II SA/Sz 670/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-12-04
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zamiar wystąpienia do sądu z pozwem o naruszenie prawa własności polegające na bezumownym korzystaniu z nieruchomości stanowi wystarczającą podstawę do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów zawierającego dane osobowe właścicieli innych nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam zamiar wystąpienia do sądu z pozwem o naruszenie prawa własności polegające na bezumownym korzystaniu z nieruchomości nie stanowi wystarczającej podstawy do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów. Interes prawny musi być osobisty, konkretny, aktualny i prawnie chroniony, a nie oparty jedynie na subiektywnym przekonaniu czy zamiarze. Dopiero zobowiązanie przez sąd cywilny do złożenia dokumentów mogłoby stanowić o legitymowanym interesie prawnym.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. B. zwrócił się o wydanie wypisu z rejestru gruntów dla szeregu działek ewidencyjnych, wskazując na zamiar wystąpienia z pozwem o naruszenie prawa własności polegające na bezumownym korzystaniu z jego nieruchomości. Starosta Wałecki odmówił wydania wypisu, uznając, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego. Po uchyleniu postanowienia przez organ odwoławczy ze względów formalnych, Starosta ponownie odmówił wydania wypisu decyzją administracyjną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty, uznając, że interes faktyczny nie daje podstaw do żądania wypisu. Wnioskodawca złożył skargę do WSA w Szczecinie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie z dnia 8 lipca 2025 r. nr GK-2.7221.1.11.2025.WP w przedmiocie wydania wypisu z rejestru gruntów oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. nr GK.6620.28.2024.EM, Starosta Wałecki odmówił W. B. wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...] – [...], [...] -[...], położonych w obrębie ewidencyjnym G. , w jednostce ewidencyjnej 321705_2 W. – obszar wiejski. Zdaniem tego organu, w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych wypisów, gdyż wskazanie wyłącznie samego zamiaru wystąpienia do sądu z pozwem o naruszenie prawa własności polegające na bezumownym korzystaniu z nieruchomości stanowić może co najwyżej podstawę interesu faktycznego.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpoznaniu zażalenia strony na to rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2024 r., nr GK-2.7221.1.13.2024.WP uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że odmowa udostępnienia danych z operatu ewidencyjnego powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Z tego względu zaskarżone postanowienie zasługiwało na uchylenie ze względów formalnych, organ II instancji nie rozpatrywał sfery merytorycznej podjętego przez Starostę Wałeckiego postanowienia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta Wałecki decyzją z dnia 12 maja 2025 r., nr GK.6620.28.2024.EM, na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7d pkt 1, art. 24 ust. 5 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), odmówił W. B. wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym G. , w jednostce ewidencyjnej 321705_2 W. – obszar wiejski.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zacytował przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczące udostępniania informacji zawartych w ewidencji gruntów i wyjaśnił, że skarżący należy do podmiotów innych niż wymienione w art. 24 ust. 5 pkt 1 – 2b tej ustawy wobec czego wydanie wypisu z ewidencji w jego wypadku uwarunkowane jest wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu takiego wypisu.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca takiego interesu nie wykazał bowiem wskazanie wyłącznie samego zamiaru wystąpienia do sądu z pozwem o naruszenie prawa własności polegające na bezumownym korzystaniu z nieruchomości, stanowić może co najwyżej podstawę interesu faktycznego. Jednakże interes faktyczny nie daje podstawy do żądania wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach wymienionych we wniosku.
Sam zamiar wystąpienia z powództwem nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca jest podmiotem uprawnionym do żądania wydania dokumentów z ewidencji gruntów i budynków zawierających dane osobowe 72 odrębnych podmiotów ewidencyjnych posiadających łącznie 55 działek ewidencyjnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej nasuszenie przepisów art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 126 § 2 pkt 1 w związku z art. 130 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny i art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego – poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w wydaniu wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych wymienionych we wniosku z 30 września 2024 r.
W uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła swoje stanowisko w kwestii posiadania interesu prawnego w świetle przywołanych przez nią wcześniej przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu cywilnego. Podniosła, że posiada interes prawny w uzyskaniu danych z ewidencji gruntów i budynków, gdyż są one niezbędne do sądowego dochodzenia jej praw związanych z własnością nieruchomości.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego decyzją z dnia 8 lipca 2025 r. nr GK-2.7221.1.11.2025.WP
w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), art. 24 ust. 5 pkt 3 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2
w zw. z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 7d pkt 1 lit. a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "interes prawny", które użyte w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zostało zdefiniowane ani w tej ustawie, ani w ustawie k.p.a. Z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia na gruncie procedury administracyjnej powszechnie akceptowane jest stanowisko utrwalone w orzecznictwie, że interes prawny ma charakter osobisty, własny i indywidualny, a zatem nie może to być interes osoby trzeciej. Interes ten jest konkretny czyli jest związany z daną sytuacją faktyczną podmiotu, który nim się legitymuje, nadto jest on aktualny, a zatem jest związany z obowiązującą normą prawną i dotyczy bieżącej sytuacji faktycznej. Interes ten oparty jest na normie prawnej, którą da się wyodrębnić i do końca ustalić.
Zdaniem organu odwoławczego, źródłem interesu prawnego jest przepis prawa powszechnie obowiązującego, który kształtuje sytuację określonego podmiotu w zakresie
stanu prawnego regulowanego tym przepisem. O istnieniu interesu prawnego nie decyduje jedynie wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu. Sam zamiar złożenia wniosku do sądu w sprawie cywilnej nie stanowi podstaw do żądania przez skarżącego danych podmiotowych z ewidencji gruntów i budynków udostępnianych w formie wypisu z operatu ewidencyjnego. Sama chęć podjęcia takich działań nie oznacza, że sprawie zostanie nadany dalszy bieg. Oczywiście, można zakładać, że żądane dokumenty stanowić mogą materiał dowodowy w postępowaniu cywilnym. Jednak o zakresie postępowania dowodowego w tej materii decyduje wyłącznie sąd. To sąd cywilny, który zobowiązuje stronę do złożenia określonych dokumentów mógłby stanowić o legitymowanym interesie prawnym do złożenia wniosku o wydanie stosownego dokumentu.
Organ zaznaczył, że wnioskodawca w dacie składania wniosku ani w toku postępowania nie był właścicielem lub podmiotem władającym. Podstawę udzielenia żądanych informacji stanowi przepis art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten przewiduje takie uprawnienie dla podmiotów, które mają interes prawny. Skarżący takiego interesu nie wykazał. Źródła interesu prawnego nie można wywodzić z zamiaru podjęcia czynności cywilnych. Skoro skarżący nie wykazał interesu prawnego do otrzymania wnioskowanego wypisu z ewidencji gruntów i budynków, odmowa udzielenia tych informacji jest uzasadniona.
Od powyższej decyzji W. B. złożył skargę wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 24 ust. 5 pkt 3 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 126 § 2 pkt 1 w zw. z art. 130 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zw. z art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny i w zw. z art. 145 § 1 k.c. - poprzez stwierdzenie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w wydaniu wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych wymienionych we wniosku z dnia 30 września 2024 r.
W uzasadnieniu skargi wskazał on, że jest właścicielem działki nr [...] w G. (obręb G. , gmina W., powiat w. ). Na nieruchomości skarżącego "nie została ustanowiona służebność drogi koniecznej na rzecz nieruchomości wymienionych w petitum niniejszego pisma". Pomimo tego, właściciele ww. nieruchomości korzystają z nieruchomości skarżącego bez żadnego tytułu prawnego (przechodząc przez nią do swojej nieruchomości, przejeżdżając przez nią, czy ustawiając na niej śmietniki). Powyższe sprawia, ze skarżącemu przysługuje stosowne roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości stanowiącej jego własność.
Zdaniem strony, posiada ona interes prawny w uzyskaniu danych z ewidencji gruntów i budynków, gdyż są one niezbędne do sądowego dochodzenia jej praw związanych z własnością nieruchomości.
Do wniesienia pozwu w niniejszej sprawie konieczne jest uzyskanie danych wskazanych we wniosku, albowiem brak oznaczenia w pozwie miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości, będzie skutkował zwrotem przedmiotowego pozwu - brak udzielenia przez Starostę stosownych informacji pozbawi zatem skarżącego możliwości ochrony swoich praw. Powyższe wynika z treści art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym, gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron. Jednocześnie, zgodnie z art. 130 § 1 i 2 k.p.c. jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych [...] przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym.
Interes prawny skarżącego w przedmiocie uzyskania wnioskowanych informacji znajduje wyraz nie tylko w przepisach prawa procesowego, ale również materialnego, albowiem mając na względzie art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c., do skutecznego wniesienia powództwa o zaprzestanie naruszeń i przywrócenie stanu zgodnego z prawem (art. 222 § 2 k.c.), uregulowania korzystania z nieruchomości skarżącego (art. 145 § 1 k.c.), dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z bezprawnego korzystania z nieruchomości należącej do strony, niezbędne jest uzyskanie danych stanowiących przedmiot wniosku wyrażonego przez skarżącego.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2663/17), skarżący wskazał, że interes prawny, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, wiąże się z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Źródłem interesu prawnego są normy materialnego prawa administracyjnego określające uprawnienia lub obowiązki możliwe do nałożenia na podmioty znajdujące się w przewidzianych nimi sytuacjach faktycznych. Interes prawny jest również wywodzony z norm materialnoprawnych zaliczanych do innych dziedzin prawa, przede wszystkim cywilnego, zwłaszcza zaś rzeczowego (prawo sąsiedzkie). Poszukiwań interesu prawnego nie można zatem ograniczyć wyłącznie do płaszczyzny prawa administracyjnego materialnego.
Strona podkreśliła, że brak udostępnienia przedmiotowych danych będzie skutkował rażącym naruszeniem interesów skarżącego oraz pozbawieniem go prawa do sądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – na wniosek organu, zaakceptowany przez stronę skarżącą.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie według powyższych kryteriów sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Wałeckiego odmawiającą stronie wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach wskazanych we wniosku z 30 września 2024 r., położonych w obrębie ewidencyjnym G.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151, dalej "p.g.k.").
Zgodnie z art. 20 ust. 1 tej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Z kolei w myśl art. 20 ust. 2 pkt 1 wspomnianej ustawy, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Przepis art. 24 ust. 4 p.g.k. stanowi, że każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5 tej ustawy, Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów:
a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604 i 834),
b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859);
2b) sądów na potrzeby prowadzonych postępowań;
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2b, które mają interes prawny w tym zakresie.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie należy do podmiotów wymienionych w art. 24 ust. 5 pkt 1 – 2b) wobec czego udostępnienie mu danych podmiotów wskazanych w jego wniosku byłoby możliwe w oparciu o art. 24 ust. 5 pkt 3), po wykazaniu przez niego interesu prawnego w tym zakresie.
W ocenie strony, posiada ona interes prawny do uzyskania danych z ewidencji gruntów i budynków, gdyż są one niezbędne do sądowego dochodzenia jej praw związanych z własnością nieruchomości. Skarżący wskazując na roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości stanowiącej jego własność (działki nr [...]) przez właścicieli działek wymienionych we wniosku zwrócił uwagę, że jeżeli nie wskaże danych wspomnianych właścicieli, sąd na podstawie art. 130 § 1 i 2 k.p.c. zwróci jego pozew. Brak udostępnienia przedmiotowych danych będzie skutkował naruszeniem jego interesów i pozbawieniem go prawa do sądu.
Powyższe stanowisko strony należy uznać za błędne.
W orzecznictwie interes prawny definiuje się jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., I OSK 228/2008; wyrok NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 734/2009). Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11; wyrok NSA z 8 września 2015 r., I OSK 2889/13). Podkreśla się przy tym, że generalnie interes prawny wynikać powinien z przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski [w:] B; Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa, 1998 r., str. 235; wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1874/11, I OSK 1957/11), w tym także z normy prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 30 maja 2012 r., II OSK 465/11; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., I OSK 1347/13). Tym samym należy uznać, że dostęp do danych osobowych w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. jest uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu (por. A. Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24).
Skoro interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny oraz aktualny, to nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Przesłanką, która mogłaby stanowić o posiadaniu przez stronę skarżącą prawnie uzasadnionego celu w pozyskaniu danych o właścicielu działki nr [...] jest istnienie przepisu prawa warunkującego uzyskanie danych niezbędnych do zainicjowania postępowania cywilnego. Nie jest jednak wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych ewidencji danych właściciela nieruchomości, samo przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których strona skarżąca deklaruje zamiar zainicjowania postępowania sądowego. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, nie sposób uznać za wykazanie interesu prawnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopiero zobowiązanie przez sąd cywilny do złożenia dokumentów stanowić będzie o legitymowanym interesie do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. Wezwanie sądu stanowi bowiem dowód wykazania interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu. Organ administracji powinien zaś działać w takim przypadku zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadą szybkości postępowania. Nie można przy tym wykluczyć, że sąd cywilny we własnym zakresie wystąpi do organu geodezji i kartografii o wydanie wypisu z ewidencji oraz kopii dokumentów uzasadniających wpis do danych operatu ewidencyjnego. W takim przypadku organ będzie zobligowany do ich wydania, o ile dysponuje takim danymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 marca 2021 r. sygn. II SA/Wr 143/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 sierpnia 2019 r. sygn. II SA/Gl 339/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie skarżący ma bezspornie interes w uzyskaniu informacji w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków co do nieruchomości sąsiadujących z jego działką nr [...], ale jest to jednak interes faktyczny, a nie interes prawny z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej oraz ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Interes ten nie może być więc traktowany jako przesłanka do żądania od organu wydania wypisu z rejestru gruntów, odnoszących się do danych osobowych właścicieli działek, co do których skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego.
Podkreślić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca złożyła pozew. Samo zaś złożenie pozwu w sądzie nie może przy tym automatycznie przesądzać o zaistnieniu realności interesu prawnego, gdyż nie potwierdza jego istnienia w rzeczywistości.
Strona skarżąca w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie przedłożyła dokumentu ani żadnego innego dowodu, który w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości potwierdzałby aktualną potrzebę w uzyskaniu danych "właścicieli i mieszkańców" 72 działek ewidencyjnych, takiego jak zarządzenie sądowe o wezwaniu do wskazania konkretnych danych osób, które zamierza pozwać (art. 130 § 1 k.p.c.). Sama deklaracja zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyroki NSA z 26 lipca 2016 r., II OSK 286/16; z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 4198/18; z 13 kwietnia 2023 r., I OSK 746/22).
Fakt, że strona mogłaby wystąpić z roszczeniem na podstawie art. 222 § 2 k.c. świadczy co prawda o tym, że posiada ona takie uprawnienie procesowe jednak nie oznacza, że posiada interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru gruntów. Strona podała przy tym, że jest właścicielem działki, na której nie została ustanowiona służebność drogi koniecznej, jednak na potwierdzenie tych okoliczności nie przedstawia jakiejkolwiek dokumentacji.
Gdyby hipotetycznie przyjąć, że strona skarżąca uzyskała od Starosty interesujące ją dane z ewidencji gruntów i budynków, wyłącznie na wskazywanej przez nią podstawie zamiaru wystąpienia z pozwem, to w razie rezygnacji z wniesienia tego pozwu, stworzona przez ustawodawcę ochrona danych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego (dane właścicieli nieruchomości) byłaby iluzoryczna.
Należy zauważyć, że skoro do ogólnej zasady udostępniania każdemu informacji zawartych w operacie ewidencyjnym (art. 24 ust. 4 Prawa geodezyjnego: Każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym) prawodawca dołącza zastrzeżenie dotyczące danych podmiotów, warunkując udostępnienie ich wykazaniem interesu prawnego (przytoczony wyżej art. 24 ust. 5 pkt 3 Prawa geodezyjnego), to jego wyraźnym celem była ochrona prawna dla tych danych. Udostępnianie tych danych poprzez rozległe i nieograniczone rozumienie interesu prawnego opartego na nieweryfikowalnym zamiarze, czyniłoby taką ochronę nieefektywną, de facto fikcyjną, i stałoby w sprzeczności z celem ustawodawcy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 187/25).
Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, za nieskuteczne należy uznać powoływanie się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2663/17) bowiem zapadł on w odmiennym stanie faktycznym. We wspomnianej sprawie strona zamierzała wystąpić o odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała doznanego na ulicy, na której właściciel zaniedbał powinności mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu pieszych w porze zimowej. Skarżąca nie tylko opisała okoliczności wypadku, któremu uległa ale także uwiarygodniła to zdarzenie dołączając pisemną relację świadka. W tym przypadku interes prawny okazał się zatem indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie. Z przyczyn opisanych powyżej, sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Podsumowując stwierdzić należy, że wobec braku wykazania przez stronę skarżącą przesłanek uzasadniających uzyskanie wnioskowanych danych, organ administracyjny zasadnie odmówił ich udostępnienia i nie dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. ani też wskazanych przez stronę przepisów Kodeksu cywilnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło