II SA/Sz 672/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Burmistrza z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu A.K. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem procedury administracyjnej bowiem nie zapewnił czynnego udziału w sprawie M.K., która jako właściciel mieszkania posiadała przymiot strony, a przed wydaniem decyzji nie zawiadomił o zakończeniu postępowania także A.K. W tej sytuacji dowody zebrane przez organ I instancji nie miały wartości ocennej i na ich podstawie nie można było rozstrzygnąć czy A.K. opuścił przedmiotowy lokal. Organ odwoławczy wskazał, że konieczne jest także uaktualnienie materiału dowodowego w sprawie, z uwagi na to, że od wydania decyzji I instancji minęły blisko dwa lata, a organy administracji publicznej obowiązane są orzekać na podstawie faktów istniejących w dacie orzekania. Burmistrz decyzją z dnia [...] r., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, orzekł o wymeldowaniu A.K. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż ustalił w toku postępowania, że A.K. nie zamieszkuje w lokalu położonym w miejscowości [... a lokal ten w dniu [...] r. został sprzedany przez rodziców A.K. A.L. i P.L. w stanie wolnym od osób i rzeczy. W informacji złożonej [...] r. A.K. podał, że w lokalu tym nie przebywa od [...]r., a z informacji uzyskanej od Centralnego Zarządu Służby Więziennej z dnia 20 czerwca 2012 r. wynika, że odbywa on karę pozbawienia wolności od 28 stycznia 2011 r. do 24 lutego 2018 r. i jest osadzony w Zakładzie Karnym. W piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. A.K. poinformował organ, że od 22 grudnia 2010 r. nie przebywał w [...] w mieszkaniu rodziców i do dnia osadzenia w Zakładzie Karnym, tj. 28 stycznia 2011 r. przebywał w [...] u babci swojej konkubiny. Podał, że ostatni raz w mieszkaniu rodziców był nocą 28 września 2010 r. Z informacji uzyskanej w dniu 12 czerwca 2012 r. z Posterunku Policji wynika, że funkcjonariusze nie przeprowadzali na żądanie A.K. interwencji odnośnie uniemożliwiania mu wejścia do lokalu przy ul. [...]. Organ I instancji ustalił w Sądzie Rejonowym, że nie toczyła się sprawa z powództwa A.K. o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ I instancji uzyskał informację także z Komendy Powiatowej Policji, że do tej jednostki nie był zgłaszany fakt uniemożliwiania A.K. wejścia do mieszkania przez jego matkę. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że A.K. opuścił dobrowolnie dotychczasowe miejsce stałego wymeldowania i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, dlatego orzekł o wymeldowaniu. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania A.K., decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że organ gminy na wniosek strony lub z urzędu, wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. A.K. nie mieszka w mieszkaniu z którego został wymeldowany. Od 28 stycznia 2011 r. przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, co samo w sobie nie pozwala na zakwalifikowanie spowodowanej tym nieobecności jako dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Jednak odwołujący się, który twierdzi, że nie opuścił mieszkania rodziców dobrowolnie ale został do tego zmuszony, nie podejmował środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Rodzice A.K. w dniu 3 lutego 2011 r. sprzedali lokal, a osoba która mieszkanie kupiła w dniu 6 czerwca 2012 r. zeznała, że było ono wolne od osób i rzeczy i od chwili jego nabycia A.K. ani razu nie był w tym lokalu. W dniu 27 sierpnia 2012 r. matka odwołującego się zeznała, że jeszcze przed zbyciem mieszkania, A.K. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. W piśmie z dnia 12 stycznia 2011 r. zatytułowanym "odwołanie" A.K. oświadczył, że do kwietnia 2010 r. przebywał w Areszcie Śledczym, a po opuszczeniu aresztu nie wrócił do miejsca stałego zameldowania ponieważ matka nie wpuściła go do mieszkania. W tej sytuacji, gdy odwołujący się nie przebywa w lokalu i będzie przebywał w zakładzie karnym co najmniej do 2018 r., a lokal należy już do innych osób, wydanie decyzji o wymeldowaniu było uzasadnione. Nie wydanie decyzji o wymeldowaniu prowadziłoby do utrzymywania fikcji w rejestracji meldunkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję A.K. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na uznaniu, że opuścił miejsce stałego zameldowania, na co, zdaniem skarżącego, brak jakiegokolwiek dowodu. Zdaniem skarżącego fakt sprzedaży mieszkania przez rodziców nie pozbawił go pochodnego tytułu prawnego do zamieszkiwania, ponieważ w tym lokalu mieszkał wraz z rodzicami od 3 roku życia, a A.K. zeznając, że nabyła mieszkanie w stanie wolnym od lokatorów poświadczyła nieprawdę, co potwierdza jej pozew o eksmisję z dnia 23 listopada 2012 r. złożony w Sądzie Rejonowym. Okoliczność, że skarżący jest osobą osadzoną w zakładzie karnym nie powoduje, że utracił uprawnienie do zamieszkania w spornym lokalu po odbyciu kary. W ocenie skarżącego, może on korzystać ze "swojego" mieszkania przy ul. [...] bez żadnych ograniczeń i ten stan nie zmieni się po opuszczeniu Zakładu Karnego. Skarżący wyjaśnił, że nie wymeldował się, ponieważ nigdy nie zamierzał tego uczynić i nadal nie ma zamiaru wyprowadzić się dobrowolnie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu jest bezsporne, ponieważ opuścił on mieszkanie rodziców jeszcze przed osadzeniem w Zakładzie Karnym, co miało miejsce w dniu [...] r. Na rozprawie, w dniu 7 listopada 2013 r., A.L. wniosła o oddalenie skargi, oraz o dopuszczenie jako dowodu pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "z dnia 5 listopada 2013 r. na okoliczność, ile osób i które osoby zamieszkiwały w spornym lokalu w latach 2001-2010. Sąd dopuścił dowód objęty wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sprawy ewidencji ludności normuje ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.), zgodnie z którą ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2) . Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do art. 15 ust. 1 tej ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl. art. 15 ust 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 (lex nr 78937) NSA stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W rozpoznawanej sprawie skarżący podawał różne daty opuszczenia mieszkania rodziców, tj. kwiecień 2010 r., sierpień 2010 r., wrzesień 2010 r., grudzień 2010 r., a nawet grudzień 2012 r. kiedy był już osadzony w Zakładzie Karnym, przy czym za każdym razem nie było to opuszczenie miejsca stałego zameldowania dobrowolne, ale spowodowane nie wpuszczeniem skarżącego do mieszkania. Mimo, że postępowanie dotyczące wymeldowania skarżącego trwało od lipca 2010 r., a zaskarżoną decyzję wydano 15 maja 2013 r., skarżący przez cały ten czas nie zgłosił Policji faktu bezprawnego uniemożliwiania mu korzystania z mieszkania rodziców, nie wniósł także pozwu o ochronę naruszonego posiadania. Jak ustalił organ I instancji, przed ostatnim osadzeniem w Zakładzie Karnym w dniu 28 stycznia 2011 r., skarżący nie mieszkał z rodzicami. Zarówno po opuszczeniu Aresztu Śledczego w kwietniu 2010 r. jak i po opuszczeniu Zakładu Karnego w dniu 22 grudnia 2010 r. nie wrócił do mieszkania, w którym była zameldowany. Po ostatnim opuszczeniu Zakładu Karnego w grudniu 2010 r. do dnia osadzenia, tj. 28 stycznia 2011 r. przebywał w mieszkaniu babci swojej dziewczyny w [...]. Zatem bezpośrednio przed osadzeniem skarżący nie zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania. Potwierdza to m. in. przedłożona na rozprawie informacja Spółdzielni Mieszkaniowej, z której wynika, że w roku 2010 r. w przedmiotowym lokalu mieszkały trzy osoby, tj. rodzice skarżącego i dziadek E.M., a w latach poprzednich, począwszy od 2006 r. mieszkały dwie osoby. Okoliczność, że skarżący opuścił mieszkanie rodziców nie z własnej woli nie ma znaczenia dla oceny czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny, skoro nie skorzystał on z przysługujących mu środków prawnych w celu przywrócenia posiadania. Ponadto, przedmiotowy lokal mieszkalny od dnia 3 lutego 2011 r. nie jest już własnością rodziców skarżącego, co oznacza, że nie są oni uprawnieni do przebywania w tym lokalu. Uprawnienia takiego nie posiada także skarżący, a jego przekonanie, że nie utracił prawa do korzystania z tego lokalu jest niczym nie uzasadnione. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Jak trafnie wskazał organ II instancji, obowiązkiem organów ewidencji ludności jest porządkowanie i aktualizowanie bazy ewidencji ludności, a wydanie decyzji o wymeldowaniu, w przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych, zapobiega utrzymaniu fikcyjnej rejestracji meldunkowej. Badanie zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd, w razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala.