II SA/Sz 670/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006r. sprawy ze skargi B. i J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie zajęcia pasa drogowego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] numer [...] Prezydent Miasta nie udzielił zezwolenia B. O. i J. O. na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] w [...] w okresie od dnia [...] do dnia [...] w celu umieszczenia obiektu budowlanego. W decyzji organ pouczył strony, że służy im prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Decyzja została doręczona stronom w dniu [...]. Od decyzji tej odwołał się J. O.. Odwołanie zostało opatrzone datą sporządzenia [...], wpłynęło natomiast do organu I instancji w dniu [...]. W odwołaniu strona podała, że obiekt jest posadowiony na tym terenie od około [...] lat i zawsze bez problemu uzyskiwali zezwolenie na zajęcie pasa drogowego spełniając wszystkie stawiane przez miasto warunki. Podniosła, iż od początku istnienia obiektu na wnioskowanym terenie status prawny tego terenu się nie zmienił. Następnie w punktach odwołujący się wymienił przesłanki przemawiające za słusznością odwołania, w większości odnosząc się do ustawy Prawo budowlane w zakresie pozwoleń na budowę. Stwierdził, iż przedmiotowy grunt dzierżawiony jest od miasta z przeznaczeniem na niewielką działalność handlową, która stanowi jedyne źródło dochodu [...] rodziny. Jednocześnie odwołujący się podał, że opisany w odwołaniu problem miał być tematem rozmowy i wyjaśnień, jak też złożenia ewentualnego odwołania w ustawowym terminie. Jednakże, dyrektor ZDiTM wyjechał służbowo i termin spotkania został przesunięty, co spowodowało jego "minięcie". Strona w związku z tym prosi o przywrócenie terminu odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. numer [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Kolegium ustaliło, iż strona otrzymała decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora ZDiTM z dnia [...] znak: [...], w dniu [...] Świadczy o tym zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do decyzji w aktach sprawy. Odwołanie strona, jak sama przyznała, złożyła po terminie, wnosząc o jego przywrócenie. Jako przyczynę J. O. podał, służbowy wyjazd dyrektora ZDiTM , w związku z czym nie mogło dojść do spotkania pomiędzy nim, a stronami w celu omówienia problemu. Podstawę przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 58 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, dla której termin został uchybiony. W myśl art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem piśmiennictwa (B. Adamiak, 1. Borkowski.Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H.BECK Warszawa 1996., M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2000.), przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W dalszej części uzasadnienia Kolegium w sposób szczegółowy wyjaśniło pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności, przytaczając szereg orzeczeń sądów administracyjnych . Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w świetle przedstawionych rozważań, oczekiwanie na spotkanie z dyrektorem ZDiTM w sprawie złożenia odwołania nie spełnia warunku "braku winy". Uchybienie terminu nie było bowiem spowodowane działaniem siły wyższej, a strona miała możliwość złożenia odwołania w terminie zawartym w pouczeniu. Nie odbycie rozmowy z przedstawicielem organu I instancji stanowi przyczynę subiektywną uchybienia terminu, nie odbycie się spotkania w żadnym razie nie uniemożliwiało złożenia odwołania w termie. W zakończeniu uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie zostało przez B. O. i J. O. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący podnieśli, iż czują się pokrzywdzeni wydaniem postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, gdyż uniemożliwiło to merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Podobnie jak w odwołaniu od decyzji przytoczyli szereg przesłanek wskazujących, ich zdaniem, na istnienie podstaw do wydania decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego. Wnieśli o uchylenie postanowienia i wydanie decyzji pozytywnej dla nich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm. ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.). Skarga okazała się zasadna choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa, odwołanie od decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - po myśli art. 134 Kpa - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie wymienionego przepisu organ może także stwierdzić niedopuszczalność odwołania, która to niedopuszczalność zachodzi między innymi wtedy gdy występuje brak przedmiotu zaskarżenia oraz wyłączenie przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (przyczyny przedmiotowe), a także gdy podmiot wnoszący odwołanie nie ma legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo odwołanie wnosi strona nie mająca zdolności do czynności prawnych (przyczyny podmiotowe). Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o niedopuszczalności odwołania choć przyczyny niedopuszczalności nie wystąpiły. Z art.134 Kpa wynika także, iż postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest postanowieniem ostatecznym, kończącym postępowanie administracyjne, a dopuszczona przepisem art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola sądowa tego rozstrzygnięcia sprowadza się wyłącznie do kontroli jego zgodności z prawem, a więc w szczególności zgodności ze stanem rzeczywistym przesłanek faktycznych leżących u jego podstaw. Przesłankę wydanego w trybie art. 134 Kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje to, że złożenie przez J. O. odwołania nastąpiło po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia. Jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się do uchybienia terminu i braku podstaw do jego przywrócenia, rozstrzygnięcie dotyczy niedopuszczalności odwołania, co stanowi naruszenie art. 107, art. 134 w związku z art.8 Kpa. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez rozpatrzenia wniosku o jego przywrócenie, należy uznać za niezgodne z art.134 Kpa. Organ ponownie rozpatrując sprawę winien w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.152 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.