II SA/Sz 674/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], znak: [...] orzekającej o odmowie wymeldowania T.S. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...] – utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja Wojewody została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...], J.R., właścicielka lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wystąpiła do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wymeldowanie jej konkubenta T.S. z pobytu stałego, w ww. lokalu mieszkalnym, podając że T.S. od 6 lat przebywa za granicą (w [...]). Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta odmówił wymeldowania T.S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, że T.S. w toku postępowania wykazał, iż wystąpił z pozwem o ochronę posiadania lokalu i uzyskał korzystne dla siebie orzeczenie Sądu, nakazujące J.R. wydanie mu kluczy do lokalu. Kierując się treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz poglądami orzecznictwa sądowoadministracyjnego, organ stwierdził, że do wymeldowania osoby niezbędne jest ustalenie, że opuściła ona lokal mieszkalny dobrowolnie i w sposób trwały. Zdaniem Prezydenta Miasta, w przypadku T.S. przesłanka ta nie została spełniona. Organ wskazał dalej, że T.S. wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o egzekucję wymienionego wyżej wyroku, co w opinii organu I instancji dowodzi o zamiarze zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu odwołania, od powyższej decyzji Wojewody J.R. podała, że T.S. nigdy nie był właścicielem ani współwłaścicielem lokalu przy ul. [...] w [...] i nie mieszka w nim od [...] r. Są na to dowody w postaci zeznań sąsiadów. Wyprowadził się dobrowolnie, a nie pod przymusem. Mieszka w innym mieście z nową partnerką. W aktach sprawy znajduje się zeznanie A.P. świadczące o tym, że T.S. w [...] zabrał wszystkie swoje rzeczy z mieszkania, a mieszkańcy budynku – [...] w dniu [...] oświadczyli, że nie widują T.S. od ponad roku. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że T.S. w toku postępowaniu administracyjnego wielokrotnie podnosił, że nie przebywa w przedmiotowym lokalu, gdyż uniemożliwia mu to J.R. Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny uwzględnił pozew T.S. i w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] nakazał J.R. przywrócenie T.S. utraconego przez niego posiadania lokalu przy ul. [...], poprzez wydanie powodowi kluczy do tego lokalu. Wymieniony wyrok stał się prawomocny i został zaopatrzony w klauzulę wykonalności (z dnia [...]). W ocenie organu II instancji, powyższy wyrok stanowi dowód na to, że T.S. nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny. Z uwagi jednak na fakt, że od daty uprawomocnienia się tego wyroku upłynęło kilkanaście miesięcy, to kluczowe w sprawie stało się ustalenie, czy i w jaki sposób T.S. w tym czasie uzewnętrznił swój zamiar dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Wojewoda podał dalej, że w dniu [...] T.S. oświadczył do protokołu, że aktualnie mieszka u rodziców w [...], i że nie utracił zamiaru powrotu do ww. mieszkania. W tym celu wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec J.R. o wydanie mu kompletu kluczy do lokalu przy ul. [...] w [...]. Z informacji przekazanych przez komornika sądowego w piśmie z dnia [...] oraz z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że prowadzone przez komornika postępowanie egzekucyjne zostało wstrzymane do czasu rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy wniosku T.S. o zwolnienie go od kosztów komorniczych. Zdaniem organu II instancji, w tych okolicznościach nie można uznać, że T.S. opuścił w sposób dobrowolny miejsce stałego zameldowania i utracił zamiar zamieszkiwania w tym lokalu, wobec czego brak jest podstaw do tego, aby uznać za słuszną tezę J.R., że opuścił on przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.R., reprezentowana przez pełnomocnika – A.P. (matkę). W uzasadnieniu skargi, uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...] J.R. podtrzymała swe dotychczasowe twierdzenia oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem skarżącej, w sprawie brak jest prawdziwych ustaleń faktycznych. Pomimo trzykrotnych oględzin mieszkania przez pracowników organu i stwierdzeniu, że T.S. tam nie mieszka i nie ma tam jego rzeczy – odmówiono wymeldowania go z ww. lokalu, co świadczy to o tym, że materiały w sprawie nie zostały prawidłowo przeanalizowane. J.R. wskazała, że T.S. wyprowadził się do [...] do swojej nowej partnerki i mieszka tam razem z nią. Wojewoda udzielając odpowiedzi na skargę J.R. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jak wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem oraz w wyżej wskazanych granicach rozstrzygania, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Jej materialnoprawną podstawę stanowią obowiązujące przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z powyższego przepisu wynika, że przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjęty jest pogląd, że przez "opuszczenie miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli tej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca dotychczasowego zameldowania. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu można mówić także wtedy, gdy zainteresowana osoba nie przejawia zamiaru powrotu do miejsca swojego zameldowania. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje i uwarunkowania prawne oraz stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, rozpoznanie sprawy wymeldowania T.S. wymagało ustalenia przez organy administracyjne, czy opuścił on miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to, w rozumieniu zacytowanego wyżej art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, miało charakter trwały i dobrowolny. W rozpoznawanej sprawie kwestię sporną stanowi jedynie przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu. Zdaniem skarżącej, dowody zgromadzone w sprawie potwierdzają bezspornie fakt dobrowolnego opuszczenie lokalu przy ul. [...] przez T.S.. Okoliczność ta jednak nie została przez nią wykazana i nie znalazła potwierdzenia w dokonanych przez organ ustaleniach. Wynika z nich, że T.S. rzeczywiście opuścił ww. lokal. Z jego oświadczenia złożonego przez w dniu [...] wynika, że mieszka u rodziców w [...]. Zaprzecza jednak, że opuszczenie przez niego tego lokalu miało cechy trwałości i dobrowolności. Potwierdza to zebrany przez organ materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika, że T.S. skorzystał ze środków prawnych, umożliwiających dalszy pobyt w tym lokalu. Wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy nakazał pozwanej J.R. przywrócenie T.S. utraconego przez niego posiadania lokalu mieszkalnego, położonego w [...] przy ul. [...], poprzez wydanie mu kompletu kluczy. Powyższy wyrok stał się prawomocny i został zaopatrzony w klauzulę prawomocności w dniu [...]. Z materiału dowodowego wynika również, że T.S. wystąpił do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym z wnioskiem o wszczęcie wobec J.R. postępowania egzekucyjnego o wydanie mu kompletu kluczy do ww. lokalu, co oznacza wolę powrotu i prawa pobytu w przedmiotowym lokalu, a przez to uprawnienie do zameldowania w nim, a jednocześnie wyklucza przesłankę jego dobrowolnego opuszczenia. W świetle tych faktów i okoliczności twierdzenia skarżącej okazują się gołosłowne i nie oparte na wynikającym z akt sprawy materiale dowodowym. Tym samym nie można przyjąć, że T.S. dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny, a tym samym brak było podstaw do wymeldowania go z tego lokalu w oparciu o art. 15 ust.2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych, stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest jednak od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por.: wyroki NSA w sprawach o sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243; V SA 108/00, LEX nr 49954; V SA 3078/00, LEX nr 78937). W sytuacji zatem, gdy T.S. podjął skuteczne środki prawne zmierzające do powrotu do dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że nie opuścił on dobrowolnie miejsca stałego zameldowania i nie utracił on zamiaru zamieszkiwania w tym lokalu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić też należy, że Sąd nie dopatrzył się uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego przez organ ewidencji ludności, ani też nie znalazł innych przesłanek, które nakazywałyby uwzględnić skargę. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiału dowodowy wskazuje, że w przedmiotowym postępowaniu nie naruszono przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organy obu instancji podjęły wszystkie czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego właściwej oceny. Celowym wydaje się także wyjaśnić skarżącej, że z faktu zameldowania T.S. w lokalu mieszkalnym, położonym w [...] przy ul. [...] nie wynikają dla niego żadne prawa do tego lokalu. Ustawodawca wiąże bowiem uprawnienie i obowiązek zameldowania się w określonym lokalu jedynie z faktem zamieszkania w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie ma wyłącznie charakter ewidencyjny, jednakże musi uwzględniać nie tylko zaistniały stan faktyczny, wynikający np. z przeszkód do zamieszkania czynionych przez inne osoby, ale również uwarunkowania prawne, wynikające z podjętych przez zainteresowanego kroków prawnych w celu wykazania swej woli i uprawnień. Obowiązek meldunkowy ma więc zadanie tylko porządkujące. Należy też dodać, iż skarżącej, jako właściciele mieszkania, również przysługują środki prawne dla wykazania braku prawnych podstaw do stałego lub czasowego pobytu skarżącego w przedmiotowym lokalu i związanego z tym faktem zameldowania. Żadnych kroków w tym kierunku skarżąca jednak nie podjęła, zaś skarżący prawo swe udokumentował prawomocnym orzeczeniem Sądu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w świetle poczynionych przez organ ewidencji ludności ustaleń zakwestionowana skargą decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego nie narusza prawa, a zarzuty stawiane przeciw tej decyzji w skardze J.R. były niezasadne. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.