i wilków. Odnosząc się do wniosku [...] W. o przekazanie odebranych psów pod opiekę M.K., Kolegium wskazało na treść art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt i wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie przekazanie zwierząt nastąpiło do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w [...] . Kolegium podało także, iż organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zdaniem Kolegium, zasadnym było odstąpienie przez organ I instancji od zasady wyznaczenia stronie terminu do zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego. Kierując się również zapisem art. 7 ust. 2a Kolegium wydało decyzję ostateczną pomimo błędnego wyznaczenia stronie terminu na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie na dzień 20 grudnia 2010 r. Na marginesie Kolegium zauważyło, że organ I instancji informował odwołującego się w toku postępowania jakie dokumenty znajdują się w aktach. W. W. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] zarzucając wydanie jej pomimo braku ku temu podstawy prawnej. W. W. stwierdził, że cała sprawa jest wynikiem sporu sąsiedzkiego i powstała w skutek formułowania wobec niego fałszywych oskarżeń ze strony mieszkańców i ich nacisków na orzekające organy administracji. Skarżący podniósł, że zaginęły dokumenty, które były złożone do sprawy i w aktach się one nie znajdują. W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 67/11 wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] przyznano W. W. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącego adwokat A. W.-Ś. podtrzymała skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydając kwestionowaną decyzję nie doszło do naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 grudnia 2011r. orzekająca o czasowym odebraniu zwierząt nie zaś prawidłowość działań funkcjonariuszy Policji oraz pracowników Schroniska dla zwierząt związanych z uprzednim odbiorem zwierząt z lokalu przy ul. [...] w [...] , które nastąpiło w dniu 15 października 2010 r. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1102 ze zm.). W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy, do którego odwołuje się cytowany wyżej przepis art. 7 ust. 1, stanowi, m.in., że nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione (ust. 1), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami nakazuje rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa (art. 6 ust. 2 pkt 10). Art. 4 zawiera również szereg definicji legalnych takich pojęć jak: - "humanitarne traktowanie zwierząt" – przez które rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę; - "właściwe warunki bytowania" - oznaczające zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że W. W. na dzień 15 października 2010 r. w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] , w budynku wielorodzinnym, hodował 18 psów i co najmniej 6 kotów. Pomimo, że powierzchnia mieszkania wynosi ponad 100 m2 (według wyjaśnień skarżącego ok. 150 m2) to i tak warunki bytowania i sanitarne w jakich zwierzęta te przetrzymywano, prawidłowo zostały uznane przez organy za niewłaściwe. Nie jest kwestionowane przez skarżącego powołane w uzasadnieniu decyzji ustalenie organów, że hodowane przez niego psy nie były w ogóle, od co najmniej 2 lat wyprowadzane na spacer. Trafne jest zatem stwierdzenie, że zwierzęta nie miały zapewnionej jednej z podstawowych potrzeb – spaceru na świeżym powietrzu. Pomimo, iż psy oraz koty są zwierzętami domowymi, a więc zwierzętami przebywającymi wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu i utrzymywanymi przez człowieka w charakterze jego towarzysza (art. 4 pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt), to zagwarantowanie im spaceru i możliwości załatwiania w naturalnych warunkach potrzeb fizjologicznych, stanowi podstawowy obowiązek ich opiekuna. Spacer na wolnym powietrzu dostarcza także zwierzęciu, w szczególności psom, bardzo ważnych bodźców mających niebagatelny wpływ na ich życie emocjonalne. Służy on zaspokojeniu potrzeb eksplorowania, aktywności fizycznej i umysłowej. Spacer w zmieniających się warunkach terenowych pozwala równomiernie rozwijać się mięśniom, co jest ważne szczególnie w okresie wzrostu oraz utrzymywać właściwą kondycję. Takich, podstawowych potrzeb swoim zwierzętom W. W. nie zapewniał. Brak spacerów spowodował u części psów problemy z poruszaniem się, wywołane przerośniętymi pazurami, na co wskazano w protokole oględzin psów z dnia 15 października 2010 r. (karta 14 akt organu I instancji). Zwierzęta utrzymywane przez skarżącego załatwiały się w miejscu swego pobytu – w mieszkaniu, w którym stale przebywały, w którym były karmione i w którym spały. Pomimo stosunkowo dużego metrażu mieszkania ich możliwość poruszania się była mocno ograniczona do poszczególnych części pomieszczeń. Uzasadnione zatem stało się uznanie, że warunki pobytu zwierząt urągały minimum jakie uznać można za właściwe warunki bytowania, nie wspominając o stanie w jakim utrzymany był sam lokal, który winien służyć celom mieszkaniowym (dowód: fotografie lokalu wykonane dnia 15 października 2010 r. – karty 17-22 i 25 – 31 akt organu I instancji). Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego, warunki bytowania zwierząt nie zapewniały im należytego bezpieczeństwa. Tak licznej grupie zwierząt skarżący nie był w stanie zapewnić warunków, w których nie byłyby one narażone na uszkodzenia ciała w wyniku pogryzienia przez inne osobniki, co prowadziło do gryzienia się przez psy, czego dowodem są stwierdzone przez lekarza weterynarii oraz przez kierownika Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w [...] , rany po świeżych lub zagojonych już pogryzieniach u poszczególnych psów (dowód: protokół oględzin psów z dnia 15 października 2010 r. – karta 14 akt organu I instancji). Taki stan rzeczy, wobec braku należytej pieczy ze strony skarżącego stwarzał również realne zagrożenie dla życia tych zwierząt, w szczególności osobników słabszych, narażonych na ataki innych psów, walczących o pozycję dominującą. W grupie zwierząt stadnych, dziko żyjących, zdarzenia takie można by uznać za sytuację naturalną, ale nie w przypadku zwierząt domowych, hodowanych przez człowieka, odizolowanych od świata zewnętrznego poprzez wspólne zamknięcie w małych pomieszczeniach, bez możliwości ucieczki i schronienia się przed osobnikami silniejszymi lub bardziej agresywnymi. Potwierdzeniem braku należytej dbałości o stan sanitarny zwierząt jest również brak szczepień jakimi winny zostać one poddane. Sprowadzanie do mieszkania przez skarżącego tak licznej grupy zwierząt, o niewiadomym pochodzeniu i stanie zdrowia, stwarzało zagrożenie dla innych osobników hodowli. Jeśli za prawdziwe przyjąć oświadczenie skarżącego złożone w toku postępowania, że właścicielem (opiekunem) odebranych mu 16 psów jest od dnia 1 października 2010 r. (dowód: pismo z dnia 29 października 2010 r. – karta 55 akt organu I instancji), to mając na względzie ilość zwierząt jaka przewija się przez mieszkanie zajmowane przez skarżącego, sięgająca czasem sześćdziesięciu osobników (co potwierdził skarżący w ww. piśmie), przy jednoczesnej niemożności zapanowania nad mogącymi się pojawić chorobami zakaźnymi, tworzenie w tak dużej hodowli zwierząt jest nie tylko niewłaściwe ze względu na miejsce, czyli mieszkanie w bloku wielorodzinnym, ale i nieodpowiedzialne wobec nie zapewnienia zwierzętom właściwych warunków życia. Kolejnym dowodem świadczącym braku sprawowania przez skarżącego właściwej opieki nad zwierzętami jest również to, że większość z zatrzymanych kotów cierpiała z powodu nie leczonego zapalenia uszu (opis stanu zdrowotnego kotów w protokole z dnia 15 października 2010 r. – karta 13 akt organu I instancji). W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo zastosowało art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy, uzasadniającym wydanie zaskarżonej decyzji. Co prawda Sąd dostrzegł uchybienie organu związane z próbą zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie w trybie art. 10 § 1 k.p.a., jednakże w związku z art. 7 ust. 2a, obowiązek wynikający z ww. przepisu mógł ulec ograniczeniu wynikającemu z konieczności rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w ustawą określonym terminie 7 dni. Co prawda termin ten nie został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dochowany, jednak naruszenie wskazanych przepisów, w ocenie Sądu, nie mogło być uznane jako mające wpływ na ostateczny wynik sprawy. W toku postępowania administracyjnego skarżący miał prawo i korzystał z możliwości ustosunkowania się do podjętych czynności, do ustaleń organu I instancji, składał do akt sprawy dokumenty, wnosił o wydanie kopii określonych dokumentów, które w trybie art. 73 k.p.a. były mu udostępniane (dowód: wniosek z dnia 19 października 2010 r. i odpowiedź organu z 25 października 2010 r. karty: 34 - 35 akt sprawy) i prowadził stałą korespondencję z organami prowadzącymi sprawę. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] , nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi oraz niedostrzegając takich przesłanek z urzędu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku Sąd wydał w oparciu o art. 250 ww. ustawy.