II SA/Sz 673/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi S. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. o Nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących S. M. i J. M. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz, decyzją z dnia [...] r., Nr[...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 15 i 16 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm., dalej zwanej "u.p.u.w.") w związku z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej zwanej "u.g.n.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy a dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a.") zobowiązał S. M. oraz J. M. do zapłaty kwoty [...] zł tytułem zwrotu równowartości bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości o pow. [...] ha położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr[..], obręb [...], w prawo własności nieruchomości, dokonanego decyzją Burmistrza nr [...]z dnia [...] r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ gminy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz dokonał przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości o pow. [...]ha położonej w [...] przy ul. [...], przysługującego S. M. i J. M., w prawo własności nieruchomości. Stronom została udzielona bonifikata w opłacie za przekształcenie w wysokości [...] zł. Strony zbyły przedmiotową nieruchomość w dniu [...] r. na rzecz M. K. i E. K., którzy nie są dla nich osobami bliskimi w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.g.n. W związku z powyższym organ zgodnie z art. 4 ust. 15 i 16 u.p.u.w. zobowiązał S. M. oraz J. M. do zwrotu udzielone bonifikaty. Organ zaznaczył, że kwota udzielonej bonifikaty w wysokości [...] zł podlegała zwaloryzowaniu, w myśl zasad określonych w art. 5 u.g.n. co dało kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji S. M. i J. M. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści złożonego środka prawnego podnieśli, że nie kwestionując ustaleń faktycznych dokonanych przez Burmistrza oraz podstawy prawnej do żądanie zwrotu udzielonej im bonifikaty wnoszą o umorzenie, jak określili, w zaskarżonej decyzji. Wskazali, iż aktualnie znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i nie mogli czekać jeszcze półtora roku aby zbyć przedmiotową nieruchomość. Wyjaśnili, że u ich syna Z. M. rozpoznano chorobę nowotworową. Syn nie pracuje, a jego żona prowadzi działalność gospodarczą (handel elektroniką), z której osiąga dochody w kwocie [...] zł miesięcznie. Wobec powyższego postanowili ratować syna i stąd decyzja o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Odwołujący się zaznaczyli, że nie zastanawiali się, czy będzie istniał jakiś obowiązek zwrotu, ponieważ za wszelką cenę chcieli oni pozyskać środki płatnicze na leczenie syna. Wskazali, że kupują synowi również soki, które musi pić codziennie. W zestawie są [...] litry soku co łącznie kosztuje [...] Euro. Ponadto od dłuższego czasu J. M. leczy się na serce, a wizyty prywatne kosztują każdorazowo około [..] zł. W zakresie uzyskiwanych dochodów wskazali, że oboje utrzymują się z emerytury - J. M. otrzymuje [...] zł wraz zasiłkiem opiekuńczym, natomiast S. M. [...] zł również z zasiłkiem opiekuńczym. W końcowej części pisma podkreślili, że przepis art.4 ust. 15 u.p.u.w. stanowi, że w uzasadnionych wypadkach właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty, w związku z czym po rozpoznaniu odwołania zwrócą się ze stosownym wnioskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w związku z art. 4 ust. 15 i 16 u.p.u.w. oraz art. 5 u.g.n., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności Burmistrz w decyzji z dnia [...] r. ustalił w stosunku do odwołujących się opłatę w wysokości [...] zł uwzględniając bonifikatę w wysokości 90 %. Jednocześnie w ww. decyzji organ ten poinformował jej adresatów, że w przypadku zbycia lub wykorzystania nieruchomości na inne cele, niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty przed upływem pięciu lat od dnia przekształcenia - udzielona bonifikata po jej waloryzacji podlega zwrotowi. Takie stanowisko Burmistrza jest zgodne z art. 4 ust. 15 u.p.u.w. Waloryzacji kwoty udzielonej bonifikaty dokonuje się według zasad określonych w art. 5 u.g.n. Kolegium zaznaczyło, że S. M. i J. M. zbyli przedmiotową nieruchomość w dniu [...] aktem notarialnym Rep. A numer: [...] r. na rzecz M. K. i E. K., a zatem przed upływem pięciu lat od dnia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, iż użyte w art. art. 4 ust. 15 u.p.u.w. sformułowanie "organ żąda zwrotu" oznacza, że wystąpienie o zwrot bonifikaty w razie zaistnienia podstaw do żądania podstaw jej zwrotu jest obligatoryjne, a odstąpienie od jej egzekwowania wymaga zastosowania odrębnego trybu. Mianowicie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą rady powiatu. Wymóg takiej zgody - tu również w przypadku odstąpienia od żądania zwrotu w razie utraty praw do udzielonej bonifikaty ma na celu ograniczenie ryzyka nadużyć. Według oceny organu S. M. i J. M. zbyli przedmiotową nieruchomość na rzecz osób nie wymienionych w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Nie wskazali też szczególnie uzasadnionego przypadku, w wyniku którego zaistniałaby konieczność jego oceny przez Radę Miasta . Wobec powyższego brak jest podstaw prawnych i formalnych do uchylenia decyzji Burmistrza z dnia [...] r. zobowiązującej odwołujących się do zwrotu równowartości udzielonej bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej położonej w [...] przy ul [...] w wysokości - po waloryzacji – [...]zł. Na decyzję organu odwoławczego S. M. i J. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi powtórzyli oni argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji Burmistrza z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszyła przepisy prawa procesowego w sposób bardzo istotny. Burmistrz nie powiadomił pp. M. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu równowartości bonifikaty udzielonej od odpłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Jest niedopuszczalne, w ocenie Sądu, aby pierwszą czynnością w sprawie było przesłanie stronom decyzji administracyjnej. Organ I instancji uniemożliwił pp. M. złożenie wniosków dowodowych i wyjaśnień dotyczących ich sytuacji osobistej. Jest to, zdaniem Sądu, bardzo ważny element przedmiotowej sprawy wobec treści art. 4 ust. 15 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu bonifikaty, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku. Nie ulega wątpliwości, że Burmistrz nie informując stron o wszczęciu postępowania i uniemożliwiając im tym samym skuteczną obronę swoich praw naruszył art. 6,7,8,10,11 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Niezgodne z prawem zachowanie organu I instancji nie zostało w żaden sposób skorygowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które odniosło się lakonicznie do argumentów przedstawionych w odwołaniu a dotyczących, zdaniem Sądu, bardzo trudnej sytuacji osobistej skarżących. Organ II instancji stwierdził jedynie, że pp. M. nie wskazali też szczególnie uzasadnionego przypadku w wyniku, którego zaistniałaby konieczność jego oceny przez Radę Miasta . Brak jest uzasadnienia stanowiska organu II instancji jak i odniesienia się do wspomnianych naruszeń procedury przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło w ocenie Sądu art. 15 i 138 K.p.a. Z tych przyczyn Burmistrz ponownie rozpozna sprawę o czym powiadomi strony postępowania oraz umożliwi im przedstawienie swojego stanowiska. Nadto organy obu instancji ponownie rozpatrując sprawę powinny w, ocenie Sądu, bardzo wnikliwie pochylić się nad argumentacją przedstawioną przez skarżących. Mając powyższe na uwadze WSA działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił obie decyzje oraz orzekł o wykonalności decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy. Sąd orzekł też o kosztach postępowania mając na względzie art. 200 ww. ustawy.