II SA/Sz 671/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego D. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie at.134 w zw. z art.141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz.267), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia D.S. na postanowienie Starosty z dnia [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty wydzielone pod drogę publiczną – projektowaną drogę kategorii wojewódzkiej, oznaczone jako działka nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], gm. [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane postanowienie Wojewoda stwierdził, iż postanowienie Starosty z dnia [...] zostało doręczone D.S. w dniu [...], a odbiór korespondencji potwierdziła osoba podpisana z imienia i nazwiska, z dopiskiem "prac.". Termin do wniesienia zażalenia upłynął [...], natomiast zażalenie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] – zgodnie z datą stempla pocztowego widniejącego na kopercie, tj. w ósmym dniu, licząc od dnia otrzymania ww. postanowienia. Jednocześnie strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W świetle powyższego Wojewoda uznał, że nie został zachowany termin 7. dniowy na złożenie zażalenia, którego zachowanie jest warunkiem skuteczności wniesienia zażalenia. Jego zdaniem, w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art.134 K.p.a. Stwierdził ponadto, że terminy do wniesienia odwołań i zażaleń są terminami ustawowymi i zawitymi, co oznacza, iż nie mogą być ani skracane, ani też przedłużane przez organ administracji publicznej, a ich upływ organ prowadzący postępowanie uwzględnia z urzędu. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez D.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucając naruszenie art.42 i 43 w zw. z art.134 K.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Stwierdził, że art.42 i 43 K.p.a. przewidują sposoby doręczania pism osobom fizycznym. W niniejszej sprawie, postanowienie o zawieszeniu postępowania, nie zostało doręczone D.S. w żaden z opisanych w tych przepisach sposobów. Postanowienie zostało doręczone do Spółki, która jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...], i zostało przekazane stronie przez pracowników tej Spółki dopiero dnia [...], co skarżący potwierdził oświadczeniem osoby, która dokonała odbioru korespondencji. Dodał, że organ w zaskarżonym postanowieniu sam wskazał, że odbioru dokonała osoba podpisana z imienia i nazwiska, z dopiskiem "prac.", a więc z pewnością ani sąsiad, ani dozorca, ani dorosły domownik. W ocenie skarżącego, powyższe oznacza, że postanowienie nie zostało prawidłowo doręczone, bowiem przepisy K.p.a. nie przewidują doręczania pism osobom fizycznym za pośrednictwem pracowników. Co więcej, osoba odbierająca nie była pracownikiem strony, tylko pracownikiem Spółki. W tej sytuacji, według skarżącego, doręczenie postanowienia nie było dokonane prawidłowo, a zatem nie rozpoczął w ogóle biegu 7. dniowy termin do wniesienia zażalenia. Błędnie zatem organ przyjął, że termin ten upłynął. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że termin rozpoczął bieg, to należy go liczyć od momentu przekazania korespondencji D.S. z dniem [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że zgodnie z dostępnym orzecznictwem zastępcza forma doręczenia pisma rodzi domniemanie prawne, iż pismo zostało doręczone adresatowi, jeżeli bowiem istnieją przeszkody w przekazaniu pisma, dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddania adresatowi, jeżeli natomiast podejmuje się jego oddania, następuje skutek w postaci doręczenia. Na rozprawie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, że skoro skarżący pod adresem ul. [...] prowadzi działalność gospodarczą, to jest to miejsce jego pracy i należało doręczać korespondencję zgodnie z przepisami K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz.270). Kodeks postępowania administracyjnego w sposób szczegółowy reguluje sposoby doręczania stronom pism urzędowych (decyzji, postanowień, wezwań, zawiadomień itd.). Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (art.40 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art.42 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy(§ 1), pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej(§ 2), a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie(§ 3). Ponadto, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art.43 K.p.a.). Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio(art.45 K.p.a.). W niniejszej sprawie Wojewoda uznał, że doręczenie D.S. zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu [...], a "odbiór korespondencji potwierdziła osoba podpisana z imienia i nazwiska z dopiskiem "prac.". Organ uznając takie doręczenie za prawidłowe nie dokonał jednak oceny tego doręczenia w świetle ww. przepisów K.p.a. Dodać należy, że organowi znany był fakt, że podany przez stronę adres do doręczeń nie jest adresem zamieszkania (k.10 akt adm.), a skoro tak, organ winien był ustalić, czy jest to adres miejsca pracy skarżącego, adres jednostki organizacyjnej, czy też, inny adres, pod którym strona zobowiązuje się odbierać przesyłki. W tej ostatniej sytuacji, organ powinien w sposób wyczerpujący poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących skutkiem niestosowania do sposobu doręczeń przepisów K.p.a. (zgodnie z art.9 K.p.a.). Warunkiem doręczania korespondencji w miejscu pracy jest skierowanie przesyłki na adres firmy z jednoczesnym podaniem imienia i nazwiska pracownika. W ocenie sądu, w przypadku doręczenia przesyłki w miejscu pracy możliwe jest doręczenie jej osobiście adresatowi, ale także skutecznym jest doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2009 r., II GSK 594/09 oraz z 5 października 2012 r., II OZ 857/12, opubl. CBOSA. nsa.gov.pl) lub posiadającej kompetencje do odbioru korespondencji, tj. pracownikowi firmy, potwierdzającemu odbiór korespondencji pieczęcią tej firmy. Nie może zostać natomiast uznane za skuteczne doręczenie korespondencji, w sytuacji gdy przesyłkę odebrał pracownik innej spółki, mającej siedzibę pod tym samym adresem, który nie posiada stosownego upoważnienia. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09 (LEX nr 603724) osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 - § 3 K.p.a., a w związku z doręczeniem w takim trybie zastosowanie znajdują także art. 43 i 44 § 1 - § 4 K.p.a. Ponadto, niezależnie od tego, czy doręczenie następuje na podstawie art. 42 § 1 K.p.a. dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres siedziby prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, czy na podstawie art. 45 K.p.a. jednostce organizacyjnej, osoba odbierająca przesyłkę musi być w obu przypadkach upoważniona do takiego działania. Przez osobę upoważnioną, o której mowa w art. 45 k.p.a. należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej. Podobnie rzecz się ma w przypadku dokonywania odbioru pism dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w miejscu siedziby prowadzonej firmy, które jest jednocześnie miejscem pracy przedsiębiorcy. Powyższe stanowisko skład sądu orzekający w niniejszej sprawie w całości popiera. W świetle powyższego sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art.7, 77 § 1 i art.107 § 3 K.p.a., a naruszenie tych przepisów postepowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien ocenić prawidłowość dokonanego doręczenia, mając na względzie przedstawione powyżej stanowisko i ocenę sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.